परमेश्‍वरको स्वरूपमा

हामीले पहिले नै देखेका छौँ कि कसरी पुरूषासूक्ता आरम्भ हुने समयको आरम्भ हुनुभन्दा अगाडि नै आरम्भ हुन्छ र पुरूषाको बलिदानको निर्णय गर्ने परमेश्‍वर (प्रजापति) को मनको वर्णन गर्छ । यो निर्णय पश्चात् सम्पूर्ण सृष्टिको वस्तुको सृजना हुन्छ जसमा मानवजातिको सृष्टि पनि सम्मिलित छन् ।

अब हामी वेद पुस्तक (बाइबल) ले मानवजातिको सृष्टिको बारेमा के भन्छ भन्ने बारेमा सोचौँ ताकि हामी बाइबलले सृष्टिको विवरणको मुख्य सन्दर्भमा रहेर हाम्रो बारेमा के सिकाँउछ भन्ने समझ प्राप्त गर्न सक्छौँ ।

अनि परमेश्‍वरले भन्नुभयो, “मानिसलाई आफ्नै स्वरूपमा, हाम्रै प्रतिरूपमा बनाऔं …” यसैकारण परमेश्‍वरले मानिसलाई आफ्नै स्वरूपमा सृष्टि गर्नुभयो, परमेश्‍वरकै प्रतिरूपमा उहाँले तिनलाई सृष्टि गर्नुभयो, नर र नारी नै गरी उहाँले तिनीहरूलाई सृष्टि गर्नुभयो। ” (उत्पति १: २६-२७)

“परमेश्‍वरको स्वरूपमा”

मानिस ‘परमेश्‍वरको स्वरूपमा’ सृष्टि गरियो भन्नुको तात्पर्य के हो ? यसको तात्पर्य यो होईन कि परमेश्‍वर दुई हात, कपाल, आदि भएको भौतिक प्राणी हो । गम्भीर तवरले भन्नुपर्दा, मानिसका आधारभूत गुण–विशेषताहरू परमेश्‍वरको गुणबाट आएका छन् । त्यसैले उदाहरणको लागि, परमेश्‍वर (बाइबलमा) र मानिस (अवलोकन गर्दा) दुबैसँग बुद्धि छ, भावना छ, र इच्छा छ । बाइबलमा परमेश्‍वरलाई कहिले दुखित भएको, कहिले चोट परेको, कहिले रिसाएको त कहिले आनन्दित भएको पाइन्छ , त्यहीँ प्रकारको भावनाहरू हामी मानवजातिले अनुभव गर्छौँ । हामी दैनिक रूपमा छनौट तथा निर्णय गर्ने गर्छौँ । त्यस्तै गरेर परमेश्‍वरले पनि छनौट गर्नुभएको तथा निर्णय गर्नुभएको कुरा हामी बाइबलमा पाउछौँ । हाम्रो धारणागत तर्क गर्ने तथा सोचविचार गर्ने क्षमता परमेश्‍वरबाट आएका हुन् । हामीसँग चेतनाको, भावनाको तथा इच्छाको क्षमताहरू छन् किनभने तिनीहरू परमेश्‍वरसँग छन् र हामी उहाँको स्वरूपमा बनिएका हौँ ।

गहनरूपमा हेर्दा हामी एक चेतनशील, आत्मसचेत तथा ‘म’ र ‘तिमी’ भन्ने विवेक भएका प्राणी हौँ । हामी व्यक्तित्वहीन ठोस वस्तु होइनौँ । हामी यस्तो यसकारणले छौँ किनकि परमेश्‍वर नै यस्तै हुनुहुन्छ । यस आधारभूत दृष्टिकोणमा, बाइबलको परमेश्‍वरलाई चितपरिचित स्टार वार फिल्मको ‘शक्ति’ जस्तो सर्वेस्वरवादी व्यक्तित्वहीनको रूपमा चित्रण गरिदैन । वास्तविकता यो हो कि मानवजाति ‘ठोस वस्तु’ को रूपमा भन्दा पनि एक चेतनशील प्राणी हुन् भन्ने कुरा परमेश्‍वरको बारेमा दिइएको यस प्रारम्भिक शिक्षाको ज्योतिमा अर्थपूर्ण रूपमा छ ।

हामी किन सौन्दर्यप्रेमी छौँ

हामी कला तथा नाटक मन पराउछौँ । हामी प्राकृतिक रूपमै सुन्दरताको सराहना गर्छौ तथा चाहन्छौँ पनि । संगीत तथा साहित्यलाई समावेश गर्दा यो बाह्य सौन्दर्यभन्दा परको कुरा हो । हामीलाई संगीत कति महत्वपूर्ण छ भन्ने बारेमा सोच्नुहोस् अनि यतिसम्म कि हामी नाच्न कति मन पराउछौँ । संगीतले हाम्रो जीवनलाई समृद्ध बनाउछ । हामी आज पनि राम्रा कथाहरू चाहे त्यो उपन्यासहरू या नाटकहरू या अधिक सामान्यत फिल्म नै किन नहोस् तर मन पराउछौँ । कथाहरूका हिरोहरू, खलनायकहरू, कथाहरू अनि प्रसिद्ध कथाहरूले त यी नायकहरू, खलनायकहरू तथा कथाहरू सबैलाई हाम्रो कल्पनामा मिलाइदिन्छन्। हामी आफैले मनोरञ्जन लिन, पूनर्जागृत तथा ताजकि महसुस गर्ने क्रममा कलालाई यसको विभिन्न स्वरूपमा प्रयोग तथा सराहना गर्नु हाम्रो लागि एकदमै स्वभाविक देखिन्छ किनभने परमेश्‍वर एउटा कलाकार हुनुहुन्छ र हामी उहाँको स्वरूपमा सृजिएका एउटा कला हौँ ।

यस्तो प्रश्न सोध्न वाञ्छनीय हुन्छ । चाहे त्यो कलामा होस्, चाहे त्यो नाटकमा होस्, चाहे त्यो संगीतमा होस्, चाहे त्यो नृत्यमा होस् वा चाहे त्यो साहित्यमा होस् कि हामी किन स्वभाविकरूपमा सौन्दर्यप्रेमी छौँ ? जब म भारतको यात्रा गर्छु तब पश्चिमी देशहरूमा बनेको फिल्महरूमा भन्दा भारतीय फिल्म ज्यादा संगीत तथा नृत्यले भरिएको देख्दा म सधै छक्क पर्ने गर्छु । एक निडर स्पष्ट बोल्ने नास्तिक तथा संज्ञानात्मक प्रक्रियामाथि बुझाई भएको विद्घान् दानिएल डेनेटले भौतिकवादी दृष्टिकोणाबाट यसरी यस प्रश्नको उत्तर दिन्छन्:

“तर यस अनुसन्धानमा अनुसन्धानमा अहिले पनि संगीतलाई गम्भीरताका साथ लिदैनन् । यो प्रश्न विरलै सोधिन्छ कि: संगीत किन अस्तित्वमा आयो? जहासम्म संगीतको कुरा छ , यसको लागि एउटा सत्य उत्तर छ: संगीत अस्तित्वमा छ किनभने हामी यसलाई मन पराउछौँ र अझ अरू संगीतहरूलाई अस्तित्वमा ल्याउछौँ वा जन्माउछौँ । तर हामी यसलाई यसरी किन मन पराउछौँ त : किनभने हामी संगीतलाई एकदमै सुन्दर पाउछौँ । तर यो हामीलाई किन सुन्दर लाग्छ ? यो एउटा पूर्ण असल जैविक प्रश्न हो, तर पनि अझै यसको असल उत्तर मिलेको छैन।” (दानिएल डेनेट । जादूको तोडाई : एक प्राकृतिक धटनाको रूपमा धर्म . पृष्ठ ४३)

मानवजातिमाथि भौतिकवादी दृष्टिकोणसँग हाम्रो मानवीय प्रकृतिको बारेमा यस मूलभूत प्रश्नका कुनै उत्तर छैन। बाइबलीय दृष्टिकोणबाट यो कुरा थाहा हुन्छ कि परमेश्‍वर कलाप्रेमी तथा सौन्दर्यप्रेमी हुनुहुन्छ। परमेश्‍वरले विभिन्न चीजविजहरूलाई सुन्दर रूपमा सृजनुभयो अनि सृजनुभएको सुन्दरतामा उहाँ आनन्दित हुनुभयो । उहाँको स्वरूपमा बनिएका हामी पनि उहाँजस्ते छौँ ।

हामी नैतिकवान् किन छौँ

यसका अतिरिक्त, ‘परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिनु वा सृजिनु’ ले कुनै पनि संस्कृतिहरूमा सामान्यत पाइने स्वाभाविक नैतिक क्षमताको वर्णन गर्दछ जुनचाहिँ हामीले गुरु साई बाबाको नैतिक शिक्षामा हेरेका छौँ । किनभने हामी परमेश्‍वरको स्वरूपमा तथा नैतिकतामा बनिएका हौँ, जसरी एउटा कम्पासले उत्तरी ध्रुवतिर निर्देशित गर्दछ त्यसरी नै हाम्रो ‘निष्पक्षता’ ‘भलाई’, ‘सही’ को लागि त्यसतर्फ निर्देशित रहन पनि यस तरिकाले सृजिएका हौँ किनकि परमेश्‍वर यसरी नै बनिनुभएको हो । यो धार्मिक मानिसहरू मात्र होईन जो यस तरिकाले बनिएका हुन् — यद्यपि प्रत्येक जना यसरी नै सृजिएका हुन् बनिएका हुन् । यस कुराको पहिचान नगर्दा गलत बुझाई उत्पन्न हुनसक्छ । उदाहरणको लागि भौतिकवादी अमेरिकी व्यक्ति साम हारिसले दिएको यस चुनौतीलाई लिऔँ ।

“यदि तपाई धार्मिक विश्‍वासले मात्रै नैतिकताको लागि वास्तविक आधार प्रदान गर्छ भन्ने कुरामा विश्‍वास गर्नु ठीक मान्नुहुन्छ भने नास्तिकहरू धार्मिक विश्वासीभन्दा कम नैतिकवान हुनुपर्छ ।” साम हारिस. २००५. एक ईसाई राष्ट्रको लागि पत्र . पृष्ठ ३८–३९

हारिस यहाँ गलत छन्। बाइबलीय आधारमा भन्नुपर्दा, नैतिकताप्रतिको हाम्रो बुझाई हामी परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिएको कारणबाट आउँछ, तर धार्मिक हुनुबाट होइन। तसर्थ: हामी सबै बाँकि रहेका जस्तै नास्तिकहरूसँग यो नैतिक भावना छन् अनि नैतिक तवरले कार्यव्यवहार गर्न सक्छन् । नास्तिकवादसँग समस्या यो हो कि हामीसँग हाम्रो नैतिकता किन छ भन्ने कुरा कोप्रति जवाफदेही हुने — तर परमेश्‍वरको नैतिक स्वरूपमा बनिनु भनेको नै एउटा सरल तथा सिधा विवरण हुन् ।

किन हामी यति धेरै सम्बन्धपरक छौँ

बाइबलअनुसार हामी आफैलाई बुझ्नको लागि प्रारम्भिक बिन्दु भनेको हामी परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिएका हौँ भनेर पहिचान गर्नु हो । यसकारणले गर्दा, हामी या त परमेश्‍वर (बाइबलमा उहाँको बारेमा जे कुरा खुलाइएको छ त्यसद्घारा) प्रति अन्तरदृष्टि या त मानिसहरू (अवलोकन वा प्रतिबिम्बद्घारा) प्रति अन्तरदृष्टि या त अरूहरूप्रति अन्तरदृष्टि प्राप्त गर्न सक्छौँ। त्यसैले उदाहरणको लागि, मानिसहरू सम्बन्धलाई यति धेरै महत्व किन दिन्छन् भन्ने कुरामा ध्यान दिनु सजिलो छ । एउटा राम्रो फिल्म हेर्नु एकदम ठीक हो, तर त्यो फिल्म आफ्नो साथीसँग हेर्नु अझ त्यो भन्दा उत्तम अनुभव हुन्छ । हामी स्वाभाविक रूपमै साथीसंगी चाहन्छौँ जोसँग हामी आफ्नो अनुभवहरू बाँड्छौँ । अर्थपूर्ण वा सच्चा मित्रता र पारिवारिक सम्बन्धहरू हाम्रो भलाइको भावको लागि एउटा साँचो हो । यसको विपरित, एक्लोपना र/वा फुटेको परिवारिक सम्बन्ध तथा मित्रतामा आएको खटपटले हामीलाई तनावमा पार्ने गर्छ। अरूहरूसँगको हाम्रो सम्बन्धको अवस्थाले हामी तटस्थ तथा स्थीर हुदैनौँ । फेरि, म भारततर्फ निरन्तर भ्रमण गर्ने भएको हुँदा यो कुरा भारतीय फिल्ममा एकदमै दृढ्ताको साथमा देखाइन्छ भन्ने मलाई थाहा छ । यी फिल्महरूमा सधै पारिवारिक तथा रमाइलो प्रकारको सम्बन्धहरूलाई एकदमै जोड दिएर चित्रित गरिएको देखिन्छ ।

अब, यदि हामी परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिएका हौँ भने परमेश्‍वरसँग पनि यस्तैखालको सम्बन्धको महत्व बुझ्न तथा दिन पनि अपेक्षा गर्नुपर्ने हुन्छ, र वास्तवमा हामी त्यसो गर्छौँ पनि । बाइबलले यो बताँउछ कि “परमेश्‍वर प्रेम हुनुहुन्छ…” (१ यूहन्ना ४: ८) । हामीले परमेश्‍वरलाई दिनुपर्ने प्रेम र अरूहरूलाई दिनुपर्ने प्रेमको महत्वको बारेमा बाइबलमा प्रशस्त लेखिएका छन् — तिनीहरूलाई वास्तवमा येशू खीष्ट (येशू सत्संग) द्घारा बाइबलमा दिइएको दुईओटा सबभन्दा महत्वपूर्ण आज्ञाहरू हुन् भनी बताइएको छ । जब तपाईँ यसको बारेमा सोच्नुहुन्छ, प्रेम सम्बन्धउन्मुख हुनुपर्छ किनकि यसलाई व्यवहारमा उतार्नको लागि एउटा व्यक्तिको आवश्यकता पर्छ जसले प्रेम (प्रेमी) गर्छ र अर्को व्यक्ति जोचाहिँ यो प्रेम प्राप्त गर्ने व्यक्ति हुन् – अर्थात् प्रियतम ।

यसप्रकार हामीले परमेश्‍वरलाई एउटा प्रेमीको रूपमा सोच्नुपर्छ । यदि हामी उहाँलाई ‘प्रमुख संचालक’, ‘प्रथम कारक’, ‘सर्वज्ञानी ईश्वर’, ‘दयालु प्राणी’ या त सायद ‘व्यक्तिहीन आत्मा’ को रूपमा मात्रै सोच्छौँ भने हामी उहाँलाई बाइबलमा उल्लेख भएको परमेश्‍वरको रूपमा सोचिरहेका हुदैनौँ तर त्योभन्दा बढी् हामी हाम्रो मनमा आफ्नै देवतालाई निर्माण गरेर राखेका हुन्छौँ । यद्यपि उहाँको साथमा यी सबै कुराहरू छन्, उहाँलाई सम्बन्धमा अनियन्त्रित तवरले जोशिलो हुने व्यत्तिको रूपमा पनि चित्रित गरिन्छ । उहाँ ‘ सँग’ प्रेम छैन । तर उहाँ आफै नै प्रेम हुनुहुन्छ। परमेश्‍वरको मानिसहरूसँगको सम्बन्धको बारेमा बाइबलमा दुईओटा चर्चित उपमाहरू दिइएका छन् जसमा एउटा बाबु र उसको बच्चाहरूकाबीचको सम्बन्ध तथा एउटा श्रीमान् र उसको श्रीमतीसँगको सम्बन्ध के छ भन्ने हो । तिनीहरू भनेको अभावुक दार्शनिक प्रथम कारकको उदाहरणहरू होइनन् तर यिनीहरू भनेको मानव सम्बन्धको बढो घनिष्ट अनि गहनताको साथमा रहेका छन् ।

त्यसैले, यस विषयमा हामीले अहिलेसम्म खड्डा गरेको आधार यहाँ छन् । मन, भावना, तथा इच्छा समावेश भएको मानिस परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिएका हुन्। हामी संवेदनशील तथा आत्मसजग छौँ । हामी हाम्रो आफ्नै ‘नैतिक व्याकरण’ भएका नैतिक प्राणी हौँ जसले हामीलाई ठीकबेठीक, सही गलत तथा के गर्नु हुन्छ र के गर्नु हुँदैन भन्ने बारेमा जन्मजात रूपबाट दिशानिर्देश गर्छन्। हामीसँग सबै प्रकारको रूपमा सुन्दरता, अभिनय, कला तथा कथालाई विकास तथा सराहना गर्ने जन्मजात क्षमता रहेको छ । अनि हामी जन्मजात तथा स्वभाविक रूपमै अरूहरूसँग सम्बन्ध तथा मित्रता कायम गर्न खोज्छौँ । यी सबै कुराहरूमा हामी संलग्न हुन्छौँ किनकि परमेश्‍वर नै यी कुरामा संलग्न हुनुहुन्छ र हामी परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिएका हौँ । हामीले यो आधार खड्डा गरेको हुँदा हामी हाम्रो बारेमा जे अवलोकन गर्छौँ त्योसँग यी सबै मान्यताहरू कमसेकम पनि स्थीर छन्। हामी अर्को भागमा वा लेखमा अरू कठीनाईहरूका बारेमा हेर्नेछौँ ।

मोक्ष प्राप्ति—कर्मबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्नु

कर्म, गुरुत्वाकर्षण जस्तै, एउटा व्यवस्था हो जुनचाँहि तपार्इँ र ममाथि कार्यरत छ । कर्मले धेरैओटा अर्थ दिनसक्छ तर यसको आधारभूत मर्मलाई हामीद्धारा सम्पन्न भएको कामले जनाउँदछ अनि धार्मिक कार्यको लाभ र दुष्ट कामको दण्ड हाम्रो प्राणसँग जोडिएको छ । हाम्रो कार्यव्यवहार पूर्णरूपले धार्मिक नभएको खण्डमा हामीले दण्ड भोग्नुपर्छ अनि फेरि त्यो दण्ड नभोगेमा हामी बन्धनमा पर्छौँ ।

