ऋषि अब्राहामको बलिदानको चिन्ह

धेरै समय अगाडि नै अब्राहामबाट, एउटा, ठूलो जाति खड्डा गर्नेछु भनी परमप्रभुले अब्राहामलाई दिनुभएको प्रतिज्ञालाई हामीले हेरेका छौँ । यहूदी र अरबका मानिसहरू अब्राहामको वंशबाट आएका हुन्, त्यसैले त्यस प्रतिज्ञा सत्य सावित भएको हामी जान्दछौँ र उनीचाहिँ इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण व्यक्ति हुन् । किनभने जुन प्रतिज्ञा अब्राहामलाई दिइएको थियो त्यस प्रतिज्ञाप्रति उनले भरोसा गरेको कारण धार्मिकता प्राप्त गरे र मोक्ष प्राप्त गरे जुन मोक्षचाहिँ उनले कुनै कठोर परिश्रमद्वारा नभई एउटा व्यक्तिले सामान्यरूपमा कुनै उपहार सित्तैमा प्राप्त गरेजस्तै गरी प्राप्त गरे ।

केही समयपश्चात्, अब्राहामले लामो समयसम्म प्रतिक्षा गरेको छोरो इसहाक प्राप्त गरे (जसबाट आज यहूदीहरू आफ्ना पूर्वजहरू आएका हुन भनी ठान्दछन्) । अब्राहाम विस्तारै जवान भए । तर परमप्रभुले अब्राहामलाई अचानक नाटकीय रूपबाट जाँच गरे । यसबारेमा पूर्ण विवरण तपाईँ यहाँ पढ्न सक्नुहुन्छ र हामी यस रहस्यात्मक जाँचको अर्थलाई उजागर गर्ने तथ्यहरूलाई हेर्नेछौँ—जसले गर्दा हामीलाई हाम्रो लागि कसरी धार्मिकता दिइएको थियो भन्ने कुरा बुझ्न सहायता पुग्दछ ।

अब्राहामको जाँच

यो जाँचको आरम्भ परमेश्‍वरले दिनुभएको नाटकीय आदेशद्वारा हुन्छ :

उहाँले भन्नुभयो, “तेरो छोरो, अर्थात तैले माया गरेको तेरो एउटै छोरो इसहाकलाई लिएर मोरीयाहको देशमा गई मैले तँलाई देखाएको डाँडामा त्यसलाई होमबलि गर् ।” (उत्पत्ति २२: २)

परमेश्‍वरले दिनुभएको आदेशको पालनको क्रममा अब्राहाम ‘अर्को दिनको सबेरै बिहान उठे’ र ‘तीन दिनको यात्रापछि’ उनीहरू त्यस डाँडामा पुगे । अनि

जब तिनीहरू परमेश्‍वरले बलिदानको बारेमा बताउँनुभएको ठाँउमा पुगे; तब अब्राहामले त्यहाँ एउटा वेदी बनाएर दाउरा तह लगाएर राखे । त्यसपछि तिनले आफ्नो छोरो इसहाकलाई बाँधेर त्यस वेदीमा दाउरामाथि राखे । १०अनि अब्राहामले आफ्नो छोरोलाई बलि गर्न छुरी उठाए । (उत्पत्ति २२:९–१०) ।

अब्राहाम परमेश्‍वरको आज्ञापालन गर्नको लागि तयार थिए । तर कुनै उल्लेखनीय घट्ना घट्यो :

११तर परमप्रभुका एकजना दूतले स्वर्गबाट तिनलाई हपारेर भने, “अब्राहाम ! अब्राहाम !”

तिनले भने, “म यहीँ छु ।”

१२उनले भने “तेरो हात त्यस केटामाथि नउठा,” र   “त्यसलाई केही हानी नगर ।” अब मैले थाहा पाँए तैँले परमेश्‍वरको भय मान्दोरहेछस्, किनकि तेरो छोरो, तेरो एकमात्र छोरोलाई पनि मबाट तैले रोकेर राखिनस् ।”

१३अब्राहामले माथितिर हेरे र एउटा भेड्डा झाड्डीमा सिङ अल्झेर फसेको देखे । अब्राहाम गएर त्यस भेड्डालाई ल्याए र तिनका छोरो इसहाकको सट्टामा त्यसैलाई होमबलि गरे । (उत्पत्ति २२: ११–१३)

अन्तिम क्षणमा आएर इसहाकलाई मृत्युबाट बचाइयो र अब्राहामले एउटा भेड्डालाई देखे र इसहाकको सट्टामा त्यसै भेड्डालाई बलि दिए । परमेश्‍वरले एउटा मन्नको प्रवन्ध गर्नुभयो र मन्नले इसहाकको ठाउँ लियो ।

भविष्यतिर हेर्दै :  बलिदान

अनि अब्राहामले त्यस ठाउँको नाँउ राखे । हेर्नुहोस् है त उनले त्यस ठाउँको नाँउ के राखे ।

यसकारण अब्राहामले त्यस ठाउँको नाँउ परमप्रभुले जुटाउनुहुन्छ राखे । परमप्रभुको डाँडामा जुटाइनेछ भनी आजपर्यन्त पनि भनिन्छ । (उत्पत्ति २२:१४)

परमप्रभुले जुटाउनुहुन्छ भनी अब्राहामले त्यस ठाउँको नाँउ राखे । अब यहाँ एउटा प्रश्न उठ्छ । त्यो नाँउ भूतकाल, वर्तमान काल वा भविष्यत् काल कुन कालमा लेखिएको छ त? त्यो नाँउ स्पष्टरूपमा भविष्यत् कालमा लेखिएको छ । र अगाडि आउनेवाला टिप्पणीले पनि यसबारेमा अझ स्पष्टरूपबाट दोहोन्याँदछ “…यसको उपाय अप्नाइनेछ ”।  यो पनि भविष्यत् कालमा नै छ – त्यसैले यसले भविष्यलाई देखाइरहेको छ । तर यो नाँउ दिने कामचाहिँ इसहाकको सट्टामा (एक पुरूष) भेड्डालाई बलि दिएपश्चात् भएको हो । धेरै जनाले सोच्ने गर्दछन् कि अब्राहामले त्यस ठाउँको नाउँ त्यसरी राख्ने बेला उनले झाड्डीमा अल्झेर रहेको र उसको छोरोको सट्टामा बलि दिएको भेड्डालाई उल्लेख गरिरहेका थिए । तर यसबेला सम्ममा बलि दिने काम र जलाउने काम अघि नै भइसकेका थिए । यदि अब्राहामले त्यस भेडा्लाई त्यसरी उल्लेख वा सोचिरहेका थिए भने –त्यो त अघि नै मरिसकेका, बलि दिइएका र जलाइसकिएका थिए–अनि उनले परमेश्‍वरले जुटाउनुभयो भनी त्यस ठाउँलाई नाँउ दिएकोहुनसक्थ्यो, जुन भूत् कालमा हुन्थ्यो । ‘अनि आजको दिनसम्म पनि “परमेश्‍वरको डाँडामा जुटाइयो”’ भनी त्यस टिप्पणीलाई उल्लेख गरिएको हुन्थ्यो । तर अब्राहामले यसलाई स्पष्टरूपमा भविष्यत्तकालमा नाँउ राखे र त्यसैकारणले गर्दा उनले अघि नै बलि दिएका र मरिसकेका भेड्डालाई उल्लेख गरिरहेका थिएन । उसलाई केही भिन्न कुराप्रति आत्मजागृत गराइएको थियो । उसमा भविष्यको बारेमा केही कुराप्रति आत्मबोध थियो तर त्यो के थियो त ?

जहाँ बलिदानको घटना घट्यो

तपाईँ त्यस डाँडालाई सम्झनुहोस् जहाँ परमेश्‍वरद्वारा अब्राहामलाई बलिदानको निम्ति जान भनिएको थियो :

“तेरो छोरो, अर्थात तैले माया गरेको तेरो एउटै छोरो इसहाकलाई लिएर मोरीयाहको देशमा जा… ।” (पद २)

यसरी यो घटना ‘मोरीयाह’ देशमा घट्यो । त्यो कहाँ छ त ? यद्यपि योचाहिँ अब्राहामको समय (ईसापूर्व २०००) मा जङ्गली क्षेत्र थियो, एक हजार वर्ष पछि  (ईसापूर्व १०००) मा राजा दाउदले त्यहाँ यरूशलेम सहर स्थापना गरे र उनको छोरा सोलोमनले त्यहाँ पहिलो मन्दिर निर्माण गरे । हामी पछि पुरानो करारको ऐतिहासिक पुस्तकमा हेर्दछौँ कि :

तब सोलोमनले तिनका पिता दाउदले परमप्रभुको दर्शन पाएर यबूसी अरौनाको खलामा एउटा स्थान तयार पारेका यरूशलेमको मोरीयाह डाँडामा परमप्रभुको मन्दिर निर्माण गर्न सुरु गरे, (२ इतिहास ३: १)

अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, अब्राहामको समयामा (ईसापूर्व ४०००) ‘मोरीयाह डाँडा’ जङ्गलमा रहेको एउटा एकान्त र सुनसान पहाड थियो तर त्यसको १००० वर्षपछि दाउद र सोलोमनको माध्यमबाट इस्राएलका मानिसहरूका लागि एउटा मुख्य सहर बन्यो जहाँ तिनीहरूले सृष्टिकर्ताको लागि मन्दिर निर्माण गरे । अनि आजसम्म यहूदी मानिसहरूका लागि एउटा पवित्र स्थान र इस्राएल देशको लागि राजधानी भएको छ ।

येशू ख्रीष्टयेशू सत्संगर अब्राहामको बलिदान

अब येशूले पाउनुभएको नाम वा उपनामहरूका बारेमा सोच्नुहोस् । येशूसँग आफूसँग सम्बधित धेरै उपनामहरू छन् । यसमा सायद सबभन्दा सुपरिचित उपनामचाहिँ ‘ख्रीष्ट’ हो । तर उहाँलाई दिइएको एउटा अर्को उपनाम पनि उहाँसँग छ जुनचाहिँ एकदमै महत्पूर्ण छ । हामी उहाँको यस महत्वपूर्ण उपनामलाई यूहन्नाको सुसमाचारको पुस्तकमा बप्तिस्मा दिने यूहन्नाले उहाँको बारेमा यसो भन्दै गर्दा देख्दछौँ :

भोलिपल्ट उनले (बप्तिस्मा दिने यूहन्ना) येशू (येशू सत्संग) लाई आफूतिर आइरहनुभएको देखेर भने, “हेर, संसारको पाप उठाइलैजाने परमेश्‍वरको थुमा । उनी उहाँ नै हुनुहुन्छ जसको विषयमा मैले भनेको थिएँ, ‘मपछि एकजना मानिस आउनुहुन्छ जो मभन्दा उच्च हुनुहुन्छ किनभने उहाँ मभन्दा अघिबाटै हुनुहुन्थ्यो”’। (यूहन्ना १: २९–३०)