हामी सबैजना स्वभाविकरूपमा कुनै न कुनै तरिकाले यसलाई अनुभगर्छौ । अनि हाम्रो ज्ञान र बुद्धिद्धारा संगठित कर्महरूसँग संगत वा कार्यव्यवहार गर्न धेरै तरीकाहरू आविष्कार गरेकाछौँ । यहाँ एउटा कर्ममार्ग (कामको बाटो) छ जहाँ हामी भलाईको कामको लागि कठोर मेहनत गर्छौँ । धेरै मन्त्र तथा पूजाहरू छन् जसको उच्चारण गरिन्छ । साथै धेरै पर्वहरू तथा पवित्र स्नान कर्महरू छन् , जस्तै कुम्भमेला पर्व। जसमा सहभागी हुने गरिन्छ । यी सबै मार्गहरू कठिन छन् अनि हाम्रा प्रयासहरू पर्याप्त भएका छन् भनेर हामी कहिल्यै पनि निश्चित हुदैनौँ । के हाम्रा कर्महरूका पछाडिको अभिप्रायहरू असल थिए? के ती असल कामहरूका संख्याको मात्रा पर्याप्त थिए? यसमा हामी कहिल्यै पनि निश्चित छैनौँ । अनि, गुरुत्वाकर्षण जस्तै, हामी पनि कर्मसँगै रहिरहन्छौँ र मोक्ष प्राप्त गर्न अनि स्वतन्त्रता प्राप्त गर्नको लागि हामी असक्षम छौँ । यसकारण, मानिसहरू पूजा गर्नुभन्दा अगाडि प्ररथास्नाना (वा प्रतासना) मंत्र (“म एक पापी हुँ । म पापको परिणाम हुँ । म पापमा जन्मिएको हुँ। । मेरो प्राण पापको अधिनमा छ । म सबभन्दा खत्तम पापी हुँ । हे प्रभु जसको आखा सुन्दर छ, मेरो लागि बलिदान दिने हे प्रभु, मलार्इँ बचाउनुहोस्।”) को उच्चारण गर्छन् ।

प्रजापति/यहोवा : यस्तो परमेश्वर जो बलिदानको प्रबन्ध गर्नुहुन्छ

यसकारण यो “बलिदानको प्रभु को हुनुहुन्छ?” अनि उहाँले हामीलाई कसरी यो कामको व्यवस्थाबाट बचाउन सक्नुहुन्छ? सबभन्दा प्राचीन वेदको लेखमा, परमेश्वर जो सारा सृष्टिको प्रभु हुनुहुन्थ्यो—उहाँले यो ब्रह्माण्डलाई बनाउनु तथा नियन्त्रण गर्नुभयो —उहाँलाई नै प्रजापति भनियो । उहाँ प्रजापति हुनुहुन्छ जसद्धारा सबै कुराहरू अस्तित्वमा आए ।

ऋग्वेद लेखिएको समयकै आसपासको समयमा, लगभग १५०० ईसा पूर्वमा, पृथ्वीको अर्को भाग जसलाई आजभोली मध्यपूर्व द्वीप भनी भनिन्छ—त्यहाँ पवित्र शास्त्रको अर्को भाग लेखिदै थियो । वेद पुस्तक (बाइबल) को यी प्रारम्भिक हिब्रू भागलाई तोरह को रूपमा चिनिन्छ । तोरह यो घोषणा गर्दै सुरु हुन्छ कि एक परमेश्वर हुनुहुन्छ जोचाहिँ पूरै ब्रह्माण्डको सृष्टिकर्ता हुनुहुन्छ । मूल हिब्रू भाषाको पुस्तकमा परमेश्वरलाई या त इलोहीम या त यहोवा भनियो, अनि यी नामहरूलाई हिब्रू भाषाको पुस्तकमा एक अर्काको स्थानमा प्रयोग गरिन्छ । यसप्रकारले, ऋग्वेदमा भएको प्रजापति जस्तै, तोरहमा भएका यहोवा वा इलोहीम पनि सबै सृष्टिको प्रभु हुनुहुन्थ्यो (हुनुहुन्छ) ।

तोरहको सुरुमा, अब्राहाम नामक ऋषिसँगको उल्लेखनीय जम्काभेटमा यहोवाले आफैलाई ‘जुटाउनुहुने’ परमेश्वरको रूपमा प्रकट गर्नुहुन्छ । हामी यस जम्काभेटको बारेमा अझ विस्तृतरूपमा पछि हेर्नेछौँ । यो समयमा, म यहोवा जसले जुटाउनुहुन्छ (हिब्रू भाषामा यहोवा–यीरे) र ऋग्वेदको प्रजापति जो “प्राणीहरूका संरक्षक तथा समर्थक” हुनुहुन्छ, उहाँकोबीचमा भएको समानतालाई देखाउन चाहँन्छु ।

यहोवाले कुन तरिकाले जुटाउनुहुन्छ ? हामी कर्मबाट स्वतन्त्र हुनुपर्ने आवश्यकताको बारेमा अघि नै हेरिसकेका र्छौँ अनि मन्त्रको बारेमा पनि जसले बलिदानको परमेश्वरमा प्रार्थना गर्दछ । ऋग्वेदले हामीलाई निम्न कुराहरू बताउदै यो यसरी विस्तार हुन्छ:

“वास्तविक बलिदान प्रजापति स्वयम् हुन्”

[ संस्कृत : प्रजापतिर य़ाञा:]

संस्कृतको विद्वान एच.अगुइलरले सतपथ ब्राह्माणबाट अनुवाद गर्दै यसमा यसरी टिप्पणी गर्छन्:

“अनि वास्तवमा, यस बलिदानको पूरा गर्नको लागि कोही पनि (पीडित) थिएन तर केवल प्रजापति हुनहन्थयो, र परमेश्वरले नै उहाँलाई बलिदानको लागि तयार गर्नुभयो । यसकारण यस सन्दर्भको सम्बन्धमा ऋषिले भन्नुभयो कि “देवताहरूले बलिदानको सहायताले यस बलिदान चढा्ए—किनकि बलिदानको सहायताद्धारा उनीहरूले उहाँ (प्रजापति) लाई बलि चढाए, बलिदान—यो सबभन्दा पहिले विधान थियो, किनकि व्यवस्था सबभन्दा पहिले स्थापित भएको थियो ।” एच. अगुइलर, ऋग्वेदमा बलिदान

प्राचीन समयबाट नै वेदले घोषणा गर्दछ कि प्रजापति (यहोवा) ले हाम्रो आवश्यकताको पहिचान गर्नहुन्छ त्यसैकारणले हाम्रो कर्मको लागि उहाँले आफैलाई बलिदान दिनुभयो । उहाँले यो कसरी गर्नुभयो त भन्नेबारेमा हामी पछिल्लो लेखमा हेर्नेछौँ जब हामी ऋग्वेदको पुरूषासूक्तामा पुरूषा-प्रजापतिको बलिदानमाथि ध्यान केन्द्रित गछौँ, तर अहिलेलाई यो कत्तिको महत्वपूर्ण छ त भन्नेबारेमा सोच्नुहोस् । स्येतास्येतरोपनिषद् भन्नुहुन्छ:

“अनन्त जीवनमा प्रवेश गर्ने अरू कुनै बाटो छैन” (संस्कृतमाः णन्यह्पन्थ विद्यते—अयनय) स्येतास्येतरोपनिषद् ३/८

यदि तपार्इँ कर्मबाट बच्ने रूचि राख्नुहुन्छ भने, यदि तपाईँ मोक्ष या आत्मजागृतिको इच्छा राख्नुहुन्छ भने यस कुरामा जानकार हुनु बुद्धिमानी हुन्छ कि किन र कसरी प्रजापति (या यहोवा) ले हाम्रो लागि येशूको स्वयम् बलिदानद्धारा जे प्रकट गर्नुभयो ताकि हामी कर्मबाट बच्न सकौँ अनि स्वर्ग प्राप्त गर्न सकौँ । अनि वेदले हामीलाई मार्गमा त्यसै छोडिदिनुहुन्न । ऋग्वेदमा पुरूषासूकता छ जसले प्रजापतिको देहधारण र उहाँले हाम्रो लागि गर्नुभएको बलिदानको बारेमा वर्णन गर्छ । पुरूषासूकताको परिचयको बारेमा जान्नको लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् जसले पूरूषाको बारेमा बताउँछ जसरी बाइबल (वेद पुस्तक) ले येशू सत्संग (नासरतको येशू) र तपाईँलाई मोक्ष वा मुक्ति (अमरत्व) दिनलाई उहाँले गर्नुभएको बलिदानको बारेमा बताउँछ । यसपश्चात् हामी यो वेदको अध्ययनलाई निरन्तरता दिन्छौँ कि प्राचीन ऋषि अ्ययूब आफूले कसरी कर्मबाट स्वतन्त्रता र अनन्त जीवन—उसलाई मोक्ष प्रदान गरिएको थियो, र आशाको घोषणा गर्न सक्यो

बलिदानको लागि विश्वव्यापी आवश्यकता

ऋषि तथा मुनिगणहरूले युगौँदेखि जानेका छन् कि मानिसहरू धोका–मायाजाल तथा पापमा जीवन जिउने गर्छन् । सबैजना कुनै पनि तरिकाले ‘शुद्ध’ हुनुपर्छ भन्ने स्वभाविक चेतना भएका सबै धर्महरू, युगहरू तथा शैक्षिक स्तरका मानिसहरूमा यो कुरा पार्इँन्छ । यसकारणले, धेरैजना कुम्भमेला उत्सवमा सहभागी हुन्छन् र मानिसहरू किन पूजा गर्नुभन्दा अगाडि प्ररथास्नाना (वा प्रतासना) मन्त्र (“म एक पापी हुँ । म पापको परिणाम हुँ । म पापमा जन्मिएको हुँ । मेरो प्राण पापको अधिनमा छ । म सबभन्दा खत्तम पापी हुँ । हे प्रभु जसको आखा सुन्दर छ, मेरो लागि बलिदान दिने हे प्रभु, मलार्इँ बचाउनुहोस् ।”भनी भन्छन्/जप्छन् )। यो शुद्ध हुने स्वभाविक आवश्यकतालाई साथ दिनु वा मान्नु भनेको हाम्रो पापको लागि वा हाम्रो जीवनको अन्धकार (तमस) को लागि कुनै पनि तरिकाले बलिदान दिनुपर्ने आवश्यकताको भाव हो । अनि एकपटक फेरि बलिदानको पूजाहरूमा वा कुम्भमेलामा र अरू पर्व–उत्सवहरूमा मानिसहरूले बलिदान दिनुपर्ने यो स्वभाविक–सहज आवश्यकतालाई पूरा गर्न समयको, रूपैयाँ–पैसाको र तपस्याको बलिदान चढा्उने गर्दछन् । मैले सुनेको छु कि मानिसहरू गाईलाई लिएर उसको पुच्छर समातेर नदी पार गर्छन् रे । यो सबै पूजा या बलिदानको रूपमा क्षमा प्राप्त गर्नको लागि गर्ने गरिन्छ ।

क्षमाको लागि बलिदान दिने आवश्यकता त्यतिबेलासम्म हाम्रो माझमा रहिरहन्छ जतिबेलासम्म हाम्रो माझमा सबभन्दा पुरानो धार्मिक लेख रहन्छ । र यी लेखहरूले यो पुष्टि गर्छन् कि जे कुरा हामीलाई हाम्रो अन्तरदृष्टिले बताउँछ—त्यो बलिदान एकदमै महत्वपूर्ण हुन्छ अनि त्यसलाई चढाउनैपर्छ ।

कठोपनिषद् (हिन्दू लेख) मा नायक नचिकेता भन्छन्:

“म साँच्चै जान्दछु कि अग्निबलिले स्वर्ग पु-याँउछ अनि यो स्वर्ग प्राप्त गर्ने मार्ग हो”

कठोपनिषद् १.१४

हिन्दू पुस्तकले भन्छ:

“बलिदानको माध्यमबाट नै मानिस स्वर्ग पुग्छ” शतपथब्राह्मण VII.६.१.१०

“बलिदानको तरिकाबाट, मानिसले मात्र होइन तर देवताहरूले पनि अमरत्व प्राप्त गर्छन्” शतपथब्राह्मण II२.२.८-1४

त्यसकारणले गर्दा बलिदानको माध्यमबाट नै हामी अमरत्व तथा स्वर्ग (मोक्ष) प्राप्त गर्न सक्छौँ । तर कस्तो प्रकारको बलिदान? र त्यो बलिदानको लागि कति दण्डको आबश्यकता पर्छ? या हाम्रो पाप/तमस मोचनको लागि कति भलाईको काम गर्नुपर्छ? भन्ने सम्बन्धमा अझ प्रश्न आउँछ । के यसको लागि ५ वर्षको तपस्या काफी हुनेछ? के गरीबहरूलाई पैसा दिनु एक बलिदानको लागि प्रयाप्त हुनेछ? यदि हुनेछ भने कति प्रयाप्त?

प्रजापति/यहोवा: यस्तो परमेश्वर जो बलिदानको प्रबन्ध गर्नुहुन्छ

सबभन्दा प्राचीन वेदको लेखमा, परमेश्वर जो यस सबै सृष्टिको प्रभु हुनुहुन्थ्यो—जसले ब्रह्माण्डलाई बनाउनुभयो र वशमा राख्नुभयो—उहाँ नै प्रजापति हुनुहुन्छ, जसद्धारा सम्पूर्ण कुराहरू अस्तित्वमा आए ।

वेद पुस्तक (बाइबल) को प्रारम्भिक हिब्रू भागलाई तोरह को रूपमा चिनिन्छ । तोरह लगभग १५०० ईसापूर्वमा लेखियो, त्यसैबेला ऋग्वेद पनि रचिएको थियो । तोरह यो घोषणा गर्दै सुरु हुन्छ कि एक जीवित परमेश्वर हुनुहुन्छ जोचाहिँ पूरै ब्रह्माण्डको सृटिकर्ता हुनुहुन्छ । मूल हिब्रू भाषाको पुस्तकमा परमेश्वरलाई या त इलोहीम या त यहोवा भनियो, अनि यी नामहरूलाई हिब्रू भाषाको पुस्तकमा एक अर्काको स्थानमा प्रयोग गरिन्छ । यसप्रकारले, ऋग्वेदमा भएको प्रजापति जस्तै, तोरहमा भएको यहोवा वा इलोहीम पनि सबै सृष्टिको प्रभु हुनुहुन्थ्यो (हुनुहुन्छ) ।

तोरहको सुरुमा, अब्राहाम नामक ऋषिसँगको उल्लेखनीय जम्काभेटमा यहोवाले आफैलाई ‘जुटाउनुहुने’ परमेश्वरको रूपमा प्रकट गर्नुहुन्छ । यहोवा जसले ‘जुटाउनुहुन्छ’ (हिब्रू भाषामा यहोवा–यीरे) र ऋग्वेदको प्रजापति जो “प्राणीहरूका संरक्षक तथा समर्थक” हुनुहुन्छ, यस्तो समानताले म आकर्षित भएँ ।

कुन तरीकामा यहोवाले जुटाउनुहुन्छ? हामीले पहिले नै मानिसहरूद्धारा चढाइने बलिदानको स्वभाविक आवश्यकतामाथि ध्यान दिएका छौँ, तर यस कुराको निश्चितताबिना हामी जुन बलिदान ल्याउछौँ त्यो प्रयाप्त हुन्छ । एकदमै चाखलाग्लो कुरा त यो छ कि हाम्रो आवश्यकताको विशेष क्षेत्रमा कसरी प्रजापतिले हाम्रो आवश्यकता पूर्तिको लागि जुटाउनुहुन्छ भन्ने बारेमा तन्ड्यामाहा ब्राह्मण घोषणा गर्छ । भनिएको छ:

“प्रजापति (सारा सृष्टिका प्रभु) ले देवताहरूको लागि आफ्नै बलिदानी चढउनुभयो” तन्डयामा ब्राह्मण अध्याय ७ को दोस्रो खण्ड । [संस्कृतमा – “प्रजापतिर्द्देवेभ्यम् अत्मनम्य़ज्नम्क्र्त्व प्रयच्चत्”]

यहाँ प्रजापति एकवचनमा छ । ठीक तोरहमा एउटा मात्रै यहोवा भएजस्तै यहाँ पनि एउटा मात्रै प्रजापति छ । पछि ईस्वी सम्वत् ५०० देखि १००० को बीचमा लेखिएको पुराणको साहित्यमा धेरै प्रजापतिहरूको पहिचान भएको छ । तर माथि लेखिएको सबभन्दा पुरानो लेखमा झैँ प्रजापति एकवचन हो अर्थात एउटै मात्र प्रजापति हुनुहुन्छ । अनि हामी यस कथनमा देख्छौँ कि प्रजापतिले आफैलाई दिनुहुन्छ वा उहाँ स्वयम् बलिदान हुनुहुन्छ अनि उहाँले यो बलिदान अरूहरूका लागि दिनुहुनुहुन्छ । ऋग्वेदले यस कुरालाई यसो भन्दै पुष्टि गर्छन् कि :

“वास्तविक बलिदान भनेको प्रजापति स्वयम् हो” [संस्कृतमा: प्रजापतिरय़ाञा:]

संस्कृतका विद्धान् एच. अगुइलर शतपथब्राह्मणबाट अनुवाद् गर्दै यस कुरालाई यसरी टिप्पणी गर्छन्:

“अनि वास्तवमा यस बलिदानको पूरा गर्नको लागि अरू (पीडित) कोही पनि थिएन तर मात्रै प्रजापति हुनुहुन्थ्यो, अनि देवताले उहालाई नै बलिदानको लागि तयार गर्दिए । यसकारण यस सन्दर्भको सम्बन्धमा ऋषिले भनेका छन् कि देवताले बलिदानको सहायताले यस बलिदान चढए—किनकि बलिदानको सहायताले तिनीहरूले उहाँ (प्रजापति) लाई चढए, बलिदान—यो सबभन्दा पहिलो विद्यान थियो, किनकि यी व्यवस्थाहरू सबभन्दा पहिले स्थापित गरिएका थिए ।” एच. अगुइलर, ऋग्वेदमा बलिदान