अर्को शब्दमा भन्दा, येशू परमेश्‍वरको थुमा को रूपमा चिनिनुभयो । अब तपाईँ येशूको जीवनको अन्तको बारेमा विचार गर्नुहोस् । उहाँलाई कहाँ पक्राउ गरियो र क्रुसमा चढ्ढाइयो ? उहाँलाई यरूशलेममा पक्राउ गरिएको थियो (जसलाई हामीले = ‘मोरियाहको डाँडा’ को रूपमा हेरेका छौँ) । यो कुरालाई उहाँको पक्राउको बेलामा स्पष्टसँग दिइएको छ किः

अनि उहाँ हेरोदको इलाकाका मानिस रहेछन् भन्ने थाहा पाएर उनले [पिलातस] उहाँलाई हेरोदकहाँ पठाइदिए, ती दिनमा हेरोद आफै पनि यरूशलेममा थिए । (लूका २३: ७)

येशूको पक्राउ, जाँच र क्रुसको दुःख सबै यरूशलेम (= मोरीयाहको डाँडा) मा नै भयो । तल दिइएको समयरेखाले मोरीयाह डाँडामा घटेका सबै घटनाहरूलाई देखाउँदछ ।

इतिहासमा मोरीयाहको डाँडामा घटेका मुख्य घटनाहरू
इतिहासमा मोरीयाहको डाँडामा घटेका मुख्य घटनाहरू

आउँनुहोस् अब फेरि अब्राहामको बारेमा सोचौँ । उनले त्यस ठाउँको नाँउ किन ‘परमेश्‍वरले जुटाउनुहुनेछ’ भनी भविष्यत कालमा राखे ? भविष्यमा केही कुरा ‘जुटाइनेछ’ भनी उनले कसरी जान्न सक्यो त जो अति नजिकबाट उस्तै घटना घट्यो जस्तो कि उसले मोरीयाहको डाँडामा गरेका थिए ? यसबारेमा सोच्नुहोस्—अब्राहामको जाँचमा अन्तिम क्षणमा आएर इसहाक (उसको छोरो) लाई मृत्युबाट बचाइयो किनभने इसहाकको सट्टामा एउटा भेड्डालाई बलि दिइयो । यसको दुई हजार वर्षपछि आज येशू ख्रीष्टलाई ‘परमेश्‍वरको थुमा’ भनिन्छ र उहाँलाई सोही स्थानमा बलि दिइएको छ ! ‘यही नै त्यस स्थान’ हुनसक्छ भनेर अब्राहामले कसरी जानेको हुनसक्छ त? यदि उसमा प्रजापति जो सृष्टिकर्ता आफैबाट आत्मजागृति भएको अवस्थामा मात्र उसले कुनै उल्लेखनीय कुराको बारेमा जानेको हुन तथा भविष्यवाणी गर्न सक्थ्यो ।

एउटा प्रकट गरिएको ईश्वरीय मन

मानौँ कि यहाँ यस्तो मन छ जसले दुईवटा घटनाहरू जो २००० वर्षको इतिहासमा छुट्टिएका छन् त्यसलाई उसको स्थानको कारणले गर्दा जोडेको छ ।

अब्राहामको बलिदान एउटा चिन्ह थियो—जसले अगाडिको २००० वर्षलाई—हामीलाई येशूको बलिदानको बारेमा सोच्नको लागि संकेत गरिरहेको थियो ।
अब्राहामको बलिदान एउटा चिन्ह थियो—जसले अगाडिको २००० वर्षलाई—हामीलाई येशूको बलिदानको बारेमा सोच्नको लागि संकेत गरिरहेको थियो ।

यो चि त्रले कसरी पहिलेको घटना (अब्राहामको बलिदान) ले पछिल्लो घटना (येशूको बलिदान) लाई उल्लेख गर्दछ भन्ने कुरालाई देखाउँदछ र यसको रचना हामीलाई यस पछिल्लो घटनाको स्मरण दिलाउनको लागि गरिएको थियो । प्रमाण यो हो कि यो मन (सृष्टिकर्ता) ले हजारौँ वर्ष अगाडि छुट्टिएको घटनाहरूलाई समन्वय गर्दै उहाँ आफैलाई हाम्रो माझमा प्रकट गरिरहनुभएको छ । यो एउटा चिन्ह हो कि परमेश्‍वर अब्राहाममा भएर बोल्नुभयो ।

तपाईँ र मेरो लागि एउटा शुभ समाचार

यो वृतान्त धेरै व्यक्तिगत कारणहरूले गर्दा हाम्रो लागि महत्वपूर्ण छ । निष्कर्षमा जानुपर्दा, परमेश्‍वरले अब्राहामलाई यो घोषणा गर्नुभयो कि

“…तेरै सन्तानद्वारा पृथ्वीका सबै जातिहरू आशीर्वादी हुनेछन् : किनकि तैँले मेरो वचन पालन गरिस् ” (उत्पत्ति २२: १८)

तपाईँको भाषा, धर्म, शिक्षा, उमेर, लिङ्ग, वा धनसम्पत्ति जे जस्तो नै भए पनि के तपाईँ यस ‘पृथ्वीका सबै जातिहरू’ मध्ये कुनै एकसँग सम्बन्धित हुनुहुन्न र ? अनि विशेषगरी तपाईँलाई दिइएको यो एउटा प्रतिज्ञा हो ! यो कुरा याद गर्नुहोस् कि यो प्रतिज्ञाचाहिँ परमेश्‍वर स्वयंबाट दिइएको एउटा ‘आशिष’ हो ! यो केवल यहूदीहरूलाई मात्र दिइएको आशिष थिएन तर सारा संसारका मानिसहरूलाई दिइएको थियो ।

यो ‘आशिष’ कसरी दिइयो त ? ‘वंश’ भन्ने शब्द एकवचनमा दिइएको छ । यो धेरै पूर्खाहरू वा मानिसहरू भन्ने शब्दमा जस्तो ‘वंशहरू’ भनी प्रयोग गरिएको छैन तर ‘ऊ’ भनेजस्तो एकवचनमा प्रयोग गरिएको छ । योचाहिँ ‘तिनीहरू’ भनेजस्तो धेरै मानिसहरू वा मानिसहरूको समूहद्वारा भएको होइन । यो इतिहासको सुरुमा दिइएको प्रतिज्ञासँग अक्षरस समानान्तर छ, जब ‘ऊ’ यहूदी वेदमा वर्णन गरिएको सर्पले ‘कुर्कुच्चो डस्नेछ’ साथै पुरूषासूकतामा दिइएको (ऊ) अर्थात पुरूषाको बलिदानको प्रतिज्ञासँग समानान्तर छ । यस चिन्हको साथ उही स्थान — मोरीयाह डाँडा (= यरूशलेम) को भविष्यवाणी यो प्राचीन प्रतिज्ञाको बारेमा अधिक विवरण दिदै गरिन्छन् । अब्राहामको बलिदानको नाटकको विवरणले हामीलाई यो आशिष कसरी दिइएको छ र धार्मिकताको लागि कसरी मूल्य तिरिएकोहुन सक्छ भन्ने कुरा बुझ्नको लागि सहायता गर्दछ ।

परमेश्‍वरको आशिष कसरी प्राप्त गरिन्छ

जसरी थुमाले इसहाकको सट्टामा मरेर उनलाई मृत्युबाट बचाए, त्यसरी नै परमेश्‍वरको थुमाले पनि उहाँको बलिदानीपूर्ण मृत्युले हामीलाई मृत्युको दण्ड र शक्तिबाट बचाउनुभयो । यसबारेमा बाइबलले यसरी घोषणा गर्दछ कि

…पापको ज्याला मृत्यु हो (रोमी ६: २३)

भनाइको यो एउटा अर्को तरिका हो कि हामीले गर्ने पापले कर्मलाई जन्माउँदछ जसले मृत्युको परिणाम दिन्छ।  तर मृत्युको छाँयालाई थुमाद्वारा इसहाकको ठाउँमा भएर तिरिदिनुभएको छ । अब्राहाम र इसहाकले सामान्यतया यस कुरालाई स्वीकार्नु थियो । उनी यसको लागि योग्य थिएन र  हुनसक्ने पनि थिएन । तर उनले यसलाई एउटा उपहारको रूपमा प्राप्त गर्न सक्थ्यो । यही वास्तवमा त्यो कुरा हो कि कसरी उसले मोक्ष प्राप्त गरे

हामीले जुन शैली वा ढाँचाको अनुशरण गर्नुपर्ने हो त्यो शैली वा ढाँचालाई यसले देखाँउदछ । येशू ‘परमेश्‍वरको थुमा हुनुहुन्थ्यो जसले संसारको पापलाई उठाएर लैजानुहुन्छ’ । यसमा तपाईँको पाप पनि पर्दछ वा तपाईँको पाप पनि उहाँले लैजानुहुन्छ । त्यसैले येशू जो थुमा हुनुहुन्छ, उहाँले तपाईँको पापको मोल तिरिसक्नुभएको कारण तपाईँको पापलाई उठाइलैजानको लागि उहाँले तपाईँलाई प्रस्ताव गर्नुहुन्छ । यसरी तपाईँको पाप येशूले उठाइलैजाने काममा तपाईँ योग्य त हुनुहुन्न तर तपाईँले यो उहाँबाट एउटा उपहारको रूपमा प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ । येशू जो पूरूषा हुनुहुन्छ उहालाई आफ्नो हृदयमा बोलाउँनुहोस् र तपाईँको पापलाई उठाइलैजानको निम्ति उहाँलाई भन्नुहोस् । उहाँलाई तपाईँको पाप उठाइलैजानको लागि शक्ति उहाँले क्रुशमा गर्नुभएको बलिदानले दिन्छ । हामी यो जान्दछौँ किनभने यसले संयोगवश मोरीयाह डाँडामाथि अब्राहामले आफ्नो छोरोलाई दिन लागेको  बलिदानको उल्लेखनीय वृतान्तलाई पहिले नै बताएको थियो, ठीक त्यही स्थान जहाँ २००० वर्षपछि यसको ‘प्रबन्ध येशूद्वारा गरिएको’ थियो ।

मोक्ष प्राप्त गर्नको लागि अब्राहामको साधारण तरिका

मैले यो लेख लेख्दै गर्दा आज संसारको ध्यान फिफा विश्वकपमा केन्द्रित छ । यसले धेरै मानिसहरूलाई खिचेको बेला उता बाँकि धेरै मानिसहरूलाई भने थाइल्याण्ड र यूक्रेनमा भइरहेको हुलदंगाले खिचेको छ । अनि उता सीरियामा भने सधैजसो उग्र गृहयुद्ध हुने गर्दछ । साथै यो पनि हो कि…नेल्सन मण्डेला मरेर गएका छन् ।

तर सम्भवत तपाइँर्ले यस समयमा यो लेख पढ्दै गर्दा यी घटनाहरूलाई लगभग बिर्सिइनेछन् । जुन कुरामाथि आज संसारले एकदमै धेरै ध्यान दिन्छ त्यो कुरा चाँडै बिर्सिइने पनि गरिन्छ किनकि हामी अन्य तरिकाको मनोरञ्जन, खेल प्रतियोगिता वा राजनितिक संकटतर्फ अघि बढ्दछौँ । अगाडिको ध्यान एक दिन चाँडै बितिजाने इतिहास बनिजाँदछ ।