धेरै पहिलेदेखि नै वेदले यो घोषणा गर्दछ कि यहोवा वा प्रजापतिले हाम्रो आबश्यकतालाई पहिचान गर्नुभएको थियो । त्यसैले उहाँले हाम्रो कर्मको लागि आफ्नै बलिदानको प्रबन्ध गर्नुभयो । उहाँले यो कसरी गर्नुभयो त भन्ने बारेमा हामी अघिल्लो लेखमा हेर्नेछौँ जब हामी ऋग्वेदमा पुरूषासूक्ताको पुरूषा–प्रजापतिको बलिदानमाथि ध्यान केन्द्रित गर्छौँ, तर अहिलेको लागि यति मात्रै सोच्नुहोस् कि यो कति महत्वपूर्ण छ । स्येतास्येतरोपनिषद् यसरी भन्छ कि:

“अनन्त जीवनमा प्रवेश गर्ने अरू कुनै मार्ग छैन (संस्कृतमा: णन्यह्पन्थ विद्यते—अयनय) स्येतास्येतरोपनिषद् ३:८

यदि तपार्इँ अनन्त जीवनमा रूचि राख्नुहुन्छ भने, यदि तपाईँ मोक्ष या आत्मजागृतिको इच्छा राख्नुहुन्छ भने यस कुरामा जानकार हुनु बुद्धिमानी हुन्छ कि किन र कसरी प्रजापति (या यहोवा) ले हाम्रो लागि येशू खीष्टको स्वयम् बलिदानद्धारा जे प्रकट गर्नुभयो ताकि हामी कर्मबाट बच्न सकौँ अनि स्वर्ग प्राप्त गर्न सकौँ । अनि वेदले हामीलाई मार्गमा बीचमै त्यसै छोडिदिनहुन्न। ऋग्वेदमा पुरूषासूकता छ जसले प्रजापतिको देहधारण र उहाँले हाम्रो लागि गर्नुभएको बलिदानको बारेमा वर्णन गर्छ । पुरूषासूकताको परिचयको बारेमा जान्नको लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् जसले पूरूषाको बारेमा बताउँछ जसरी बाइबल (वेद पुस्तक) ले येशू सत्संग (नासरतको येशू) र तपाईँलाई मोक्ष वा मुक्ति (अमरत्व) दिनलाई उहाँले गर्नुभएको बलिदानको बारेमा बताउँछ । प्रभु येशू ख्रीष्टको बलिदानबाट कसरी शुद्धिकरण प्राप्त गर्ने भन्ने बारेमा जान्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस् ।

पुरूषाको बलिदान: सबै वस्तुहरुको उत्पत्ति

पद 3 र 4 को पश्चात् पुरूषासूक्ता आफ्नो घ्यानलाई पुरूषाको गुणहरु तर्फ पुरूषाको बलिदान माथि केन्द्रित गर्दछ। पद 6 र 7 यसमा आफ्नो ध्यानलाई यसरी लौद्छौ। (संस्कृति को  भाषान्तरण र पुरूषाको माथि मेरो धेरै विचार जोसफ़ पदनीज़ेरकारा द्वारा रचित पुस्तक प्राचीन वेदहरु  मा मसीह (346 पृष्ठों को , 2007 मा लेखेको) नामक पुस्तकको  अध्ययन बाट आएको हो।)

 पुरूषासूक्ता मा पद 6-7

संस्कृत मा नेपाली भाषातंरण
य़त्पुरुसेन हविसादेवा यज्नम् अतन्वतावासन्तो अस्यसिद् अज्यम् ग़्रिस्मा इध्माह् सरद्धविह् तम् य़ज्नम् बर्हिसि पुरूषाकान्पुरूषाम् जतम्ग्रतह् तेना देवा अयाजन्त साध्य रास्यास च ये जब देवताहरुले बलिको रूपमा पुरूषा को बलिदान गरे, तब वंसत घिउ झै पघलेर, ग्रीष्म ऋतु ईंधन, र शरद ऋतु यसको बलि थियो। पुआलमा बलिको रूपमा आरम्भबाट उत्पन्न भएको पुरूषालाई उहाँले छरी दिए। देवताहरु, साधुहरु र ऋषिहरुले उहाँलाई शिकार गरे झै बलिदान गरि दिनुभयो।

यद्यपि यि पदहरुको सबै पक्ष तुरन्त स्पष्ट हुदैन, तर जुन पनि यहाँ निर स्पष्ट छ त्यो यो हो कि यसको ध्यान पुरूषाको बलिदानको माथि छ। प्राचीन वैदिक टीकाकार शंकराचार्य ले यसरी टिप्पणी गरेका थिए:

“ऋषिहर – मुनिहरु र देवताहरुले बलिको शिकार –  पुरूषालाई– बलिदानको वेदीको साथ एक बलि गरिने वाला यज्ञ पशुको रूपमा बाँधियो र आफ्नो मनबाट यज्ञमा उसको भेंट चढ़ाइयो।”

ऋग्वेद 10/90/7 को माथि शंकराचार्यको  टिप्पणी

पद 8-9 को आरम्भ वाक्यांश “तस्मद्यज्नत्सर्वहुतह्…” बाट हुन्छ जसको अर्थ हो कि उसको बलिदानमा पुरूषाले सबै कुराको भेटी चढ़ाए जेपनि उससँग थियो – उसले आफ्नो लागि केहि पनि छोडेन। उसले त्यो प्रेमलाई प्रदर्शित गर्यो जसलाई उसले आफ्नो बलिदान द्वारा प्रकट गरे। यो नै केवल त्यो प्रेम हो जसमा हामी स्वयमलाई अन्यहरुको लागि दिनको सक्छौ र आफ्नोसँग कहि पनि नराखी दिन सक्छौ। येशू सत्संग (येशू मसीह) ले वेद पुस्तक (बाइबल) मा भनेका छन् कि:

 “आफ्नो मित्रहरुका लागि आफ्नो प्राण अर्पण गरिदिनुभन्दा: ठुलो प्रेम अरु कसैको हुँदैन” (यूहन्ना 15:13)।

येशू सत्संग (येशू मसीह)ले यो आफ्नो चेलाहरुलाई भौनु भयो जब उहाँ स्वेच्छले स्वयंलाई  क्रूसको माथि गई आफ्नो बलिदान गर्नलाई अर्पण गर्न सकुन। के पुरूषाको बलिदान र येशू सत्संगको बिचमा कुनै सम्बन्ध छ? पुरूषासूक्ता पद 5 (जसलाई हामीले अहिले सम्म छोडी दिएका थियौ)हामीलाई एउटा सुराग प्रदान गर्दछ– तर त्यो सुरागले हामीलाई सर्वप्रथम यो संकेत दिन्छ कि यसमा कुनै सम्बन्ध छैन। यहाँ निर पद 5 छ

पुरूषासूक्ता मा पद 5

संस्कृत मा नेपाली  भाषातंरण
तस्मद् विरालजयत विराजो अधि पुरूषाह् ष जतो अत्यरिच्यत पास्चद्भुमिम् अथो पुरह् उससँग– पुरूषाको एक भागबाट – ब्रह्माण्डको जन्म भएको थियो र यसलाई पुरूषाको सिंहासन बनाइएको छ र उहाँ सर्वव्यापी बन्नुभयो।

पुरूषासूक्ताको अनुसार, पुरूषाको बलिदान समयको आरम्भ मा गरिएको थियो र यसको परिणामस्वरूप ब्रह्माण्डको सृष्टि भयो। यस प्रकारले यो बलिदान पृथ्वीमा गर्न सकिदैन किनकी यो बलिदान यस्तो थियो जसद्वारा पृथ्वी निस्केर आएको थियो। पद 13 ले स्पष्ट देखाउछ कि यो सृष्टि पुरूषाको बलिदानको परिणामस्वरूप उत्पन्न भएको हो। यो भन्दछन कि:

 पुरूषासूक्ता मा पद 13 

संस्कृत मा नेपाली भाषातंरण
चन्द्रम मनसो जतस् चक्सोह् सुर्यो अजयत्मुखद् ईन्द्र स्च आग्निस्च प्रनद् वायुर् अजयत्

 

चन्द्रमाको जन्म उहाँको मनबाट भयो। सूर्य उहाँको आँखाबाट निस्क्यो। बिजुली, वर्षा र अग्नि उहाँको मुखबाट उत्पन्न भयो। उहाँको श्वासबाट वायुको जन्म भयो।

वेद पुस्तक (बाइबल) को अफवाह शिक्षाबाट जे पनि हमीले प्राप्त गरौ, को अपेक्षा यस गहिरो गहन समझमा, यो सबै कुरा स्पष्ट हुँदछ। हामीले यस स्पष्टताको आरम्भलाई तब देख्नेछौ जब हामी ऋषि (भविष्यवक्ता) मीकाको रचनाहरुलाई पढ़छौ। उनी ईसा पूर्व 750 को आसपास मा रहे र येशू मसीह (येशू सत्संग) को आगमन देखि 750 वर्ष सम्म रही उनले उहाँको आगमनलाई त्यस शहरको माथि ध्यान दिएर देखेका थिए जसमा उहाँको जन्म हुने थियो। उनले यस्तो लेखे कि:

तर हे बेथलेहेम एप्राता,

तँ यहूदाका कुलहरु मध्य सानो भएता पनि

तँ बाट मेरो निम्ति एक जना निस्कनुहुनेछ,

जो इस्राएलिका शासक हुनुहुनेछ,

जसको शुरु पुरानो समय देखि, 

अर्थात् प्राचीनकाल देखि नै छ (मीका 5:2)

मीकाले भविष्यद्वाणी गरेका थिए कि प्रभुत्व गर्ने वाला (वा मसीह) बेतलेहेमको शहरबाट निस्केर आउने छ। 750 वर्षको पश्चात् येशू मसीह (येशू सत्संग) ले यस दर्शनको की पूर्णतामा यस शहरमा जन्म लिए। सत्यको खोजी कहिले-कहि आफ्नो आश्चर्यलाई मीकाको यस दर्शनको यस पक्षको माथि केन्द्रित गर्दछ। जे भएतापनि, म यस समयमा हाम्रो ध्यानलाई आउने उत्पत्ति को विवरण माथि के ऊपर केन्द्रित गर्न चाहनछु। मीका भविष्यमा आउनु हुने वालाको भविष्यद्वाणी को घोषणा गर्दछ, तर उनीले भन्छन कि यस आउने हुने को उत्पत्ति अतीतको गहिराईसँग छ। उहाँ ‘आउनु हुने प्राचीनकाल देखि अनन्तकाल सम्म हुदै आएको’ छ। यस आउने वाला को उत्पत्ति उहाँको पृथ्वी बाट प्रगट हुने देखि पूर्वतिथि सम्मको हो! ‘प्राचीनकाल देखि…’ को लागि कति अतीत सम्म जानु पर्दछ? यो अनन्तकाल को दिनहरु सम्म चली रहने छ। वेद पुस्तक (बाइबल) मा दिएको सत्य ज्ञानको अन्य वचन ले यसलाई अघि स्पष्ट गर्दछ। कलस्सी 1:15 मा ऋषि पावल (जसले यसलाई लगभग 50 ईस्वी सन् मा लेखेका थिए) ले येशूको बारेमा यसरी घोषणा गरे कि:

उहाँ अदृश्य परमेश्‍वरको प्रतिरूप, सारा सृष्टिको ज्येष्ठ हुनुहुन्छ (कलस्सी 1:15)

येशू लाई ‘अदृश्य परमेश्‍वरको प्रतिरूप’ र ‘सारा सृष्टिमा ज्येष्ठ हुने’ घोषणा गरिएको छ। दोस्रो शब्दमा, यद्यपि येशूको देहधारण अर्थात् अवतार लिने इतिहासमा ठीक समय (ईसा पूर्व 4 – 30 ईस्वी सन्) मा भएको थियो, उहाँ कुनै पनि वस्तुको सृष्टि भन्दा पहिले– यहाँ सम्म कि अतीतमा अनन्तकाल देखि अस्तित्व थिए। उहाँले यस्तो यसकारण गर्नु भयो किनकी परमेश्‍वर (प्रजापति) सदैव अतीतको अनन्तकाल देखि अस्तित्वमा हुनु हुन्छ, र उहाँको ‘प्रतिरूप’ भएको कारण येशू (येशू सत्संग) पनि सदैव देखि अस्तित्वमा हुनुहुन्छ।

जगत को  सृष्टि देखि हिले गरिएको बलिदान – सब वस्तुहरुको उत्पति 

तर न केवल उहाँ अतीतको अनन्तकाल देखि अस्तित्वमा हुनुहुनथियो, ऋषि (भविष्यवक्ता) यूहन्नाले स्वर्गको एउटा दर्शनमा येशू (येशू सत्संग) को वर्णन यसरी गरिएको छ:

 “थुमा…जो संसारको सृष्टिदेखि नै मारिनुभएको।” (प्रकाश 13:8)

के यो एक विरोधात्मक होइन र? के येशू (येशू सत्संग) लाई 30 ईस्वी सन् मा घात गरिएको थिएन र? यदि उहाँलाई तेतिबेला घात गरीको थियो भने, तब उहाँ कसरी ‘जगतको उत्पतिको समयमा’ पनि घात गरिन सक्नु हुन्छ? यस विरोधात्मकमा हामी यो देख्न सक्छौ कि पुरूषासूक्ता र वेद पुस्तक (बाइबल) एउटा कुराको विवरण दिन्छ। हमीले देख्यौ कि पुरूषासूक्ताको पद 6 ले भन्दछ कि पुरूषाको बलिदान ‘आरम्भ थियो।’ योसुफ पदनीज़ेरकारा आफुद्वारा रचित प्राचीन वेदहरुमा मसीह नामक पुस्तकमा संकेत दिन्छन कि पुरूषासूक्ताको माथि संस्कृति थामिएको छ हामीलाई यो बताउदछ कि पुरूषाको आरम्भमा भएको बलिदान परमेश्‍वरको हृदयमा’ थियो (उसले यसको अनुवाद संस्कृति को ‘मनासायगम्’ को अर्थले गरेको छन्)। ऊ साथै संस्कृतिको विद्वान एन. जे. शिन्दे को उद्धरण दिन्छन जसले यो भन्दछ कि आरम्भमा भएको यो बलिदान मानसिक वा प्रतीकात्मक रहेको थियो (एन. जे. शिन्दे द्वारा लिखित पुस्तक ‘वैदिक साहित्यमा पुरूषासूक्ता’ (संशोधित 10-90) (पूना विश्वविद्यालय, को संस्कृतको उच्च अध्ययन केंद्र द्वारा प्रकाशित) 1965.

यस प्रकारले अब पुरूषासूक्ताको रहस्य स्पष्ट हुँदछ। पुरूषा परमेश्‍वर र परमेश्‍वरको प्रतिरूप, अतीतको अनन्तकाल देखि थियो। उहाँ कुनै पनि वस्तु हुनुभन्दा पहिले बाट नै थियो। उहाँ सबै वस्तुहरु भन्दा ज्येष्ठ थिए। परमेश्‍वर, आफ्नो सर्वज्ञानमा, पहिले देखि नै जान्नु हुन् थियो कि  मनुष्यको सृष्टिको लागि एउटा बलिदानको आवश्यकता हुने छ। यस बलिदानमा ती सबै को आवश्यकता हुने छ जसको प्रबन्ध उहाँ– पुरूषाको देहधारण अर्थात् अवतारको माध्यमबाट यस जगतमा पापहरु धुन वा शुद्ध पर्नलाई बलिदानको रूपमा पूरा गर्ने छ। यस समय परमेश्‍वरलाई यो  निर्णय लिन थियो कि उहाँ ब्रह्माण्ड तथा मानव जातिको रचना गर्नु वा न गर्नु। यस निर्णयमा पुरूषाले स्वयंको स्वेच्छा ले बलिदान हुने निर्णय लिए, र यसरी सृष्टिको रचना भयो। यसरी नै, मानसिक रूपमा, वा परमेश्‍वरको हृदयमा, पुरूषा “जगतको सृष्टिको समय देखि घात गरिए” का थिए जसरी कि वेद पुस्तक (बाइबल) ले घोषणा गर्दछ।

एक पटक जब – यहाँ सम्म कि समयको आरम्भ हुनु भन्दा पहिले- निर्णय ली सकिएको थियो– परमेश्‍वर (प्रजापति – सारा सृष्टिको प्रभु) ले समय, ब्रह्माण्ड तथा मानव जातिको सृष्टि लाई रचना गरे। यसरी पुरूषाको स्वेच्छा ले हुने बलिदान ‘ब्रह्माण्डको रचना’ (पद 5), चन्द्रमा, सूर्य, बिजुली र वर्षा (पद 13), र यहाँ सम्म कि स्वयम समय  को आरम्भ हुने (पद 6 मा उल्लेखित वसंत्, ग्रीष्म र शरद ऋतुको रचना) को कारक बने। पुरूषा नै यी सबै को ज्येष्ठ थिए।

यी ‘देवतागण’ को हुन् जसले पुरूषाको बलिदान दिएका थिए?

तर एउटा पहिले रहस्य अझै बाकी छ। पुरूषासूक्ता पद 6 ले भन्दछ कि ‘देवतागणहरु’ (देवहरु) ले पुरूषाको बलिदान गरेका थिए? यी देवतागण को हुन्? वेद पुस्तक (बाइबल) ले यसको व्याख्या गर्दछ। दाऊद नामक एउटा ऋषि ले ईसा पूर्व 1000 वर्ष अघि एउटा पवित्र स्तुतिगानमा लेखेका छन् जसले यो प्रकाशित गर्दछ कि कसरी परमेश्‍वर (प्रजापति) ले पुरूषहरु र स्त्रीहरुको लागि बोले:

“मैले भने, ‘तिमीहरु “देव” हौ; र तिमीहरु सबै सर्वोच्चका छोराहरु हौ।'” (भजन संग्रह 82:6)

1000 वर्ष पश्चात् येशू सत्संग (येशू मसीह) ले ऋषि दाऊदद्वारा रचित यस पवित्र स्तुतिगानको माथि यो भन्दै टिप्पणी दिनुभयो कि:

येशूले तिनीहरुलाई जवाब दिनुभयो, “के तिमीहरु को व्यवस्थामा यसो लेखिएको छैन, ‘मैले भने, तिमीहरु देवहरु हौ?’35 यदि जस कहाँ परमेश्‍वरको वचन आयो, तिनीहरु देवहरु कहलाइन्छन भने – धर्मशास्त्र भंग हुन सक्दैन -36 पिताले पवित्र तुल्याएर संसारमा पठाउनु भएको व्यक्तिले म परमेश्‍वरको पुत्र हुँ भन्दा कसरी ईश्‍वर-निन्दा हुन्छ?” (यूहन्ना 10:34-36)

येशू सत्संग (येशू मसीह) ले पुष्टि गर्छन कि ऋषि दाऊदले सत्य पवित्रशास्त्रमा शब्दावली देवता अर्थात् ‘ईश्‍वर’ को उपयोग गरेका छन्। उनले यस्तो कुन अर्थमा लेखेको हो? हामीले देख्छौ कि वेद पुस्तक (बाइबल) को सृष्टिको विवरणमा हामी ‘परमेश्‍वरको स्वरूप’ मा सृजिएका छौँ (उत्पत्ति 1:27)। यो भावमा यद्यपि हामी देवता वा ‘र्ईश्वर’ को रुपमा मानी लिन सक्छौ किनकी हामी परमेश्‍वरको स्वरूपमा सृजिएका छौ। तर वेद पुस्तक (बाइबल) ले यसको व्याख्या अघि यसरी गर्छ। यो घोषणा गर्छ कि त्यो जो पुरूषाको यस बलिदानलाई स्वीकार गर्दछ उनीहरुलाई:

उनको सामने पवित्र र निष्कलंक हौ भनेर संसार को उत्पत्ति भन्दा अघिबाटै उहाँले हामीलाई चुन्नु भयो। उहाँको इच्छाको लक्ष्य अनुसार ख्रीष्ट येशुद्वारा प्रेममा उहाँले हामीलाई आफ्ना सन्तान हुन लाई अघिबाटै नयुक्त गर्नु बएको थियो। (एफिसी 1:4-5)

जब जगतको सृष्टि देखि पूर्व नै प्रजापति-पुरूषाले पुरूषाको बलिदानलाई एक पूर्ण बलिदानको रूपमा बलि दिनको लागि निर्णय लिए, तब परमेश्‍वरले उहाँको जतिहरुलाई पनि चुन्नु भयो। उहाँले उनको चुनाब कुन  कार्यको लागि गर्नु भएको थियो? यो निकै स्पष्टताको साथ भन्दछन कि उहाँले हाम्रो चुनाव आपनो ‘पुत्र’ हुन को लागि गरेका थिए।

दोस्रो शब्दमा, वेद पुस्तक (बाइबल) ले घोषणा गर्दछ कि पुरूष र स्त्रीहरु  को चुनाव तब गरियो जब परमेश्‍वरले स्वयमलाई पूर्ण बलिदानमा बलि हुनको लागि चुनाव निश्चित गरे ताकि उहाँको बलिदानद्वारा परमेश्‍वरको  सन्तान बन्न सकौ। यी अर्थहरुमा हामीलाई ‘ईश्‍वर’ वा देवता भनिएको छ। यो तिनीहरुको निम्ति यह सत्य हो (जसरी येशू सत्संग लाई घोषणा गर्दछन) जसको लागि परमेश्‍वरको वचन आयो– अर्थात् उनको लागि जसले उनको वचनलाई ग्रहण गर्दछ। र यी अर्थहरुमा यो भविष्यको ईश्‍वरको सन्तानको आवश्कयता थियो जसले पुरूषाको बलिदानलाई विवश गरे। जसरी पुरूषासूक्ता पद 6 ले भन्दछ कि ‘जब देवताहरुले बलिको रूपमा पुरूषाको बलिदान गरे।’ पुरूषाको बलिदान हाम्रो शुद्धता थियो।

 पुरूषाको बलिदान – स्वर्गको मार्ग

यसरी हामी प्राचीन पुरूषासूक्ता र वेद पुस्तकमा प्रकाशित भएको ज्ञानमा परमेश्‍वरको योजनालाई देख्छौ। यो एक अचम्म लाग्दो योजना हो– यस्तो जसको कल्पना गर्न सकिदैन। यो हाम्रो लागि धेरै महत्वपूर्ण छ किनकी जसरी पुरूषासूक्ता 16औं पद मा सार सहित समाप्त हुँदछ कि:

संस्कृत मा  नेपाली भाषातंरण 
य़ज्ञनान यज्नमजयन्त देवस्तनि धर्मनि प्रथमन्यसन् तेह नकम् महिमनह् सचन्त य़त्र् पुर्वे सध्यह् सन्तिदेवह्

 

देवताहरु ले पुरूषालाई यज्ञपशुको रूपमा बलि गरि दिए। यो सबै भन्दा प्रथम स्थापित सिद्धान्त हो। यसको माध्यमबाट ऋषिहरु ले स्वर्गलाई प्राप्त गरे

एउटा ‘ऋषि’ एक बुद्धिमान व्यक्ति हुँदछ। र स्वर्गको प्राप्तिको लागि तृष्णा वास्तवमा एक बुद्धिमानीको कुरा हो। यो हाम्रो पहुँचबाट बाहिर छैन। यो असम्भव छैन। यो केवल सबै भन्दा धेरै तपस्वी पवित्र जातिहरुको लागि मात्र होइन तर जो आफ्नो अत्यधिक अनुशासन र ध्यानको माध्यमबाट मोक्षको प्राप्ति गर्दछन। यो केवल गुरूहरुको लागि होइन। यसको विपरीत यो एउटा यस्तो मार्ग हो जसलाई स्वयम पुरूषाले येशू मसीह (येशू सत्संग) को रूपमा आफ्नो देहधारण अर्थात् अवतार द्वारा प्रबन्ध गरे।

पुरूषाको बलिदान – स्वर्गको लागि अन्य कुनै मार्ग छैन 

सत्य त यो हो कि यसको प्रबन्ध न केवल हाम्रो लागि गरिएको थियो तर पुरूषासूक्ता पद 15 र 16 को मध्यमा शंकराचार्य को संस्कृति को टिप्पणीले यस्तो भन्दछ कि:

संस्कृत मा नेपाली भाषातंरण
तमेव विद्वनम्र्त इह भवति णन्यह् पन्त अयनय वेद्यते यस प्रकार, उहाँ जसले यो जान्दछ कि मृत्युहीनताको स्थितिमा पुग्नको लागि सक्षम हुने छ। यहाँ सम्म कि त्यहाँ पुग्नको लागि कुनै अन्य मार्ग को पहिचान हुने छैन

अनन्त जीवन (मृत्युहीनता) सम्म पुग्नको लागि कुनै अन्य मार्गको पहिचान गरिएको छैन! निश्चित रूपबाट यस विषयको अध्ययन अझै राम्रोसँग गर्न बुद्धिको कुरा हो। अहिले सम्म मैले वेद पुस्तक (बाइबल) को चारै तर्फको अध्ययन यो देखाउनको लागि गरको छु कि यो कसरी परमेश्‍वर, मनुष्य र वास्तविकताको एउटा व्यापक कथालाई बताउदछ जुन पुरूषासूक्तामा भनिएको कथासँग गासिदछ। तर मैले विस्तार वा क्रममा यस कथालाई देखेको छैन। यसलाई सिकन धेरै ठुलो कुरा हो, धेरै ठुलो ऋषि र स्तुतिगान र सिद्धान्त हो जसलाई प्रकाशित गरिएको छ। यस उद्देश्यको साथ, म तपाईंलाई निमंत्रण दिन चहन्छु कि मेरो वेद पुस्तकहरुलाई र ठुलो विस्तारको साथ, आरम्भ देखि शुरू गर्दे, सृष्टिको बारेमा सिक्दै अध्ययन गरौँ, कि यस्तो के भयो कि पुरूषाको बलिदानको आवश्यकता पर्यो, त्यस जगतको साथ के भयो जसको कारण मनु (वेद पुस्तकमा नोआ) को जल प्रलय आयो र कसरी जातिहरु ले सिके र बचाएर राखे कि एउटा पूर्ण बलिदान हुनेछ जसले मृत्युबाट उनीहरुलाई छुटकारा दिनेछ र स्वर्गमा अनन्त जीवन प्रदान गर्ने छ निश्चिय नै सिक्ने र यसको लागि जीवन यापन गर्नको लागि यो एउटा योग कुरा हो।

बाइबल को सुरुमा नै प्रतिज्ञा हेर्नुहोस्

पद 3 र 4 – पुरूषाको देहधारण

पुरूषासूक्ता पद 2 बाट अघि निम्न कुराहरु को साथ मा जारी रहन्द्छ। (संस्कृतिको भाषान्तरण र पुरूषाको माथि मेरो धेरै विचार जोसफ़ पदनीज़ेरकारा द्वारा रचित पुस्तक प्राचीन वेदहरुमा मसीह (346 पृष्ठ को, 2007 मा लेखिएको) नामक पुस्तकको अध्ययन बाट आएको हो।)

संस्कृत में  नेपली भाषान्तरण 
इतवन् अस्य महिम अतो ज्ययम्स्च पुरूष:पादो-अस्य विस्व भ् उ तनि त्रिपद् अस्यम्र्त्म् दिवित्रिपद् उर्ध्व उदैत् पुरुष: पदोउ-अस्येह अ भवत् पुन: ततो विस्वन्न्वि अक्रमत् ससननसने अभि सृष्टिमा पुरूषाको महिमा – उसको महिमा अति प्रतापयोग्य छ। ऊ यस सृष्टि भन्दा पनि धेरै अधिक महान् छ। पुरूषा [उसको व्यक्तितत्व] को एक चौथाई भाग यस जगत मा छ। उसको तीन चौथाई भाग अहिले पनि स्वर्गक अनन्तता मा वास गर्दछ। पुरूषा स्वयं आफैको तीन चौथाईको साथ माथि को तर्फ उठेको छ। उसको एक चौथाईको जन्म यहाँ भएको थियो। जस बाट उसले सबै जीवित प्राणिहरुमा जीवनको विस्तार गरेको थिए।

यहाँ यस्तो कल्पनाको प्रयोग भएको छ जसलाई बुझ्न कठिन छ। तापनि, यो स्पष्ट छ कि यो पद पुरूषाको महानता र प्रतापको बारेमा कुरा भई रहेको छ। यसले स्पष्ट भन्दछ कि ऊ आफ्नु सृष्टिको तुलनामा अति महान् छ। हामीले यो पनि बुझ्न सक्छौ कि यस जगतमा उसको महानताको केवल एक भाग मात्र प्रगट भएको छ। तर साथ साथै यस जगतमा उसको देहधारण अर्थात् अवतारको पनि कुरा भएको छ– यस्तो जगत जहाँ तपाईं र म वास गर्दछौं (‘उसको एक चौथाईको जन्म यहाँ भएको थियो’)। त्यस कारण जब परमेश्‍वरले देहधारण गर्नु भयो तब यस जगतमा उहाँको महिमाको केवल एक भाग मात्र प्रगट भयो। जब उहाँले जन्म लिनु भयो तब उहाँले स्वयमलाई शून्य पार्नुभयो। यो पद 2 मा पुरूषाले – स्वयं लाई ‘दस औलाहरुमा सीमित गर्नु भयो’ को वर्णनको अनुरूप हो।

साथैमा यो जुन तरिकाले वेद पुस्तक (बाइबल) मा नासरीको येशूको देहधारण अर्थात् अवतारको वर्णनको अनुरूप पनि हो। यो उहाँको लागि यस प्रकार ले भनिएको थियो:

मेरो उद्देश्य यो हो कि… प्रेममा एकसाथ बाँधिएर तिनीहरुका हृदय प्रोत्साहित होऊन्, र पक्का समझका परिपूर्णताको सम्पत्ति र परमेश्‍वरका रहस्यको ज्ञान, अर्थात् ख्रीष्टलाई प्राप्त गरुन्। उहाँमा नै ज्ञान र बुद्धिका सारा सम्पत्ति छिपेका छन्। (कलस्सी 2:2-3)

यस प्रकारले परमेश्‍वरको देहधारण अर्थात् अवतार मसीह हुनुहुन्थो तर यसको प्रगटीकरण धेरै मात्रामा ‘छिपेको’ थियो। यो कसरी ‘छिपेको’ थियो? यसको व्याख्या यसरी दिएको छ:

तिमीहरुमा यस्तो मन होस्, जो ख्रीष्ट येशूमा पनि थियो:

6 परमेश्‍वरको स्वरुपमा भएर पनि

उहाँले परमेश्‍वरको बराबरी हुने

कुरालाई एउटा पक्रिराख्ने वस्तुजस्तो

ठान्नुभएन;
7 तर आफैलाई रित्याईकन

कमराको रुप धारण गरेर,

तथा मनुष्य भएर जन्मनुभयो।

8 स्वरुपमा मानिसजस्तै भएर

आफैलाई होच्याउनुभयो,

र मृत्युसम्मै, अर्थात् क्रूसमा मृत्युसम्मै

आज्ञाकारी रहनुभयो!

9 त्यसैकारण परमेश्‍वरले उहाँलाई अति

उच्च पार्नुभयो,

र उहाँलाई त्यो नाउँ प्रदान गर्नुभयो

जो हरेक नाउँभन्दा उच्च छ, (फिलिप्पी 2:5-9)

यस प्रकारले आफ्नु देहधारण अर्थात् अवतारमा येशूले ‘स्वयंलाई शून्य’ गर्नु भयो र त्यो स्थितिमा स्वयंलाई बलिदान दिनको लागि तयार गर्नु भयो। उहाँले आफ्नो महिमाको केवल अंश मात्र प्रकट गर्नु भयो, ठीक त्यसै गरि जसरी पुरूषासूक्ता ले बताउद छ। यस्तो उहाँको हुने वाला बलिदानको कारणले भएको हो। पुरूषासूक्ता यस विषयको अनुसरण गर्दछ किनकी यी पदहरुको पश्चात् यो पुरूषाको अंशको महिमा बाट उसको बलिदानको माथि ध्यान केन्द्रित गर्ने वर्णनको तर्फ लाँद्छ। यसलाई हामीले हाम्रो अर्को पोस्ट अर्थात लेखमा हेर्नेछौ।

पद 2- पुरूषा अमरत्वको प्रभु हुन्

हामीले पुरूषासूक्ताको प्रथम पदमा देख्यौं कि पुरूषाको विवरण सर्व-ज्ञानी, सर्व-सामर्थी र सर्व-व्यापीको रूपमा वर्णन गरिएको छ। तब त्यहाँ हामीले एउटा प्रश्न सोदेका थियौ कि के पुरूषा नै येशू सत्संग (येशू मसीह) हुन् सक्छन् वा सक्दैन् र यस प्रश्नलाई ध्यानमा राख्दै पुरूषासूक्ताको माध्यम बाट अध्ययनको यात्रालाई आरम्भ गरेका थिए। यसरी हामी पुरूषासूक्ताको दोस्रो पद सम्म पुगेका छौ जो निरन्तर पुरूषा नामक यस व्यक्तिको वर्णन धेरै नै असामान्य शब्दहरुमा गर्दे गई रहेको छ। यहाँ संस्कृति र यसको नेपाली भाषान्तरण दिएको छ। (संस्कृतिको भाषान्तरण र पुरूषाको माथि मेरो धेरै विचारहरु जोसफ़ पदनीज़ेरकारा द्वारा रचित पुस्तक प्राचीन वेदहरुमा मसीह (346 पृष्ठको, 2007 मा लेखिएको छ) नामक पुस्तकको अध्ययन बाट आएको हो।)

पुरूषासूक्ताको दोस्रो पद

संस्कृत मा नेपाली भाषान्तरण
पुरूष: एवेदम् सर्वम् यद्भुतम् यच्च भव्यम् उतम्र्तत्वस्येसनो यदन्नेनतिरोहति पुरूष: नै पूर्ण ब्रह्माण्ड हो, जुन कुरा छ र जुन कुरा हुनेछ। र उहाँ अमरत्वको प्रभु हुन्, जसलाई उहाँ भोजन [प्राकृतिक पदार्थ] रहित प्रबन्ध गर्दछ

पुरूषाको योग्यताहरु

पुरूषा ब्रह्माण्ड (अंतरिक्ष र पदार्थको पूरा सीमा) मा सर्वोच्च छ र समयको प्रभु हुन् (जुन कुरा छ र जुन कुरा हुनेछ’) साथ साथै उहाँ ‘अमरत्वको प्रभु’– अर्थात् अनन्त जीवन हुन्। हिन्दु पौराणिक कथाहरुमा धेरै देवतागणहरु पाइन्छ, तर कसैलाई पनि यस प्रकारको अनन्त योग्यताहरु दिएको छैन।

यो यस्तो विस्मयकरी प्रेरणादायक गुण हो जो केवल एक साँचो परमेश्‍वर– स्वयं सृष्टिको प्रभुसँग नै सम्बन्धित हुन सक्छ। यो ऋग्वेदको प्रजापति हुनेछ (हिब्रू पुराने नियमको यहोवाको पर्यायवाची)। यस प्रकार, यो व्यक्ति पुरूषा, नै केवल एक परमेश्‍वर– सारा सृष्टिको प्रभुको देहधारी अर्थात् अवतार हुनसक्दछ।