हामीले हाम्रो योभन्दा पहिलाको लेखमा देख्यौँ कि योचाहिँ अब्राहामको प्राचीन समयमा सत्य थियो । महत्वपूर्ण र हेर्नलायक प्रतियोगिता, प्राप्ति र गलफतिहरू जुनचाहिँ ४००० वर्ष अगाडिका मानिसहरूका लागि गफगाफ गर्नको लागि विषयवस्तु थियो त्यसलाई आज बिल्कुलै बिर्सिइएका छन्, तर एकजना व्यक्तिसँग सुस्तरी बाँधिएको गम्भिर प्रतिज्ञा तर पछि संसारद्वारा वेवास्ता गरिएको प्रतिज्ञा आज हाम्रो आँखाको अगाडि बढ्दै गइरहेको र छर्लङ्ग हुँदै गइरहेको छ । मैले स्पष्ट तर प्रायजसो वेवास्ता गरिएको तथ्यलाई देखाएँ कि करिब ४००० वर्ष पहिले अब्राहामलाई दिइएको प्रतिज्ञा आज अक्षरश, ऐतिहासिक र निश्चित गर्ने तवरबाट सत्य साबित भएको छ । यसले हामीलाई परमेश्‍वरचाहिँ बाइबल (वेद पुस्तक) मा प्रकट हुनुभएको छ भन्ने कुरालाई अब्राहामलाई दिइएको प्रतिज्ञाले जनाउँने कुरा पहिचान गर्न यसले हामीलाई कारणहरू दिनुपदर्छ र यसले उहाँको प्रतिज्ञा पूर्ण हुनेछन् भन्ने हेर्न कार्य गरिरहेका छन् । यो कुनै कथा वा केही छोटो रूपक मात्र होइन ।

अब्राहामको वृतान्त यस प्रतिज्ञा गर्नेवाला परमेश्‍वरको साथ दुई वा धेरै मुख्य जम्काभेटको साथ अघि बढ्दछ । अब्राहाम (र हामी जो उनको यात्रालाई अनुशरण गर्दछौँ) बाट एकदमै धेरै शिक्षा पाँउदछौँ—यहाँसम्म कि यो प्रतिज्ञाचाहिँ इतिहासको केन्द्रीय स्थानबाट मोक्ष प्राप्त गर्नेसम्म पाउँने गरिन्छ, तर हामीले अपेक्षा गरेभन्दा एकदमै फरक तरिकामा—साधारण तरिकामा । अब्राहामको कथालाई आजको खेल प्रतियोगितालाई तुरून्तै भुले जस्तो भुलिन्दैन; योचाहिँ अनन्तताको प्राप्तिको बुझाइको लागि आधार खड्डा गर्न एउटा ध्यान नदिइएको मानिस जस्तो हो, त्यसैले हामीले यसमाथि ध्यान दिनु बुद्धिमानी हुन आँउछ ।

अब्रामको गुनासो

उत्पत्ति १२ मा उल्लेख गरिएको प्रतिज्ञादेखि अब्रामको जीवनमा कैयौँ वर्ष बितेर गएका छन् । अब्राम कनान देशमा गएका थिए (प्रतिज्ञाको भूमि) त्यस प्रतिज्ञाको आज्ञाकारितामा जो आज इस्राएल हो । उनले चाहेको छोरोको जन्म जसद्वारा यस प्रतिज्ञा पूरा हुन्थ्यो यसबाहेक अन्य धेरै घटनाहरू उनको जीवनमा घटे । त्यसैले हामी यहाँ अब्रामले गरेको गुनासोलाई लिदँछौँ :

त्यसपछि दर्शनमा अब्रामकहाँ परमप्रभुको यो वचन आयोः

“अब्राम तँ नडरा ।

तेरो ढाल म नै हुँ,

र तेरो इनाम अत्यन्त ठूलो हुनेछ ।”

तर अब्रामले भने, “हे परमप्रभु परमेश्‍वर तपाईँले मलाई के दिनुहुन्छ र ? किनभने म सन्तानविहीन नै छु, मेरो घरको उत्तराधिकारी दमस्कसको एलीएजर हुनेछ ।” अनि अब्रामले फेरि भने, “हेर्नुहोस् तपाईँले मलाइ सन्तान दिनुभएन, र मेरो घरमा जन्मेको दास नै मेरो उत्तराधिकारी हुनेछ ।” (उत्पत्ति १५:१—३)

परमेश्‍वरको प्रतिज्ञा

अब्राम त्यस समय परमेश्‍वरले ‘ठूलो जाति’ खडा गर्नेछु भनी ऊसँग प्रतिज्ञा गर्नुभएको भूमिमा पाल टाँगेर बस्दै आइरहेका थिए । तर त्यस समयसम्म केही पनि भएका थिएन र त्यस समयसम्म ऊ ८५ वर्ष बूढो भइसकेका थिए । परमेश्‍वरले ऊसँग गरेको प्रतिज्ञा पूरा नगरिरहेकोमा उसले परमेश्‍वरसँग गुनासो पोखे । यस विषयमा उनले परमेश्‍वरसँग गरेको वातचित यसरी अघि बढ्दछ :

तब परमप्रभुको यो वचन फेरि तिनीकहाँ आयो : “यो मानिसचाहिँ तेरो उत्तराधिकारी हुनेछैन, तर जो तेरो आफ्नै छोरा हुन्छ त्यही नै तेरो उत्तराधिकारी हुनेछ ।” अनि उहाँले तिनलाई बाहिर लगेर भन्नुभयो, “आकाशतिर हेरेर तारा गन्न सक्छस् कि सक्दैनस्, गनिहेर ।” उहाँले तिनलाई भन्नुभयो । “तेरा सन्तान पनि त्यस्तै हुनेछन् ।” (उत्पत्ति १५:४—५)

परमेश्‍वर र अब्रामको वार्तालापमा आकाशका अनगिन्ती ताराहरू झैँ —साँच्चै अति धेरै, तर गन्न नै गाह्रो हुनेगरी अब्राहामका सन्तान हुनलाई तिनले एउटा छोरा प्राप्त गर्नेछन् भनी घोषणा गर्दै परमेश्‍वरले आफ्नो पतिज्ञालाई नयाँ गर्नुभयो ।

अब्राहामको प्रतिजवाफ : पूजाको जस्तो स्थायी प्रभाव

अब यस कुराको बल भने अब्राहामको गोजीमा थियो । यस नयाँ गरिएको प्रतिज्ञाप्रति उनले कसरी प्रतिजवाफ दिन्छ होला ? जेसुकै यसको पछि आउँछ  त्यो सबभन्दा बढि महत्वपूर्ण वाक्यहरूमध्ये एक हुन आउँछ (किनकि यस वाक्यलाई अन्तमा कैयौँ पटक उद्धृत गरिन्छ) । यसले एउटा अपरिवर्तनीय वा स्थीर सत्यलाई बुझ्नको लागि आधार खडा गर्दछ । यसले यसरी भन्दछ कि :

अनि तिनले परमप्रभुमाथि विश्वास गरे, र यो तिनको निम्ति धार्मिकता गनियो ।   (उत्पत्ति १५:६)

यदि हामी यो वाक्यमा नामको ठाउँमा सर्वनाम राखेर बदल्छौँ भने यसलाई बुझ्न सायद अझ सरल हुन्छ, र यसलाई यसरी पढ्न सकिन्थ्यो :

अब्रामले परमप्रभुमा विश्वास गरे, र यो धार्मिकताको रूपमा परमप्रभुले अब्राममाथि थपिदिनुभयो । (उत्पत्ति १५:६)

यो एउटा यस्तो सानो र सामान्य वाक्य हो । यो कुनै ठूलै समाचारको प्रदर्शनी बिना नै आउँने र जाने गर्दछ, त्यसैले हामी यसलाई छुटाउने गर्दछौँ । तर यो वास्तवमा महत्वपूर्ण छ—र यसमा अनन्तताको बीउ निहित छ । किन त ? किनभने यो सानो वाक्यमा अब्राहामले धार्मिकता प्राप्त गर्दछ । यो एउटा पूजाको पूण्य प्राप्त गरेजस्तो हो जुन कहिल्यै पनि नाश भएर वा हराएर जानेछैन । धार्मिकता त्यस्तो एक— मात्र एक—गुण हो जुन हामीलाई परमेश्‍वरको अगाडि ठीकसित खडा हुनको लागि आवश्यक पर्दछ ।

हाम्रो समस्याको समिक्षा : भ्रष्टाचार

परमेश्‍वरको दृष्टिकोणबाट हेर्दा, यद्यपि हामीचाहिँ परमेश्‍वरको स्वरूपमा बनिएका थियौँ तर त्यस्तो केही चीजले त्यस स्वरूपलाई भ्रष्ट तुल्यायो । अब यसको न्यायचाहिँ यो दिइएको छ कि :

परमप्रभुले स्वर्गबाट मानिसका सन्तानलाई हेर्नुहुन्छ, यो जान्नलाई कि समझदार हुने र परमेश्‍वरलाई खोज्ने कोही छ ? किनकि तिनीहरू सबै कुबाटोतिर लागेका छन् , तिनीहरू सबै एकसाथ भ्रष्ट भएका छन् । कसैले असल गर्दैनन् अहँ असल गर्ने एकजना पनि छैन । (भजनसंग्रह १४:२—३)

यो भष्टतालाई हामी सहजै बुझ्न सक्दछौँ । यसकारणले गर्दा कुम्भमेला पर्वजस्ता थुप्रै पर्वहरूमा राम्रै तवरले भाग लिने गरिन्छ किनभने त्यसबाट हाम्रो पाप धोइ पखालिन्छ भनी हामी आवश्यक ठान्दछौँ । प्ररथा स्नाना (वा प्रतासना) मन्त्रले पनि यो हामी स्वयम्को बारेमा हो भनी यस विचारलाई व्यक्त गर्दछ :

म एक पापी हुँ । म पापको परिणाम हुँ । म पापमा नै जन्मिए । मेरो प्राण पापको अधिनमा छ । म सबभन्दा खत्तम पापी हुँ । हे परमप्रभु जसको आँखाहरू सुन्दर छन्, मलाईँ बचाउँनुहोस्, हे बलिदानका परमप्रभु ।

हाम्रो भ्रष्टताको परिणामचाहिँ हामीले आफूलाई धार्मिक परमेश्‍वरबाट अलग भएको पाउनु हो किनभने हामी आफैसँग धार्मिकता छैन । हाम्रो भष्टता हाम्रो नकारात्मक कामको वृद्धि गर्नेमा नै देखिन्छ—जसको सचेतता व्यर्थता अनि मृत्युको फल काट्नेमा नै हुन्छ । यदि तपाईँलाई शंका लाग्छ भने कुनै समाचारको मुख्य अंशलाई लिनुहोस् र बितेका २४ घण्टामा मानिसहरूका साथमा केकस्ता कुराहरू भए सो हेर्नुहोस् । हामी जीवनको निर्माण गर्ने जीवन निर्माताबाट छुट्टिएका छौँ र वेद पुस्तक (बाइबल) को ऋषि यशैयाको वचन सत्य सावित भएको छ ।