तर हाम्रो लागि यस भन्दा धेरै प्रासंगिक यो हो कि यो पुरूषा हाम्रो लागि अमरत्व (अनन्त जीवन) को ‘प्रबन्ध’ गर्दछ। उहाँले यस्तो प्राकृतिक पदार्थको उपयोग गरेर गर्दैन्न, अर्थात् उहाँ अनन्त जीवन दिन वा प्रदान गर्नको लागि ब्रह्माण्डको प्राकृतिक प्रक्रियाहरु वा प्राकृतिक पदार्थ/उर्जा को उपयोग गर्दैन। हामी सबै मृत्यु र कर्मको अभिशापको अधीनमा छौ। यो हाम्रो अस्तित्वको व्यर्थता हो जसबाट हामी छुटकारा पाउनको लोभ राख्दछौं र जसको लागि हामी पूजा, पवित्र स्नान र अन्य तपस्वी प्रथाहरुलाई गर्ने कठिन कार्यहरु गर्दछौ। यदि यहाँ थोरै पनि सम्भावना छ कि यो सत्य हो र यो कि पुरूषाको साथ दुबै अर्थात् अमरत्वलाई प्रदान गर्ने इच्छा र सामर्थ्य छ, त्यसोभए यो बुद्धिमानी हुन्छ कि यसको बारेमा धेरै-धेरै जानकारी प्राप्त गरि लिनु पर्दछ।

वेद पुस्तक (बाइबल) को ऋषिको साथमा तुलना

यो कुरालाई ध्यानमा राख्दै आउँ मानवीय इतिहासको सबै प्राचीन पवित्र रचनाहरु मध्य एउटा माथि ध्यान दिऊ। यो हिब्रू नियम (जसलाई बाइबलको पुरानो नियम वा वेद पुस्तक भनि भन्दिछ) मा पाउदछ। ऋग्वेद जस्तै नै, यो पुस्तक विभिन्न ऋषिहरुको देववाणिहरु, स्तुतिगान, इतिहास र भविष्यद्वाणिहरुको एक संग्रह हो, यद्यपि जसले यसलाई धेरै अघि बाट नै लेखि दिएको थिए, ऊ इतिहासको विभिन्न युगहरुमा रहे र लिखे। यसरी पुरानो नियम विचारहरुका एक सर्वोत्तम संग्रह वा विभिन्न प्रेरणाप्रदान रचनाहरुको पुस्तकालय एक पुस्तक के रूपमा संकलित छ। यिनी ऋषिहरुको अधिकांश रचनाहरु हिब्रूमा थिए र यस प्रकार यो महान् ऋषि अब्राहमको वंशज् थिए जो लगभग 2000 ईसा पूर्व रहे। तर, एउटा रचना एस्तो छ, जसलाई ऋषि अय्यूबको द्वारा लेखिएको थियो जुन अब्राहम भन्दा धेरै पहिले रहेका थिए। उनि रहेको समय सम्म हिब्रू जातिको उत्पन्न भएको थिएन। उनीहरु जसले अय्यूबको अध्ययन गरेका थिए यो अनुमान लगाउद छन् कि उनि लगभग 2200 ईसा पूर्व, अर्थात् 4000 वर्षौं पहिले रहेका थिए।

…अय्यूबको पुस्तकमा

आफ्नो पवित्र पुस्तक, जसलाई अय्यूब को नाउँद्वारा पुकारिद्छ, हामीले निम्न वचन उनको साथीहरुलाई भनेको सुन्दछौं:

मेरो उद्धारक जीवित हुनुहुन्छ,

सबै भन्दा अन्तिम समयमा उहाँ पृथ्बीमा खडा हुनु हुनेछ।

अनि मेरो छाला नाश गरि सके पछि,

मेरो शरीरमय म परमेश्‍वरलाई देख्नेछु।

म आफ्नै आँखाले उहाँलाई देख्नेछु,

आफैले नै देख्नेछु- अरु कसैले होइन।

मेरो हृदय मभित्रै कति लालयत बन्छ! (अय्यूब 19:25-27)

अय्यूबले एउटा आउने वाला ‘उद्धारकर्ता’ को बारे मा बताउद छन्। हामी जान्दछौं कि अय्यूबले  भविष्यलाई देख्द छन् किनकी उद्धारक पृथ्वीको माथि खडा ‘हुनेछन्’ (अर्थात् भविष्य कालमा)। तर यो उद्धारक वर्तमान कालमा पनि रहने छन्– यद्यपि पृथ्वीको माथि होइन। यस कारण यो उद्धारक, पुरूषासूक्ताको यस पदमा पुरूषाको जस्तै नै, समयको प्रभु हुन् किनकी उसको अस्तित्व हाम्रो जस्तै समयको साथमा बाँधिएको छैन।

अय्यूबले तब घोषणा गर्दछन कि ‘आफ्नो छाला नाश गरि सके पछि,’ (अर्थात् आफ्नो मृत्यु पश्चात्) उहाँले त्यसलाई (यो उद्धारकलाई) देख्नेछ र त्यही समयमा उसले ‘परमेश्‍वरलाई देख्नेछ’। दोस्रो शब्दमा आउने वाला यो उद्धारक परमेश्‍वरको देहधारण अर्थात् अवतार हो, ठीक त्यसरी नै जसरी पुरूषा प्रजापतिको देहधारण हो। तर कसरी अय्यूबले उसको आफ्नो मृत्युको पश्चात देख्न सक्छ त? र यस कुरालाई सुनिश्चित गर्नको लागि हामी यस कुरा बाट अनजान न रहौ कि अय्यूबले यो घोषणा गर्दछन् कि ‘म आफ्नै आँखाले उहाँलाई देख्नेछु, आफैले नै देख्नेछु- अरु कसैले होइन’ जगतको माथि खडा उद्धारकर्तालाई देख्नेछु। यसको केवल एक मात्र व्याख्या हो कि यस उद्धारकले अय्यूबलाई अमरत्व प्रदान गरे र उनीले त्यस दिनको अपेक्षा गर्छन जब उद्धारकर्ता, जो परमेश्‍वर हुनुहुन्छ, जगतको माथि हिड्ने र उहाँले अय्यूबलाई अमरत्व प्रदान गरे ताकि उहाँ फेरि पनि पृथ्वीको माथि हिड्ने र उद्धारकर्तालाई आफ्नो स्वयंको आँखाले देख्नु सकुन। त्यस दिनको अपेक्षाले उसलाई यस्तो अधिक मंत्र मुग्ध गरे कि उसको ‘हृदय भित्र भित्रै चूर चूर’ भए। यो त्यो मंत्र हो जसले उसलाई परिवर्तित गरि दिएको थियो।

…र यशैया,

हिब्रू ऋषिले आउने वाला एक व्यक्तिको विषयमा बोलेका थिए जसको विवरण धेरै अघि अय्यूबले उद्दारक र पुरूषाको विवरणमा देखाएका थिए। यशैया एउटा यस्तो ऋषि हुन् जो लगभग 750 ईसा पूर्व मा थिए। उनले धेरै वचनहरुलाई ईश्वरीय प्रेरणा बाट लेखेका थिए। उनले आउने वाला त्यस व्यक्तिको वर्णन गर्दछन्:

तापनि संकट परेकाहरुका निम्ति नैराश्य हुनेछैन। पहिले त उहाँले जबूलूनको देश र नप्तालीको देशलाई नम्र तुल्याउनुभयो, तर भविष्यमा उहाँ ले यर्दनका किनाराको समुद्र नजिकैको अन्यजातिहरुको गालील लाई सम्मानित तुल्याउनु हुनेछ–

2 अन्धकारमा हिड्ने मानिसहरुले

एउटा ठुलो ज्योति देखेका छन्;

मृत्युको छायाको देशमा बस्नेहरु माथि 

एउटा ज्योति उदाएको छ…

6 किनभने हाम्रा निम्ति एउटा बालकको जन्म भएको छ,

हाम्रो निम्ति एउटा छोरा दिइएको छ;

शासन उहाँको काँधमा हुनेछ 

उहाँ अचम्मको सल्लाहकार, शक्तिशाली परमेश्‍वर

अनन्तका पिता, शान्ति का राजकुमार कहलिनुहुनेछ। (यशैया 9:1-2, 6)

दोस्रो शब्दमा, ऋषि यशैयाले एउटा पुत्रको जन्मलाई पहिले बाट नै देखि सकेका थिए र त्यसको भविष्यद्वाणी गरे रहेको थियो र त्यस पुत्रको ‘शक्तिशाली परमेश्‍वर… भनेर कहलिनुहुनेछ’। यो समाचार विशष गरि ती मानिसहरुहो लागि सहायतापूर्ण थियो जो ‘घोर अन्धकारमा मृत्युको छायाको देशमा बसी रहेको थिए’। यसको अर्थ के हो? हाम्रो जीवन यस कुरालाई जानेर यापन हुनेछ कि हामी आफ्नो आउने वाला मृत्यु र कर्महरु जुन हाम्रो माथि शासन गर्दछ, त्यस बाट बाच्न सक्दैनौ। त्यसैले हामी वास्तवमा ‘मृत्युको छायामा’ जीवन यापन गर्दे छौ। यस प्रकारले औउने वाला यस पुत्रलाई ‘शक्तिशाली परमेश्‍वर’ भनि  कहलिनुहुनेछ, जो हाम्रो लागि ठूलो ज्योति वा आशा हुनेछ जो आफ्नो आउने मृत्युको छायामा जीवन यापन गर्दे छन्।

…र मीका

एउटा अर्को ऋषि जो यशैया (750 ईसा पूर्व) को समयमा नै थिए, ले पनि आउने हुने  व्यक्तिको बारेमा ईश्वरीय वचन भनेका छन्। उनले लेखेका छन् कि:

तर हे बेथलेहेम एप्राता,

तँ यहूदाका कुलहरु मध्य सानो भएता पनि

तँ बाट मेरो निम्ति एक जना निस्कनुहुनेछ,

जो इस्राएलिका शासक हुनुहुनेछ,

जसको शुरु पुरानो समय देखि, 

अर्थात् प्रचीनकाल देखि नै छ (मीका 5:2)

मीकाले भनेका छन् कि एउटा व्यक्ति एप्राता क्षेत्रको बेथलेहेम नामक शहरमा निस्कनुहुनेछ, जहाँ यहूदाको गोत्र (अर्थात् यहूदी जाति) वास गर्द थे। त्यस व्यक्तिको लागि सबै भन्दा अनौठो यो हो कि यद्यपि यो इतिहासमा एउटा निश्चित समयमा बेथलेहेम बाट ‘निस्कनुहुनेछ,’ तर उहाँ मूल पूर्व समयको आरम्भ बाट नै अस्तित्वमा हुनुहुन्थ्यो। यस प्रकार पुरूषासूक्ताको पद 2 र अय्यूबको आउने हुने उद्धारकर्ताको जस्तै, यो व्यक्ति हामीहारु जस्तै समयको बन्धनमा बाँधिएको हुने छैन। उहाँ समयको प्रभु हुने छ। यो ईश्वरीय योग्यता हो, न कि मानवीय, र यसरी उहाँ सबै ले एउटै व्यक्तिलाई नै उदधृत गरेका हुन्।

येशू सत्संग (येशू मसीह) मा पूर्ण हुनु

तर त्यो यह व्यक्ति को हुन्? मीकाले यसको लागि हामीलाई एउटा महत्वपूर्ण ऐतिहासिक प्रमाण दिदछ। आउने हुने व्यक्ति बेथलेहेम बाट निस्कनुहुनेछ। बेथलेहेम एक वास्तविक शहर हो जुन कि हजारौ वर्ष बाट आज सम्म अस्तित्वमा छ जसलाई आजको समयमा इस्राएल/वेस्ट बैंक को नाउँले चिनिनछ। तपाईंले यसलाई गूगलको पृथ्वीमा पाउनु सक्नु हुनेछ  र मानचित्रमा देख्न सक्नु हुनेछ। यो एउटा ठुलो शहर होइन, र न त कहिले थियो। तर यो संसारमा प्रसिद्ध छ र वार्षिक वैश्विक समाचारहरुमा बनि रहन्छ। किन? किनकी यो येशू मसीह (वा येशू सत्संग) को जन्म स्थान हो। यो त्यो शहर हो जहाँ उहाँले लगभग 2000 वर्ष पहिले जन्म लिनु भएको थियो। यशैयाले हामीलाई एउटा अर्को प्रमाण दिन्छन् किनकी उनले भन्दछन कि त्यो व्यक्ति गालील को माथि प्रभाव पार्ने छन्। र यद्यपि येशू सत्संग (येशू मसीह) ले बेथलेहेम (जसरी मीकाले पहिले बाट नै देखेका थिए) मा जन्म लिनु भए, उहाँ गालीलमा हुर्किनुभयो र एउटा शिक्षकको रूपमा उहाँले त्यहाँ सेवा गर्नु भयो, जसरी यशैयाले पहिले नै भविष्यद्वाणी गरेका थिए। बेथलेहेम उहाँको जन्मस्थान भएको कारण र गालील उहाँको सेवकाईको स्थान भएको कारणले येशू सत्संग (येशू मसीह) को जीवनको सबै भन्दा धेरै जान्ने यी दुई स्थान हुन्। यसरी हामीले यहाँ विभिन्न ऋषिहरुद्वारा गरिएको भविष्यद्वाणिहरु लाई देख्दछौ जुन येशू मसीह (येशू सत्संग) मा पूर्ण भएको छ। कहि यस्तो त होइन कि येशू नै त्यो पुरूषा/उद्धारक/शासक हुन् जसलाई यिनी प्राचीन ऋषिहरुले पहिले बाट नै देखेका थिए? यस प्रश्नको उत्तर एउटा यस्तो कुँजी हुन् सक्छ जसले यस कुराहरुलाई खोली दिनेछ कि कसरी हामी जो ‘मृत्युको छाया’ (र कर्महरु)मा वास गरि रहेका हरुलाई ‘अमरत्व’ प्रदान गर्न सक्छ, यस कुराले हाम्रो सोचलाई निश्चित नै हाम्रो समयमा विचारयोग्य हुन् सक्छ। यस कारण हामी आफ्नो खोजबीनलाई जारी राखौ जब हम पुरूषासूक्ताको अध्ययनको माध्यम बाट अझै अघि बढ्न सक्छौ र हिब्रू वेद पुस्तकहरुको ऋषिहरुसँग यस को तुलना गर्ने छौ।

पुरूषासूक्तामा ध्यान दिनु– पूरूषाको स्तुतिको भजन

यद्यपि ऋग्वेदको सबै भन्दै प्रसिद्ध कविता वा प्रार्थना पुरूषासूक्ता (पुरूषा सुक्तम्) हो। यो 90 अध्याय र 10 मंडलमा पाइन्छ। यो एउटा विशेष व्यक्ति –पुरूष: (जसलाई पुरूषाको नाउँले पुकारछौ) को लागि गाएको गीत हो। किनकी यो ऋग्वेदमा पाइन्छ, त्यसैले यो संसारको सबैभन्दा प्राचीन मंत्र हो, यसकारण यो अध्ययनले यो देखाउन को लागि लाभप्रद छ कि हामी कसरी मुक्ति वा मोक्ष (ज्ञानोदय) को तरिका लाई सिख्न सक्छौ।

अब पुरूषा को हुन्? वैदिक ग्रंथले हामीलाई बताउदछ कि:

“पुरूषा र प्रजापति एउटा र एउटा नै व्यक्ति हुन्।” (संस्कृतमा पुरूषोही प्रजापति)

माध्यन्दिनी शतपथ ब्राह्मण VII.4/1/156

उपनिषद्ले यो सोचलाई जारी राख्दै भन्छन कि

“पुरूषा सबै कुराहरुमा सर्वश्रेष्ठ छन्। कहि पनि कोहि पनि]पुरूषा भन्दा श्रेष्ठ कोहि छैन। उहाँ नै अन्त हो र उच्चतम लक्ष्य हो” (अव्यक्त पुरूष: परह्। पुरूषान परम् किन्चित्स कस्थ स पर गति) कठोपनिषद् 3/11

“र वास्तव मै सर्वोच्च पुरूषा अव्यक्त बाह्य छ… उहाँ जो उसलाई जान्दछ त्यो मुक्त हुनेछ र अमरत्वलाई प्राप्त गर्ने छ (अव्यक्त उ परह् पुरूष:… यज्न त्व मुच्यते ज़न्तुरम्तत्वम् च गच्चति) कठोपनिषद् 6/8

त्यसै गरि पुरूषा नै प्रजापति (सारा सृष्टिको प्रभु) हुन्। तर, यद्यपि यो भन्दा पनि धेरै महत्वपूर्ण उहाँलाई सधै जान्नु हो जसले तपाईंलाई र मलाई प्रभावित पर्दछ। उपनिषद् ले भन्दछ कि:

“अनन्त जीवनको (पुरूषा बाहेक) अन्य कुनै मार्ग छैन” (णन्यह्पन्थ विद्यते – अयनय) श्वेताश्वतरोपनिषद् 3/8

त्यसकारण हामी पुरूषासूक्ता, ऋग्वेद को भजन को अध्ययन गर्नेछ, जसले पुरूषा को विवरण दिदछ। र जब यस्तो गर्छौ, तब म एक विलक्षण एवम् अनौठो विचारलाई हामी सोची रखाद्छौ: के के पुरूषासूक्तामा भनिएको यो पुरूष लगभग 2000 वर्ष पहिले  येशू सत्संग (नासरी को येशू) मा देहधारी हुनु भयो? जस्तो भनिएको थियो, यधपि यो एउटा विलक्षण धारणा हो, तर येशूसत्संग (नासरी को येशू) सबै धर्महरु मध्य एउटा पवित्र व्यक्ति को रूपमा चिनिनुहुन्छ र उहाँले परमेश्‍वर को देहधारण अर्थात् अवतार हुने दावा गरेका थिए, र दुबै अर्थात् परमेश्‍वर र पुरूषा को बलिदान (जुन हामी ले देख्ने छौ) भयो,त्यसकारण हामीले यो विचार को माथि विचार गर्नेछौ र यस बारेमा पता लगाउनको लागि असल कारण दिन्छन। संस्कृति को भाषान्तरण र पुरूषा को माथि मेरो धेरै विचार जोसफ़ पदनीज़ेरकारा द्वारा रचित पुस्तकमा प्राचीन वेदों में मसीह (346 पृष्ठों की, 2007 मा लेखिएको छ) नामक पुस्तक को अध्ययन बाट आएको हो।

पुरूषासूक्ता को  प्रथम पद

संस्कृतमा नेपाली भाषातंरण
षहस्र सिर्सा-पुरूषाह्षहस्र क्सह् सह्स्रपत्ष भुमिम् विस्वतो व् र्त्वात्यतिस्थद्दसन्गुलम् पुरूषा को एक हजार सिर, एक हजार आँखाहरु र एक हजार खुट्टा छन्। सृष्टि लाई चारै तर्फबाट घेरेर, उहाँ चम्कनु हुन्छ। र उहाँ स्वयं दस औला औलामा सीमित हुनु हुन्छ।