हामी सबै अशुद्ध मानिस झैँ भएका छौँ, र हाम्रा सबै धार्मिक काम फोहोर झुत्रा झैँ भएका छन्; हामी सबै पातझैँ ओइलाइहाल्छौँ र हाम्रा पापले हामीलाई बतासले झैँ उड्डाइलैजान्छ । (यशैया ६४:६, ७५० ईसापूर्वमा लेखिएको)

अब्राहाम र धार्मिकता

तर यहाँ परमेश्‍वर र अब्राहामको बीचमा भएको वातचितमा सुस्तरी चिप्लिएको र हामीले झण्डै गुमाउँन सक्ने कुरोचाहिँ अब्राहामले धार्मिकता प्राप्त गरेको थियो भन्ने परमेश्‍वरको घोषणा हो —जसरी परमेश्‍वरले अपेक्षा गर्नुभएको थियो । त्यसैले यो धार्मिकता प्राप्त गर्नको लागि अब्राहामले के गरे त ? एकपटक फेरि, पृथकतवरबाट हामी हाम्रो मुख्य कुरालाई गुमाउनसक्ने खतरामा छौँ, अब्राहामले विश्वास गरे भनेर यसले सजिलै अब्राहामको बारेमा भन्दछ । त्यति नै हो त ?! दबाउन नसकिने समस्या भ्रष्टता हामीसँग समस्याको रूपमा छ र युगौँदेखि हाम्रो प्राकृतिक झुकाव जटिल अनि कठीन धर्म, प्रयासहरू, पूजाहरू, नैतिकताहरू, तपस्वी कर्मकाण्डहरू, शिक्षाहरू आदि—धार्मिकताको प्राप्त गर्नको लागि देखिने गरेको छ । तर यो अब्राहाम भन्ने व्यक्तिले भने उपहारको रूपमा दिइएको धार्मिकता सजिलै उहाँमाथि ‘विश्वास’ गरेर प्राप्त गरे । यो धेरै साधारण थियो जसलाई हामी गुमाउँन सक्छौँ ।

अब्राहामले धार्मिकतालाई ‘कमाएन’; तर यो उसलाई ‘थपिइएको’ वा दिइएको थियो । त्यसोभए फरक के हो त? ठीक छ, यदि केही कुरा ‘कमाइन्छ’ भने तपाईँले यसको लागि मेहनतले काम गरेको हुनुपर्छ—अनि यसमा तपाईँ योग्य हुनुहुन्छ । योचाहिँ तपाईँले गरेको कामको ज्याला पाएजस्तो हो । तर केही कुरा तपाईँलाई थपिइन्छ भने त्योचाहिँ तपाईँलाई दिइएको हुन्छ । जसरी कुनै उपहार स्वेच्छाले दिइन्छ भने त्यो कमाइएको हुदैन र यसमा योग्य पनि हुदैन, तर यो सामान्यत प्राप्त गरिन्छ ।

परमेश्‍वरको अस्तित्वमाथि विश्वास गरेर, वा प्रशस्त असल र धार्मिक क्रियाकलापहरू गरेर धार्मिकता प्राप्त गरिन्छ भन्ने सोचाइबाट हामीमा धार्मिकताको बारेमा भएको साझा बुझाईलाई यो अब्राहामको वृतान्तले उल्टो पारिदिएको छ । यो अब्राहामले लिएको बाटो होइन । उनले परमेश्‍वरद्वारा उनलाई दिइएको प्रतिज्ञाप्रति विश्वास गर्ने कामलाई छानेको कारण उनलाई धार्मिकता थपिइयो वा दिइयो ।

बाइबलको बाँकि भागले हाम्रो लागि एउटा चिन्हको रूपमा यस जम्काभेटलाई उपयोग गर्दछ । परमेश्‍वरको प्रतिज्ञाप्रति अब्राहामको विश्वास, र प्रदान गरिएको धार्मिकताको परिणाम हामीले अनुशरण गर्नको लागि हामीलाई दिइएको एउटा पद्धति हो । सम्पूर्ण सुसमाचारको भाग हामीहरूमध्ये सम्पूर्णलाई परमेश्‍वरद्वारा दिइएको प्रतिज्ञामाथि आधारित छ । तर त्यसोभए धार्मिकता कसले पाउँदछ वा कमाउँदछ त ? यसबारेमा हामी हाम्रो अर्को लेखमा हेर्नेछौँ ।

अब्राहामको आशिषद्धारा : ज्ञानोदयको लागि उद्धारको योजना

हामीले योभन्दा अगाडिको लेखमा हेर्यौँ कि मानवजातिले सृष्टिकर्ता प्रजापतिको आराधना गर्ने कामलाई अन्य विभिन्न ताराहरू तथा ग्रहहरूलाई आराधना गरेर भ्रष्ट तुल्याएका थिए । यसकारणले गर्दा प्रजापतिले मनु÷नोआ (जो जलप्रलयमा बाँचेका थिए) को तीन जना छोराहरूको वंशलाई उनीहरूका भाषा खलबल पारेर छरपष्ट पारिदिनुभयो । त्यसैले आज विश्वमा धेरै राष्ट्रहरू भाषाको कारणले वा भाषाको आधारमा छुट्टिएर रहेका छन् । मानवजातिले विगतमा जिएका साझा जीवन वा इतिहासको प्रतिध्वनिलाई आज संसारभरी प्रयोग गरिने 7 दिनको हप्तामा तथा त्यस महान जलप्रलयको फरक स्मरणमा देख्न सकिन्छ ।