जसै कि हामीले माथि हेरौ कि पुरूषा नै प्रजापति हो। प्रजापति, जसरी यहाँ विवरण दिएको छ, कि उहाँलाई प्राचीन वेदहरुमा यस्तो परमेश्‍वर मानिन् थियो, जसले सबै कुरा को रचना गरे– उहाँ “सारा सृष्टि को प्रभु” हुनु हुनथ्यो।

पुरूषासूक्ताको आरम्भ मा नै हामी पुरूषाको ‘एक हजार सिर, एक हजार आँखाहरु र एक हजार खुट्टाहरु छन्,’ लाई देख्द छौ, यसको अर्थ के हो? ‘हजार’ को अर्थ यहाँ कुनै विशेष गिनतीको संख्या होइन, यसको अर्थ ‘अगणित’ वा ‘सीमा भन्दा बाहिर’ को अर्थसँग छ। यसरी नै पुरूषाको असिमित ज्ञान (‘सिर’) हो।

कि सृष्टिलाई चारै तर्फ बाट घेरेरे, उहाँ चमकनु हुन्छ। र उहाँ स्वयं दस औलामा सीमित हुनु हुन्छ। आजको भाषामा हामी भन्न सक्छौ कि उहाँ सर्वज्ञानी वा सबै कुरा जानने। यो परमेश्‍वर (प्रजापति) को एउटा गुण हो जो केवल एक मात्र जसलाई सबै कुरा थाहा छ। साथमा, परमेश्‍वरलाई देख्नु र सब कुराहरु को जानकारी पनि राख्नु हुन्छ। पुरूषाको ‘एक हजार आँखाहरु छन् भन्नको अर्थ यो हो कि पुरूषा सर्वव्यापी छन्– उहाँ सबै कुराहरु लाई जानु हुन्छ किनकी उहाँ सबै स्थानहरुमा उपस्थित हुनु हुनहुन्छ। यसरी नै, ‘एक हजार खुट्टाहरु छन्’– सर्वसामर्थ्य अर्थात् सर्वशक्तिमान– असीमित शक्तिलाई प्रस्तुत गर्दछन।

यसरी नै हामी पुरूषासूक्ताको आरम्भमा नै देख्द छौ कि पुरूषालाई सर्वज्ञानी, सर्वव्यापी और सर्वसामर्थी व्यक्तिको रूपमा परिचित गरिएको छ। परमेश्‍वरको देहधारण अर्थात् अवतार नै केवल यस्तो व्यक्ति हुन सक्छ। तापनि, यो पदले यस्तो भन्दै समाप्त हुन्छ कि ‘उहाँ स्वयं दस औलामा सीमित गर्नु भयो।’ यसको अर्थ के हो? एक देहधारी व्यक्ति भएको कारण, पुरूषाले स्वयंलाई यस्तो शून्य गर्नु भयो कि उहाँले आफ्नो ईश्वरीय शक्तिहरुलाई त्याग दिनु भयो र एक सामान्य मानवको स्वरूपमा – ‘दस औला’ मात्र सीमित गरि दिए। यसरी नै, यद्यपि पुरूषा ईश्र्वर थिए, ईश्‍वरत्व को सबै गुणहरु भए तापनि, उहाँले स्वयंलाई देहधारणमा, स्वयं लाई मनुष्यको समान गर्नु भयो।

वेद पुस्तक (बाइबल), जब येशूसत्संग (नासरीको येशू) को लागि बोल्दछ यस विचार लाई वास्तवमा: व्यक्त गर्दछ। यो भन्दछ कि:

…तिमीहरुमा यस्तो मन होस्, जो ख्रीष्ट येशूमा पनि थियो:

6 परमेश्वरको स्वरुपमा भएर पनि

उहाँले परमेश्वरको बराबरी हुने

कुरालाई एउटा पक्रिराख्ने वस्तुजस्तो

ठान्नुभएन; 7 तर आफैलाई रित्याईकन

कमराको रुप धारण गरेर,

तथा मनुष्य भएर जन्मनुभयो।

8 स्वरुपमा मानिसजस्तै भएर

आफैलाई होच्याउनुभयो,

र मृत्युसम्मै, अर्थात् क्रूसमा मृत्युसम्मै

आज्ञाकारी रहनुभयो! (फिलिप्पी 2:5-8)

तपाईं देख्न सक्नु हुन्छ कि वेद पुस्तक (बाइबल) वास्तवमा यस्तै नै विचारहरु– असीमित परमेश्‍वरको एक सीमित मनुष्यमा देहधारण हुनु– को उपयोग गर्दछ जसरी कि पुरूषालाई परिचित गराउनको लागि पुरूषासूक्ता मा दिएको छ। तर बाइबलको यो प्रसंग शीघ्रसँग उहाँको बलिदान को विवरण– जसरी पुरूषासूक्ताले गर्नेछ– गर्न तर्फ बढ़दै जान्छ। त्यसैले यिनी भविष्यवाणिहरु को पता लगाउन कोहि पनि व्यक्तिको लागि सार्थक हो जो मोक्षको प्राप्तिको इच्छा राख्दछ, किनकी, जसरी उपनिषदों मा भानिएको छ:

“अनन्त जीवनको (पुरूषा बाहेक) अन्य कुनै मार्ग छैन” (णन्यह्पन्थ विद्यते – अयनय)

श्वेताश्वतरोपनिषद् 3/8

हामी पुरूषासूक्ता पद 2 मा यो जारी राख्ने छौ।

येशूको बलिदानले कसरी शुद्धताको वरदानलाई प्राप्त गर्दछौं?

येशू सबै मानिसहरुको लागि आफ्नो बलिदान दिनलाई आए। यी सन्देशहरु प्राचीन ऋग्वेदको  भजनहरुमा पूर्णचित्रण स्वरूप र साथै प्रतिज्ञाहरु मा र प्राचीन इब्रानी वेदहरुमा पाइन्छ। येशू त्यो प्रश्नको उत्तर हो जसलाई हामीले प्रत्येक पटक उचारण गरि प्ररथा स्नाना (वा प्रतासना) मंत्र प्रार्थनाको समयमा सोध्दछौँ। यो कसरी हुनु सक्छ? बाइबल (वेद पुस्तक) ले कर्महरुको एस्तो व्यवस्थालाई घोषणा गर्दछ जसदेखि हामी सबै प्रभावित छौँ जसले हामीलाई प्रभावित पार्दछ:

किनकी पापको ज्याला मृत्यु हो… (रोमी 6:23)

तल मैले एउटा उदाहरण द्वारा कर्महरुको व्यवस्थालाई देखाएको छु। “मृत्यु” को अर्थ  सम्बन्ध विच्छेद हुनु हो। जब हाम्रो प्राण हम्रो शरीरबाट अलग हुन्छ तब हामी शारीरिक रूपमा मर छौँ। त्यसै गरि हामी आत्मिक रूपमा परमेश्‍वर बाट अलग हुन्छौं। यो यस कारण सत्य हो किनकी परमेश्‍वर पवित्र (पाप रहित) हुनुहुन्छ।

हामी परमेश्‍वर बाट अलग हुनुको कारण हाम्रो पापहरु हो जसमा हामी यस्तो छौ कि दुई पहाडको बीच एउटा ठूलो खाडल
हामी परमेश्‍वर बाट अलग हुनुको कारण हाम्रो पापहरु हो जसमा हामी यस्तो छौ कि दुई पहाडको बीच एउटा ठूलो खाडल

हामी स्वयंले यस्तो चित्रण गर्नु सक्छौ कि एउटा पहाडमा हामी र अर्को पहाडमा परमेश्वर र हामीहरु अति गहिरो पापको खाडलले अलग गरिएको छौँ।

यो विच्छेदले दोष र डरको उत्पन्न गर्दछ। त्यसैले हामी स्वाभाविक रूपमा एउटा पुल निमार्ण गर्ने कोशिश गर्छौँ जसले हामीलाई एक तर्फ बाट (मृत्यु बाट) परमेश्‍वरको तर्फ लिएर जान्छ। हामीहरुले बलिदान चढाउछौँ, पूजा पाठ गर्छौँ, तपस्या गर्छौँ, चाडहरुमा सहभागी हुन्छौं, मन्दिरहरु जान्छौं, धेरै प्रकारको प्रार्थनाहरु गर्छौँ र हाम्रो पापहरु कम वा नगर्ने प्रयास गर्छौँ। कर्महरुको यो सूचीले योग्यता प्राप्त गर्नको लागि हामीहरुलाई निकै लामो हुनु सक्दछ। समस्या यो हो कि हाम्रो प्रयास, योग्यता, बलिदान र तपस्याको अभ्यास आदि., यद्यपि यिनीहरु स्वयंमा खराब होइनन, तर पनि यो पर्याप्त छैन किनकी जुन ज्यालाको आवश्यक थियो (मजदूरी) हाम्रो पापहरुको लागि त्यो ‘मृत्यु’ हो। यसको चित्रण अर्को चित्रमा गरिएको छ।

धार्मिक योग्यता– यद्यपि असल हुनसक्छ र पनि– हाम्रो र परमेश्‍वरको मध्यको सम्बन्ध विच्छेदको पुललाई पार गर्न सक्दैनौ।
धार्मिक योग्यता– यद्यपि असल हुनसक्छ र पनि– हाम्रो र परमेश्‍वरको मध्यको सम्बन्ध विच्छेदको पुललाई पार गर्न सक्दैनौ।

हाम्रो धार्मिक प्रयासहरुद्वारा हामीले यस्तो ‘पुल’ को निर्माण गर्छौँ जसले परमेश्‍वर बाट अलग हुने मार्गलाई बनाउने कोशिश गर्दछ। यद्यपि यो खराब होइन, यसले हाम्रो समस्याको समाधान गर्दैन किनकी यो पूर्णरुपले अर्को तर्फ जान सफल हुँदैन। हाम्रो प्रयास पर्याप्त हुँदैन। यो त कैंसर (जसको अन्त मृत्यु हो) लाई केवल साग सब्जि खाएर निको हुन्छ भने जस्तो हो। साग सब्जि खानु धेरै राम्रो हो– तर यसले कैंसरलाई निको पर्न सक्दैन। यसको लागि तपाईंलाई पूर्णरुपले भिन्न उपचारको अवश्यकता छ। हामीले यी प्रयासहरुद्वारा एक धार्मिक योग्ताहरुले एउटा यस्तो ‘पुल’ को रूपमा चित्रण गर्न सक्छौँ जसले केहि-टाडा-सम्म खाडलमा गए जस्तो– हामीलाई फेरि पनि परमेश्‍वर बाट अलग नै राख्दछ।

कर्मको व्यवस्था एउटा खराब समाचार हो– यो यति सम्म खराब छ कि हामी यसको बारेमा सुनन मन पराउदैनौ र हामी आफ्नो जीवनहरुको धेरै प्रकारको गतिविधिहरु र यस्तो कुराहरु बाट यो आशा गर्दछौं कि यो व्यवस्था हटि जानेछ– र यो यस्तो तब सम्म हुने छ जब सम्म हाम्रो परिस्थितिहरुको बोझ हाम्रो प्राणहरुलाई चारै तिर बाट घेर्ने छ। तर बाइबल कर्महरुको व्यवस्थाको साथमा अन्त हुँदैन।

किनकी पापको ज्याला मृत्यु हो तर …(रोमी 6:23)

एउटा सानो शब्द ‘तर’ ले यहाँ व्यवस्थाको दिशालाई देखाउदछ कि यो अब अर्को तर्फ, अर्थात् शुभ सन्देश – सुसमाचार तर्फ जानको लागि तैयार छ। यो त्यस्तै कर्महरुको व्यवस्था हो जसले मोक्ष र प्रकाशित हुने एउटा व्यक्तिलाई उल्टाउने छ।  यसकारण मोक्षको शुभ सन्देश के हो?

किनकी कि पापको ज्याला मृत्यु हो, तर परमेश्‍वरको सित्तैको वरदान ख्रीष्ट येशू हाम्रा प्रभुमा अनन्त जीवन हो (रोमी 6:23)

सुसमाचारको शुभ सन्देश चाहिँ यो हो कि येशूको मृत्युको बलिदान हाम्रो र परमेश्‍वरको बीचको विच्छेदलाई भर्ने पुल नै पर्याप्त छ। हामीले यो जान्दछौं कि मृत्युको तीन दिन पछि येशू शारीरिक रूपमा बरु उठनु भयो, भौतिक रूपमा पुनरूत्थानद्वारा एक पटक फिरी जीवित भई आउनु भयो। यद्यपि आज धेरै मानिसहरुले येशूको पुनरूत्थानमा अविश्‍वास गर्ने छनौट गर्छन तर यो विरोधमा एउटा शक्तिशाली प्रमाण देखिद्छ जसलाई सार्वजनिक भाषणमा दिएको छ जुन एउटा विश्वविद्यालयमा दिएको थियो (यो विडियो लिंक लाई खोनुहोस)।  प्रभु यीशु स्वर्ग मा जानु भयो अनी अपनो भेटी परमेश्वर लाई चढाऊनू भयो । एक अर्थ मा, वहाँ ले एस्तो पूजा अर्थात् अराधना लाई, सबै लोग को बदला मा, स्वयं भेटी चढाउँदे, पाप को साफ गर्नो को लागी स्वयं लाई अपर्ण गर्दे, जो परमेश्वर को स्वीकारयोग्य छ।

येशू त्यो पुरूष हुनुहुन्छ जसले पूर्णरुपमा बलिदान दिनु भयो। किनकि उहाँ एक मनुष्य हुन्थ्यो त्यसैले उहाँ पुल बन्ने योग्यको हुनुहुन्थो जसले त्यो खाडललाई भरी दिन्थ्यो र यसले मनुष्य तर्फको भागलाई छुद्थ्यो र किनकी उहाँ पूर्ण हुनुहुथ्यो जसले परमेश्‍वर तर्फको भागलाई छुद्थ्यो। उहाँ जीवनको पुल हुनुहुथ्यो र यो तल दिएको चित्रले व्यख्या गर्दछ

येशू एउटा यस्तो पुल हो जसले परमेश्‍वर र मानिसको बीचको खाडललाई भरी दिएको छ। उहाँको बलिदान हाम्रो पापको मूल्य तिरेको छ।
येशू एउटा यस्तो पुल हो जसले परमेश्‍वर र मानिसको बीचको खाडललाई भरी दिएको छ। उहाँको बलिदान हाम्रो पापको मूल्य तिरेको छ।

ध्यान दिनुहोस कसरी येशूको बलिदान हामीलाई दिएको छ। यो हामीलाई एउटा… ‘वरदान’  अर्थात् उपहारको रूपमा दिएको छ। वरदान अर्थात् उपहारहरुको बारे मा सोच्नुहोस्। यो महत्वपूर्ण होइन कि वरदान के हो, यदि यो वास्तवमै एउटा वरदान हो भनि यो यस्तो हो कि जसलाई पाउनको लागि तपाईंले केहि काम गर्नु भएको छैन र यो तपाईंले आफ्नो योग्यताद्वारा कमाउनु भएको होइन। यदि तपाईं कमाउनु भएको हो भने उपहार कुनै उपहार रहने छैन! त्यसै गरिनै येशूको बलिदानलाई तपाईंको योग्यता वा कमाईले कमाउन सक्नु हुँदैन। यो तपाईंलाई उपहार स्वरूप दिएको हो।

र त्यो उपहार के हो? त्यो ‘अनन्त जीवन’ हो। यसको अर्थ हो कि त्यो पाप जसले तपाईंमा मृत्यु ल्याउद थियो अब त्यो रद्द भयो। येशूको बलिदान एउटा पुल हो जसको माथि तपाईं हिडेर परमेश्‍वरको साथमा सम्पर्क स्थापित गर्नु सक्नु हुन्छ र जीवन प्राप्त गर्नु सक्नु हुन्छ – जुन सधै बनि रहन्छ। यो वरदान अर्थात् उपहार येशूद्वारा दिएको हो जुन, मृत्यु बाट उठेर, आफुलाई ‘प्रभु’ को रूपमा प्रकट गर्नु भयो।

त्यसो भए तपाईं र मैले यो जीवनको पुललाई कसरी ‘पार’ गर्नु सक्छौँ जसलाई येशूले एउटा वरदानको रूपमा हामीलाई दिनु भयो? फेरि पनि, उपहारको बारेमा सोच्नुहोस्। यदि कोई आयो र तपाईंलाई उपहार दियो यो केहि कुरा जसको लागि तपाईंले केहि काम गर्नु भएको थिएन। तर उपहार बाट केहि लाभ पाउनुको लागि तपाईंले यसलाई ‘प्राप्त’ गर्नु पर्दछ। जैलेपनि तपाईंलाई कुनै एउटा उपहार दिदा त्यहाँ दुई ओटा विकल्प हुन्छ। या त उपहार अस्वीकार गर्नु (“नाई, तपाईंलाई धन्यवाद”) वा यसलाई स्वीकार गर्नु (“यो उपहारको लागि तपाईंलाई धन्यवाद। म यसलाई लिनेछु”)। त्यसैले येशूले हामीलाई दिएको यो उपहारलाई स्वीकार गर्नु पर्छ। यो केवल साधारण रूपमा ‘विश्‍वास’, यसको ‘अध्ययन’, वा यसले ‘बुझने’ हुन् सक्दैन्। यो चित्रणलाई अर्को चित्रमा व्यख्या गरेको छ जहाँ हामी परमेश्‍वरको तर्फ फर्कन पुलमा ‘हिडदै’ र त्यो उपहारलाई प्राप्त गर्दे जुन हामीलाई दिने प्रस्ताव दी रहनु हुनेछ।

येशूको बलिदान एउटा यस्तो उपहार हो जुन हामी प्रत्येकले प्राप्त गर्न रोज्नु पर्दछ
येशूको बलिदान एउटा यस्तो उपहार हो जुन हामी प्रत्येकले प्राप्त गर्न रोज्नु पर्दछ

त्यसोभए हामीले यो उपहार कसरी प्राप्त गर्नु सक्छौँ? बाइबलले यसो भन्छ कि

प्रभुको नाउँ पुकार्ने हरेकले उद्धार पाउनेछ (रोमियों 10:12)

ध्यान दिनुहोस यो प्रतिज्ञा ‘हरेकको’ लागि हो, न कि कुनै विशेष धर्म, जाति वा देशको लागि। किनकी उहाँ मृत्यु बाट उठनु भयो येशू अहिले पनि जीवित नै हुनुहुन्छ र उहाँ ‘प्रभु’ हुनुहुन्छ। त्यसैले यदि तपाईंले उहाँलाई पुकार्नु भयो भने उहाँले सुन्नु हुनेछ र उहाँको जीवनको उपहार तपाईंलाई दिनु हुनेछ। उहाँसँग वार्तालाप गरेर- तपाईंले उहाँ पुकार्नु र माग्नु आवश्यक छ। शायद तपाईंले यो कहिल्यै पनि गर्नु भएको छैन। यहाँ एउटा दिशानिर्देश दिएको छ जसको मददद्वारा तपाईंले उहाँसँग वार्तालाप र प्रार्थना गर्नु सक्नुहुन्छ। यो कुनै जादूले भरिएको मंत्र होइन। यो कुनै विशेष शब्द होइन जसले सामर्थ दिन्छ। यो केवल उहाँको योग्यता र उहाँद्वारा हामीलाई उपहार दिनको इच्छा माथि एउटा भरोसा गर्नु हो। जब हामी उहाँ माथि भरोसा गर्दछौं तब उहाँले हामीलाई सुन्नु हुन्छ र उत्तर दिनु हुन्छ। त्यसैले यस दिशानिर्देशलाई पछ्याउनको लागि स्वतंत्रताको महसूस गर्नुहोस् जब तपाईं ठूलो आवाजमा वा आफ्नो आत्मामा येशूसँग कुरा गर्नु हुन्छ र उहाँको उपहारलाई प्राप्त गर्नु हुन्छ।

प्यारो प्रभु येशू। म जान्दछु कि मेरो जीवनको पापहरुको साथमा म परमेश्‍वर बाट अलग भएको छु। यद्यपि मैले आफ्नो सर्वोत्तम कोशिशहरु गरे, तापनि मरो कुनै प्रयास र बलिदान यस सम्बन्ध विच्छेदलाई भर्न स्कदैन। तर म जान्दछु कि तपाईंको बलिदान हामी सबै पाप धुनको लागि पर्याप्त थियो– मेरो पापहरु पनि। म विश्‍वास गर्दछु कि तपाईं आफ्नु बलिदान पश्चात मृत्यु बाट उठनु भयो त्यसैले म जान्दछु कि तपाईंको बलिदान पर्याप्त है। म तपाईंसँग प्रार्थना गर्दछु कि मलाई मेरो पापहरु बाट शुद्ध गर्नुहोस् र मलाई परमेश्‍वरसँग नजिक ल्याउनु होस् ताकि मैले अनन्त जीवन प्राप्त गर्नु सकु। म यस्तो जीवन जिउन चाहदिन जुन पापको दासत्व होस् त्यसैले कृपा गरि मलाई यी पापहरु बाट शुद्ध गर्नुहोस् जसले मलाई कर्म बन्धनमा जकडेका छन्। हे प्रभु येशू, मेरो लागि गर्नु भएको सबै कुराहरुको लागि र अब निरन्तर मलाई मेरो जीवनमा मेरो प्रभुको रूपमा मार्गदर्शन दि रहनुको लागि तपाईंलाई धन्यवाद।

दिपावली र प्रभु येशू

diwali-lampsपहिलो पटक जब मैले ‘धेरै नजिकबाट’ दिपावलीको अनुभव यस बेला गरे जब म भारतमा काम गर्दे थिए।  म यहाँ एक महीना बस्नको लागि आएको थिए र मेरो बसाई शुरुवातको दिनहरुमा में दिपावली दिपावलीको त्योहार मेरो वरिपरी मनाइदै थियो। जुन मलाई सब भन्दा धेरै स्मरण छ त्यो पटाका हो– हावा धुवाले भरिएको थियो र त्यसले मेरो आँखामा हल्का जलन हुँदै थियो। मेरो वरिपरी चारै तर्फ घटित भइ रहेको उत्साह को साथमा मैले दिपावलीको बारेमा जान्न चाहन्थे, कि यो के हो र यसको अर्थ के हो? र म यसको प्रेममा परे।

‘ज्योति वा प्रकाशको त्योहार’ ले मलाई प्रेरणाले भरिदियो किनकि म एउटा विश्‍वासी हूँ, र येशू सत्संग जसलाई प्रभु येशूको नाउले पनि चिनिनु हुन्छ, उहाँको अनुयायी हूँ। र उहाँको सन्देशको मुख्य शिक्षा यो हो कि उहाँको ज्योति अर्थात् प्रकाश हाम्रो बीचको अन्धकार माथि विजय प्राप्त गर्दछ। यसरी दिपावली को प्रभु येशूसँग मजबूतीको सम्बन्ध छ।

हामीहरु मध्य धेरै मानिसहरु जान्दछन कि हामीहरुको बिचमा अन्धकारलाई लिएर एउटा समस्या छ। त्यसै कारण लाखौं को संख्यामा कुम्भ मेला को त्योहार मा भाग लिन्छन – किनकि हामी मध्य लाखौँ यो जान्न चाहन्छौ कि हामीले पाप गरेका छौ र यसलाई हामीले धुने र स्वयं लाई शुद्ध गर्न आवश्यकता छ। यसको साथै, प्ररथा स्नाना (वा प्रतासना) मंत्रको प्राचीन ज्ञान प्रार्थना यस पापलाई वा हाम्रो भित्रको अन्धकारलाई स्वीकार गर्दछ।

म एक पापी हूँ। म पाप का परिणाम हूँ। म पाप मा उत्पन्न भए। मेरो प्राण पापको अधीनमा छ। म सबै भन्दा ठूलो पापी हूँ। हे प्रभु जससँग सुन्दर आँखा छ, मलाई बचाउनुहोस्, बलिदान दिने हे प्रभु।

तर अन्धकार, वा पापको हामी भित्रको यो सारा विचारले, हामीलाई उत्साहित गर्दैन। सत्य यो हो कि हामीले धेरै पटक यसलाई ‘खराब समाचारहरु’ को रूपमा सोच्द्छौ। यस कारण अन्धकारको माथि विजय प्राप्त गर्दै ज्योतिको विचारले हामीलाई धेरै अधिक आशा र हर्ष दिदछ। र त्यसैले, मोमबत्तिहरु, मिठाइहरु र पटाकाहरुको साथमा, दिपावलीले यस आशालाई व्यक्त गर्दछ कि प्रकाशले अन्धकारको माथि जय प्राप्त गर्दछ।

प्रभु येशू– संसार मा ज्योति

यस्तै नै वास्तवमा प्रभु येशूले गर्नु भएको छ। वेद पुस्तक (वा बाइबल) मा सुसमाचार येशूलाई यस प्रकारले वर्णन गर्दछ:

आदिमा वचन हुनुहुन्थ्यो, वचन परमेश्‍वरसँग हुनुहुन्थ्यो, अनि वचन परमेश्‍वर हुनुहुन्थ्यो। उहाँ आदिमा परमेश्‍वरसँग हुनुहुन्थ्यो। सबै थोक उहाँद्वारा बनिए, र बनिएको कुनै थोक पनि उहाँविना बनिएन; उहाँमा जीवन थियो, र त्यो जीवन मानिसहरुको ज्योति थियो। त्यो ज्योति अन्धकारमा चम्कन्छ, र अन्धकार त्यसमाथि विजयी भएको छैन्। (यूहन्ना 1:1-5)

यस प्रकारले तपाईंले देख्नु सक्नु हुन्छ, यो ‘शब्द’ त्यस आशाको पूर्णता हो जसलाई दिपावलीले  व्यक्त गर्दछ। र यो आशा परमेश्‍वरको तर्फ बाट यस ‘शब्द’ मा आउदछ छ, जसलाई यूहन्नाले पछि प्रभु येशूको रूपमा पहिचान गरे। सुसमाचारले निरन्तर यो भन्दछ कि

हरेक मानिसलाई ज्ञान प्रदान गर्ने साँचो ज्योति संसारमा आउँदैहुनुहुन्थ्यो उहाँ संसारमा हुनुहुन्थ्यो, संसार उहाँद्वारा बनियो, तापनि संसारले उहाँलाई चिनेन। उहाँ आफ्नै मानिसहरुकहाँ आउनुभयो, तर उहाँका आफ्ना मानिसहरुले उहाँलाई ग्रहण गरेनन्। तर जतिले उहाँलाई ग्रहण गरे र उहाँको नाउँमाथि विश्वास गरे, उहाँले तिनीहरुलाई परमेश्वरका सन्तान हुने अधिकार दिनुभयो। तिनीहरु रगतद्वारा, शारीरिक इच्छाद्वारा, र कुनै मान्छेको इच्छाद्वारा होइन तर परमेश्वरबाट जन्मिएका हुन्छन्। (यूहन्ना 1:9-13)

यसले यो विवरण दिदछ कि कसरी प्रभु येशू ‘हर एकलाई ज्योति’ वा प्रकाश दिनलाई आउनु भएको थियो। केहि मानिसहरुले सोच्द्छन कि यो केवल केहि मानिसहरु माथि मात्र लागु हुदछ, तर ध्यान दिनुहोस् यसले भन्दछ कि यो प्रस्ताव यस ‘संसार’ मा रहनेहरु ‘हरेक’ को लागि हो कि उनीहरु ‘परमेश्‍वरको सन्तान’ बनोस्। यो यस्तो प्रस्ताव हो कि हरेक, कम से कम हरेक जसले दिपावली जस्तो त्योहारमा रूचि राख्दछन, को भित्रको अन्धकार माथि प्रकाशले विजय प्राप्त गर्दछन।

प्रभु येशूको जीवनलाई हजारों वर्ष पहिले नै भविष्यद्वाणी गरियोएको थियो

प्रभु येशूको बारेमा असाधारण यो हो कि उहाँको देहधारण वा मानव अवतार हुन् विभिन्न प्रकारहरु बाट र आरम्भिक मानवीय इतिहासको घटनाहरुमा धेरै प्रकारले पहिले बाट नै भविष्यद्वाणी गरिएको थियो र सूचित गरिएको थियो र हिब्रू वेदहरुमा यसको उल्लेख भएको छ। यसैकारण उहाँको बारेमा पहिले बाट नै लेखिएको थियो जबकि उहाँ पृथ्वीमा आउनु पनि भएको थिएन। र उहाँको देहधारणको धेरै भविष्यद्वाणिहरुलाई सबै भन्दा प्राचीन ऋग्वेदको भजनहरुमा स्मरण गरिएको छ, जुन आउनु हुने पुरूषको स्तुति गर्दछ, र मानवीय इतिहासको केहि आरम्भिक घटनाहरुमा उल्लेख गर्दछ, जसरी मनु की जल प्रलय, तेही व्यक्ति जसलाई

बाइबल – अर्थात् वेद पुस्तक –’नूह’ को नामले पुकार्दछन्। यो प्राचीन विवरण मानिसहरुको पापहरुको अन्धकारलाई दर्शाउदछ, जबकि पूरूषा, वा प्रभु येशूको आगमनको आशाको प्रस्ताव दिदछ।

ऋग्वेदको भविष्यद्वाणिहरुमा, पूरूषा, अर्थात् परमेश्‍वरको देहधारण र पूर्ण मनुष्यलाई बलिदान हुन को लागि आउदै हुनुहुन्थो। यो बलिदान हाम्रो पापहरुको कर्महरुका मूल्य तिर्न र साथै यो हाम्रो भित्रदेखि शुद्ध गर्नको लागि पर्याप्त थियो। शुद्धीकरण र पूजा-पाठ राम्रो हो, तर यसले हामीलाई केवल बाहिर मात्र सीमित राख्दछ। हामीलाई भित्रदेखि शुद्ध हुनको लागि असल बलिदानको आवश्यकता छ।

प्रभु येशूको हिब्रू वेदहरुमा भविष्यद्वाणी गरि दिएको थियो

ऋग्वेदको यी भजनहरुको साथमा नै, हिब्रू वेदहरुले यस आगमनको बारेमा भविष्यद्वाणी गरिएको थियो। हिब्रू वेदहरुमा महत्वपूर्ण ऋषि यशैया हो (जो 750 ईशा पूर्व थिए, अर्को शब्दहरुमा प्रभु येशूको यस पृथ्वीमा आउने 750 वर्ष पूर्व)। उहाँले उनको आगमनको प्रति धेरै अन्तर्दृष्टिहरुलाई दिएका थिए। उहाँले दिपावलीको पूर्वानुमान लगाई सकेका थिए जब उहाँले प्रभु येशूको बारेमा घोषणा गरे:

अन्धकारमा हिड्ने मानिसहरुले एउटा ठूलो ज्योति देखेका छन्; मृत्युको छायाको देशमा बसनेहरुमाथि एउटा ज्योति उदाएको छ (यशैया 9:2)।

यस्तो घटना किन घटित हुने छ? उहाँले निरन्तर अघि बताउदछ:

किनभने हाम्रो निम्ति एउटा बालकको जन्म भएको छ, हाम्रो निम्ति एउटा छोरो दिएको छ; शासन उहाँको काँधमा हुनेछ, उहाँ अचम्मका सल्लाहकार, शक्तिशाली परमेश्वर, अनन्तका पिता, शान्ति का राजकुमार कहलाइनुहुनेछ (यशैया 9:6)।

तर यद्यपि उहाँले देहधारण गर्नुभयो, उहाँ हाम्रो लागि एउटा दास बन्नुभयो, कि हाम्रो लागि अन्धकारमए आवश्यकतामा हामीलाई सहायता दिनुभयो।

निश्चयनै उसले हाम्रो निर्बलताहरु बोक्यो, र हाम्रो दुख भोग्यो, तापनि हामीले उसलाई परमेश्वरबाट हिर्काएको, वहाँबाट पिटिएको र दुखा मा परेको सम्झयौं। तर ऊ ता हाम्रो अपराधहरुका निम्ति छेडियो। हाम्रो अधर्मको निम्ति ऊ पेलियो। हामीमा शान्ति ल्याउने दण्ड उसमाथि पर्यो, र उसको कोर्राको चोटले हामी निको भयौं। हामी सबै भेडा झैं बरालिएका छौँ। हामी हरेक आफ्नै बाटो तिर लागेका छौं र परमप्रभुले उसमाथि हामी सबैको अर्धम हाली दिनुभएको छ (यशैया 53:4-6)।

ऋषि यशैया प्रभु येशूको क्रूसीकरणको विवरण दिद्छन। उसले यस्तो वर्णन गर्दछ जस्तो कि यो 750 वर्ष पहिले घटित भएको हो, र उसले साथमा क्रूसीकरणको विवरण यस प्रकारको बलिदानको रूपमा गर्दछ कि जसले हामीलाई चंगा गर्दछ। र यो कार्य जसको प्रस्ताव यो दासले यसरी दिन्छ जसरी परमेश्‍वरले त्यसलाई गर्न भन्नु भएको हो।

पृथ्वीहो पल्लो छेउसम्म तैले मेरो उद्धार पुर्याओस भनि अन्यजातिहरुकहाँ एउटा ज्योति पनि म तँलाई बनाउनेछु (यशैया 49:6-7)।

यसरी तपाईंले देख्न सक्नु हुन्छ! यो मेरो र तपाईंको लागि हो। यो हर एक जनाको लागि हो।

पावलको उदाहरण

सत्य यो हो कि, एउटा व्यक्ति जसले निश्चित रुपमा यो सोचेको थिएन कि प्रभु येशूको  बलिदान उनको लागि थियो उनी पावल थिए जसले येशूको नाउको विरोध गरे। तर उनको सामना प्रभु येशूको साथ भए जसको परिणामस्वरूप उनले पछि यस प्रकारले लेखे

जुन परमेश्वरले “अँध्यारोबाट ज्योति चम्कोस” भन्नुभयो उहाँ हाम्रा हृदयमा चम्कनुभएको छ, ताकि परमेश्‍वरका महिमाको ज्ञानको ज्योति ख्रीष्टको मुहारमा चम्कोस (2 कोरन्थी 4:6)।

पावलको प्रभु येशूसँग व्यक्तिगत् सामना भयो जसको परिणामस्वरूप ज्योति उनको ‘हृदयमा चमकन’ लाग्यो।

येशूको ज्योतिलाई तपाईं स्वयंको लागि अनुभव गर्नु

त्यसैकारण अन्धकार र पाप बाट ज्योति बन्नलाई यो ‘उद्धार’ लाई पाउनको लागि के गर्नु पर्छ जसको बारेमा ऋषि यशैयाले भविष्यद्वाणी गरेका थिए, जो प्रभु येशूसँग छ, र जसको अनुभव पावलले गरे? पावलले यस प्रश्नको उत्तर आफ्नो एक अन्य पत्रमा दिएका छन् जहाँ उनले यस्तो लेख्दछन कि

किनकी पापको ज्याला मृत्यु हो, तर परमेश्‍वरको सित्तैको वरदान ख्रीष्ट येशू हाम्रा प्रभुमा  अनन्त जीवन छ (रोमी 6:23)।

ध्यान दिनुहोस् कि उनले कसरी भन्दछन कि यो एक ‘वरदान’ वा उपहार हो। एक उपहार, आफ्नो परिभाषा बाट कमाउन सकिदैन। कसैले तपाईंलाई सितैमा एउटा उपहार दिए जसलाई कमाएको होइन जसको लागि तपाईं राम्रो कर्महरु गर्नुभएको छैन। तर यो उपहारले तपाईंलाई तब सम्म केहि लाभ दिदैन् जब सम्म तपाईंको आफ्नो सम्पत्ति, तपाईंद्वारा ‘प्राप्त’ गर्नु हुदैन। त्यसैकारण यूहन्ना, जसको उद्धरण मैले शुरुमा गरेको थिए यस्तो लेख्दछन् कि

तर जतिले उहाँलाई ग्रहण गरे र उहाँको नाउँ माथि विश्वास गरे, उहाँले तिनीहरुलाई परमेश्‍वरका सन्तान हुने अधिकार दिनुभयो (यूहन्ना 1:12)।

त्यसैकारण तपाईंले केवल यसलाई स्वीकार गर्नु पर्छ। तपाईंले यसलाई उहाँसँग माँगेर प्राप्त गर्न सक्नु हुन्छ जुन तपाईंलाई निशुल्क दिनेछ। किनकी उहाँ जीवित हुनुहुन्छ त्यसैले तपाईंले उहाँसँग माँग गर्न सक्नु हुन्छ। हो, उहाँ तपाईंको पापहरुको लागि बलिदान हुनुभयो, तर तीन दिन पछि उहाँ फेरि जीवित हुनुभयो, ठीक त्यसरी नै जसरी ऋषि यशैयाले हज़ारों वर्ष पहिले भविष्यद्वाणी गरेका थिए जब उनले दु:ख उठाउनु हुने सेवकको बारेमा लेखेका थिए

उसका प्राणको वेदनापछि उसले जीवनको ज्योति देख्नेछ र सन्तुष्ट हुने छ; आफ्नो ज्ञानद्वारा मेरो धर्मी दासले धेरैलाई धर्मी बनाउने छ, र उसले तिनीहरुका अधर्म बोक्ने छ (यशैया 53:11)।

यस प्रकारले प्रभु येशू जीवित हुनुहुन्छ र तपाईंको प्रार्थनालाई त्यही समयमा सुन्न सक्नु हुन्छ जब तपाईंले उहाँसँग गर्नु हुन्छ। तपाईं प्ररथा स्नाना (वा प्रतासना) मंत्रको प्रार्थनालाई उहाँसंग गर्नु सक्नु हुन्छ र उहाँले तपाईंलाई सुन्नु हुनेछ र तपाईंलाई बचाउनु हुने छ किनकी उहाँले आफ्नो बलिदान तपाईंको लागि दिनु भएको हो र अब उहाँसँग सबै प्रकारको अधिकार छ। यहाँ एक पटक फेरि त्यही प्रार्थना दिएको छ जुन प्रार्थना तपाईं उहाँसँग गर्नु सक्नु हुन्छ।

म एक पापी हूँ। म पाप का परिणाम हूँ। म पाप मा उत्पन्न भए। मेरो  प्राण पाप को अधीनमा छ। म  सबै भन्दा ठूलो पापी हूँ। हे प्रभु जससँग सुन्दर आँखा छ, मलाई बचाउनुहोस्, बलिदान दिने हे प्रभु।

तपाईंको अन्य लेखहरुलाई पनि यहाँ बाट पढ़नको लागि स्वागत छ। यो मानवीय इतिहास बाट शुरु हुँदछ र संस्कृति र हिब्रू वेदहरुमा दिएको अन्धकार बाट हामीलाई बचाउने र ज्योतिमा ल्याउने परमेश्‍वरको यस योजनालाई एक उपहारको रूपमा देखाउद छ। जब-जब म सँग समय हुँदछ म र अन्य लेखहरुलाई यसमा जोड्दै जानेछु। यदि तपाईंसँग केहि प्रश्न छ भने मलाई  सम्पर्क गर्न स्वागत छ।

यो दिपावलीमा, जब तपाईं मोमबत्तिहरु जलाउनु हुन्छ र उपहारहरुलाई एक अर्कामा दिनु हुन्छ, मेरो प्रार्थना छ कि तपाईं आन्तरिक ज्योति अर्थात् प्रकाशको उपहारको अनुभव प्रभु येशूको तर्फ बाट गर्नुहोस् जसरी पावलले अनुभव गरेका थिए र धेरै वर्ष पहिले परिवर्तित भएका थिए र जसलाई दिनको लागि तपाईंलाई पनि प्रस्ताव गरिएका थिए। दिपावली को शुभकामना!

कुम्भ मेला महोत्सव: पापको खराब समाचार र हाम्रो शुद्धताको आवश्यकतालाई देखाउद छ

मानवीय इतिहासमा जनसभाको एउटा सबैभन्दा ठूलो रुपमा भेला भएको वर्ष 2013 मा भएको–कुम्भ मेलाको महोत्सव 12 वर्षामा केवल एक पटक मात्र मनाइन्छ। अचम्म हुने गरि 10 करोड़ संख्यामा मानिसहरु 55 दिनहरुको महोत्सव मनाउनको लागि गंगा नदीको किनारामा इलाहाबाद शहरमा पुग्ये, जस मध्य 1 करोड़ ले त गंगाको महोत्सव शुरु भएको पहिलो दिनमै स्नान गरि सकेका थिए।

kumbh mela image
लाखौं संख्यामा कुंभको मेलामा श्रद्धालुहरु

एन.डी.टी.वी. को अनुसार, आयोजकहरु ले फरवरी 15 को स्नानको अन्तिम दिनमा 2 करोड़ मानिसहरु द्वारा स्नान गरेको अनुमान लागेको थियो। म इलाहाबाद आएको छु र म यो कल्पना गर्न सक्दिन कि कसरी यति धेरै मानिसहरु लाखौंको संख्यामा एकदम सित बिना कुनै कामलाई न रोकी त्यहाँ एकत्र हुन् सक्छन। बी. बी. सी. ले रिपोर्ट दियो कि यिनीहरुको दिन-दिनको आवश्यकताहरुको पूर्तिको लागि चिकित्सहरु र शौचालहरु जस्ता वस्तुहरु जुटाउनुको लागि ठूलो प्रयासहरु गरिएको थियो। कुम्भ मेलामा मानिसहरु यति अधिक संख्याले वार्षिक मक्काको लागि हज जाने तीर्थ यात्रिहरुको संख्या जस्तै कि मुसलमानहरुको कुल संख्या – 2012 मा केवल 31 लाख थियो, लाई ठिगना गरि दिएको थियो।

यस कारण किन 10 करोड़ मानिसहरुलाई 120 अरब रूपिया गंगा नदीमा स्नान गर्नको लागि खर्च गर्नु पर्यो? नेपालबाट आउने एक श्रद्धालु ले बी. बी. सी. लाई यस्तो बताए कि

“मैले आफ्नो पपलाई धोएको छु।”

रायटर्स समाचार एजेंसी ले रिपोर्ट दिदछ कि,

77 वर्षको घुमक्कड़ तपस्वी स्वामी शंकरानन्द सरस्वती, जो चिसोमा नाङ्गै खड़ाभई काँपी रहेका थिए, ले यस्तो भनेका छन् कि, “मैले यो र पहिलेको जीवनको आफ्नो सारा पापहरुलाई धोएको छु,”

एन.डी. टी.वी. ले हामीलाई भन्दछ कि

भक्तजन, जसले यो विश्वास गर्दछन् कि पवित्र जलमा डुबकी लगाए पछि उनीहरुको पाप शुद्ध हुँदछ,

विगत वर्ष 2001 को महोत्सवमा मैले बी.बी.सी. को द्वारा तेतिबेला भएको साक्षात्कारमा ध्यान दिएको थियो तीर्थ यात्री मोहन शर्मा ले यसो भनेका थिए कि “जुन पापहरुलाई हामीले उत्पन्न गरेको छौ त्यी पापहरु यहाँ धोइन्छन्।”

‘पाप’ को विश्वव्यापी भावना

अर्को शब्दमा, लाखौं मानिसहरुले धनको खर्च गर्ने छन्, भीड़ले भरीएको ट्रेनहरुमा यात्रा गर्ने छन्, भीड़भाड़ भएको परिस्थितिहरुको सामना गर्ने छन् र आफ्नो पापहरु ‘धुनको लागि’ गंगा नदीमा गएर स्नान गर्ने छन्। हामीले यो देख्न भन्दा पहिला कि यी श्रद्धालुले के गरि रहेको छन्, आउनुहोस् हामीले त्यो समस्यामा ध्यान दिउ जो कि उनीहरुको आफ्नो स्वयंको जीवनमा जान्दछन् – जुन पाप हो।

श्री सत्य साईं बाबा असल ‘गलत’

आउनुहोस् यसको अध्ययनमा हिन्दी गुरू श्री सत्य साईं बाबाको उपदेशहरुलाई हेरौ, जसको सोच मैले सोच्छु कि सराहनीय छ। म यसलाई तल लेखिदिन्छु। जब तपाईंले यसलाई पढ्नु हुन्छ तपाईं स्वयं आफैसँग यो सोध्नुहोस्, “के यस्तो कुनै नैतिक उपदेश छ जसको सहाराले जीवन यापन गर्न सकिन्छ? के मैले यिनीहरु अनुसार जीवन यापन गर्नु पर्दछ?”

“अरु धर्म के हो (हाम्रो नैतिक कर्तव्य)? जुन तपाईंले उपदेशद्वारा दिनु हुन्छ त्यसलाई अभ्यासमा ल्याउने, जुन तपाईंले भन्नु हुन्छ त्यसलाई भने अनुसार त्यस्तै नै गर्नु हो, उपदेशलाई मान्दै र यसलाई अभ्यासमा ल्याउदै। असल कर्महरुको कमाउन, धर्मको लोभ गर्नु; परमेश्वरको भयमा जीवन यापन गर्नु, परमेश्वरसम्म पुग्नलाई जीवन यापन गर्नु: यही धर्म हो “सत्य साईं बाबाले भन्दछन 4, पृ. 339.

“वास्तवमा तपाईंको कर्तव्य के हो?….

  • सबै भन्दा पहिले आफ्नो आमा-बुआ लाई प्रेम र आदर र कृतज्ञताको साथ सेवा गर्नु।
  • दोस्रो, सत्य बोलनु र असल कामहरुलाई व्यवहारमा ल्याउनु।
  • तेस्रो, जबपनि आफुसँग केहि समय छ भने, तब प्रभुको नाउँ- तपाईंको मनमा जुनै पनि रुपमा छ, दोहोराई रहनु हो।
  • चौथो, अरुको बारेमा नराम्रो बोलनुमा लिप्त नहुनु वा अरुको कमजोरिहरुलाई खोजी गर्ने प्रयास नगर्नु।
  • र अन्तिममा, कुनै पनि रुपमा अरुलाई दुख नपुराउनु” सत्य साईं बाबाले भन्दछन 4, पृ. 348-349.

“जसले आफ्नो घमण्डलाई आफ्नो अधीनमा राख्दछ, आफ्नो स्वार्थमय इच्छाहरुमा जय प्राप्त गर्दछ, अफ्नो अमानवीय भावनाहरु र आवेगशीललाई नष्ट गर्दछ, र आफ्नो शरीरलाई प्रेम गर्ने स्वाभाविक प्रवृत्तिलाई दबाउद छ, ऊ निश्चिय नै धर्मको पथमा अग्रसर छ” धर्म वाहिनी, पृ. 4

जब मैले यसलाई पढे तब मैले यो पाए कि यी उपदेश अनुसार मैले जीवन यापन – केवल एक साधारण नैतिक कर्तव्यको रुपमा गर्नु पर्दछ। तर के तपाईंले वास्तवमा यिनीहरुक माथि जीवन यापन गरिरहेको हुनुहुन्छ? के तपाईंले (र मैले) कहिले यिनीहरुको प्रति सोचेका छौ? त्यस समयमा के हुनेछ यदि यो उपदेशहरुको पालन गर्नमा चूक भयो भने र यो कुराको अनुसार जीवन यापन गर्नु सकेन भने। सत्य साईं बाबाले यस प्रश्नको उत्तर निम्न तरीका ले उपदेश दिदै भन्दछन कि

“सामान्य रूपमा, म मीठो बोलदछु, तर अनुशासनको विषयमा, म कुनै पनि तरिकाले कुनै सुविधालाई दिन स्वीकार गर्दिन… म कठोर अनुशासनको माथि जोर दिनेछु। म कुनै पनि तरिकाले तपाईंको स्तर अनुरूप कठोरतालाई कम गर्ने छैन,” सत्य साईंले भन्दछन 2, पृ. 186.

कठोरताको स्तर ठीक हो– यदि तपाईं सधै शर्तहरुलाई पूरा गर्नु हुन्छ। तर यदि तपाईंले यसलाई पूरा गर्नु हुन्न भने? तब यही त्यो स्थान हो जहाँ “पाप” को अवधारणा आउदछ। जब म नैतिक लक्ष्यलाई पूरा गर्न बाट चूकदछु, वा जसलाई म जान्दछु कि यसलाई मैले पूरा गर्न पर्दछ, जसलाई पुरा गर्नमा म असफल हुँदछु तब मैले पाप गर्दछु र म एक पापी हूँ। कसैले कहिले पनि यो सुन्न मन पराउदैन् कि ऊ एउटा ‘पापी’ हो– यो एउटा यस्तो कुरा हो जसले तपाईंलाई असहज र दोषी ठहराउद्छ, र साँचो यो हो कि हामी धेरै मानसिक र भावनात्मक ऊर्जालाई यस विचारहरु र युक्तिसंगत तरीका बाट हटाई दिने प्रयासमा खर्च गर्दछौं। सायद हामी सत्य साईं बाबा बाहेक कोहि अन्य शिक्षक तर्फ हेर्न थाल्दछौं, तर यदि ऊ एउटा ‘असल’ शिक्षक हो भने, उसको नैतिक उपदेश धेरै अधिकमा– पालन गर्नको लागि कठोरताले भरिएको हुनेछ।

बाइबल (वेद पुस्तक) ले भन्दछ कि हामी सबै पापको भावलाई महसूस गर्दछौं, चाहे हामी कुनै पनि धर्मको किन न हौ वा हाम्रो शिक्षाको स्तर कुनै पनि किन न होस् किनकी पापको यो भाव हाम्रो विवेक बाट आउदछ। वेद पुस्तक ले यसलाई यसरी व्यक्त गर्दछ

किनकी व्यवस्था नहुने अन्यजातिहरु (अर्थात् गैर-यहूदी) स्वभावैले व्यवस्थाअनुसार (बाइबलमा दिएको दस आज्ञाहरु) काम गर्दछन भने, तिनीहरुको व्यवस्था नभएता पनि तिनीहरु आफ्नों निम्ति आफै व्यवस्था हुन्छन्। व्यवस्थाले चाहेका कुराहरु आफ्नो हृदयमा लेखिएका तिनीहरु देखाउँछन् र तिनीहरुको आफ्नै विवेकले पनि गवाही दिन्छ र तिनीहरुका विचारहरुले कहिले तिनीहरुलाई दोष्याउँछन्, र कहिले समर्थन गर्छन (रोमियों 2:14-15)।

यस प्रकार लाखौं को संख्यामा तीर्थ यात्रीहरुले आफ्नो पापलाई महसूस गर्दछन। ठीक यस्तो प्रकारले जसरी वेद पुस्तक (बाइबल)ले भन्दछ

किनकी सबैले पाप गरेका छन्, र परमेश्वरको महिमासम्म पुग्नबाट चुकेका छन्।

प्रतासना मंत्र मा पाप व्यक्त

यसको धारणा प्रसिद्ध प्रर्था स्नान (वा प्रतासना) मंत्र मा व्यक्त गरिएको छ जसलाई मैले तल लेखिदिएको छु

म एक पापी हूँ। म पापको परिणाम हूँ। म पापमा उत्पन्न भए। मेरो प्राण पापको अधीनमा छ। म सबभन्दा ठुलो पापी हूँ। हे प्रभु जोसँग सुन्दर आँखा छ, मलाई बचाउनु होस, बलिदान दिने प्रभु।

सुसमाचारले हाम्रो पपलाई “धोइ दिन्छ”

सुसमाचारले ठीक त्यही विषयलाई सम्बोधित गर्दछ जसको समाधान यो समर्पित तीर्थयात्रीले खोजी रहेका छन् – कि ‘उनिहरुका पाप धोइदियोस।’ यसले उनिहरुलाई एउटा यस्तो प्रतिज्ञा दिदछ जसले आफ्नो ‘वस्त्रहरू’ (अर्थात् उनीहरुको आफ्नो नैतिक कार्यहरु) लाई धोइदिन्छ। यसको आशीष स्वर्ग (‘त्यस शहर’) को एउटा अमरत्व (जीवनको वृक्ष) सँग छ।

“जीवनका वृक्षको हक पाउनु र शहरका ढोकाहरुबाट भित्र पस्न पाऊँ भनी आफ्ना वस्त्र धुनेहरु धन्यको हुन्” (प्रकाश 22:14)।

कुम्भको मेलाको महोत्सवले हामीलाई हाम्रो पापको वास्तविकताको ‘खराब समाचार’ लाई देखाउद छ, र यसले यस प्रकारले हामीलाई हाम्रो शुद्धता पाउनको लागि सचेत हुनु पर्दछ। चाहे यसमा केवल एउटा सदूर संभावना नै देखिए ता पनि सुसमाचारको यो प्रतिज्ञा एक सत्य हो, किनकी यो निकै नै महत्वपूर्ण छ, यो निश्चिय नै अधिक गहन रूपमा जाँच गर्नको लागि लाभदायी छ।

यदि तपाईं अनन्त जीवन पाउनको लागि रूचि राख्नु हुन्छ भने, यदि तपाईं पापबाट स्वतन्त्रता पाउने इच्छा राख्नु हुन्छ भने तब यिनी कुराहरुलाई अध्ययन गर्न अति नै बुद्धिमानी हुने छ कि प्रजापति (वा यहोवा) को बारेमा के प्रगट भएको छ र कसरी र किन उहाँले हाम्रो लागि आफु स्वयंलाई बलिदान दिनु भयो ताकि हामीले स्वर्गलाई प्राप्त गर्न सकौ। र वेदले हामीलाई दोधारमा नै नछोडी दिओस। ऋग्वेद पुरूषासूक्ता छ जसले प्रजापतिको देहधारण र उनकोद्वारा हाम्रो लागि बलिदान दिएको व्यख्या गर्दछन। यहाँ निर पुरूषासूक्ताको परिचय लाई जान्नको लागि क्लिक (गर्नुहोस्) जसरी बाइबल (वेद पुस्तक) येशू सत्संग (नासरतको येशू) र तपाईंको लागि मोक्ष वा मुक्ति (अमरत्व) लाई लिनको लागि बलिदान को व्यख्या गर्दछ त्यस्तै नै पुरूषको विवरण दिदछ।