प्रजापतिले इतिहासको सुरुमा नै प्रतिज्ञा गर्नुभएको थियो कि एउटा सिद्ध मानिसको बलिदानद्वारा ‘विद्वान मानिसले अमरत्व प्राप्त गर्न सक्थ्यो’ । यो बलिदानलेचाहिँ हाम्रो बाहिरी भागलाई मात्रै शुद्ध गर्नुभन्दा पनि भित्री भागलाई शुद्ध गर्ने एउटा पूजाको रूपमा काम गर्न सक्दछ । यद्यपि, सृष्टिकर्ताको आराधनालाई भ्रष्ट तुल्याइएसाथ भर्खरै छरपष्ट पारिएका ती नयाँ राष्ट्रहरूले सुरुको प्रतिज्ञालाई बिर्सिरहेका थिए । यो प्रतिज्ञालाई आज संसारमा प्राचीन ऋग्वेद र वेद पुस्तक–बाइबलमा समेत गरेर अन्य केही मुठ्ठिभरको स्रोतहरूमा स्मरण गर्ने गरिन्छ ।

त्यसैले प्रजापतिले एउटा योजना बनाउँनुभयो । यो योजनाचाहिँ तपाईँ र मैले सोँचेजस्तो वा आशा गरेजस्तो थिएन किनभने यो योजना (हाम्रो लागि) वस्तुको परिवर्तन गर्ने काममा एकदमै सानो र अमहत्वपूर्ण देखिन्थ्यो । तर योजना यही नै थियो जुन उहाँले चुन्नुभयो । यो योजनाले ईसापूर्व २००० वर्ष (४००० वर्ष अगाडि) तिर एउटा मानिस र उसको परिवारको बोलावट तथा ऊ र उनका वंशहरूलाई आशिष प्राप्त गर्ने कामलाई चुनेमा उसलाई दिने आशिषको प्रतिज्ञालाई समेटेको पाइन्छ । यसबारेमा बाइबलले कसरी वृतान्त प्रस्तुत गर्दछ भन्ने बारेमा यहाँ दिइएको छ ।

अब्राहामलाई दिइएको प्रतिज्ञा

परमप्रभुले अब्रामलाई भन्नुभयो, “तेरो देश र तेरो कुटुम्ब तथा तेरो पिताका घरबाट निस्केर जुन देश म तँलाई देखाउँछु त्यहाँ जा ।”

“म तँबाट एउटा ठूलो जाति खडा गर्नेछु, र तँलाई आशिष दिनेछु; म तेरो नाउँ प्रसिद्ध गराउँनेछु, र तँ आशिषको मूल हुनेछस् । तँलाई आशिष दिनेहरूलाई म आशिष दिनेछु, र तँलाई सराप दिनेहरूलाई म सराप दिनेछु, तँद्वारा नै पृथ्वीका सबै कुलले आशिष पाउँनेछन् ,”

४ त्यसैले परमप्रभुले भन्नुभएबमोजिम अब्राम गइहाले, र लोत पनि तिनीसँग गए । हारानबाट निस्केर जाँदा अब्राम पचहत्तर वर्षका थिए । ५ अब्राम, तिनकी पत्नी साराई र तिनका भतिजा लोत र तिनीहरूले जम्मा गरेका सबै धन–सम्पत्ति र हारानमा प्राप्त गरेका मानिसहरूलाई लिएर कनान देशमा

जानलाई निस्के, अनि त्यहाँ पुगे…७ परमप्रभु अब्रामकहाँ देखा पर्नुभयो र त्यसलाई भन्नुभयो “म तेरा सन्तानलाई यो देश दिनेछु ।” यसैले तिनीकहाँ देखा पर्नुभएको परमप्रभुको निम्ति तिनले त्यहाँ एउटा वेदी बनाए ।

हामीले दुःखको जीवन जिएको बेलामा हामीलाई आशा दिनलाई त्यस दुःखलाई हस्तक्षेप गरेर प्रशस्त वास्ता गर्नुहुने व्यक्तिगत परमेश्वर हुनुहुन्छ भन्ने बारेमा आज हामीहरूमध्ये धेरैजना अलमलमा वा चकित अवस्थामा रहेका छौँ । हामी यस वृतान्तको माध्यमबाट यो विचारलाई जाँच गर्न सक्छौँ किनभने यसमा एउटा खास व्यक्तिको साथमा एउटा व्यक्तिगत प्रतिज्ञा बाँधिएको छ जसको भागहरूलाई हामी पुष्टि गर्न सक्दछौँ । यस वृतान्तले यो कुराको उल्लेख गर्दछ कि परमप्रभुले अब्राहामलाई ‘म तिम्रो नाउँ प्रसिद्ध पार्नेछु’ भनी सिधै भन्नुभयो । आज हामी २१ औँ शताब्दिमा रहेका छौँ—जुनचाहिँ ४००० वर्षपछि हो— तर पनि अब्राहाम/अब्रामको नाम इतिहासमा विश्वभरी सबभन्दा बढि चिनिने नामहरूमध्ये एक हो । यो प्रतिज्ञा शाब्दिक, ऐतिहासिक तथा सहीरूपमा सत्य सावित भएको छ ।

सबभन्दा पहिला भेटिएको बाइबलको पत्र वा भाग मृत सागरको पत्रको मुठ्ठाबाट आएको हो जुन २०० देखि १०० ईसापूर्वमा लेखिएका थिए । जसको अर्थ यो हुन्छ कि यस प्रतिज्ञाको लिखित स्वरूप लेखनकालको सबभन्दा प्रारम्भिक समयमा नै दिइएको थियो । तर २०० ईसापूर्वमा अब्राहाम भन्ने व्यक्ति र उनको नाम अझै पनि राम्ररी चिनिएको थिएन तर अल्पसंख्यक यहूदीहरूको सानो समूहमा मात्रै चिनिएको थियो । त्यसैले हामी यस कुराको पुष्टि गर्न सक्दछौँ कि उसको पूर्णता केवल तब आयो जब यसलाई नविनतम समयमा लेखियो । प्रतिज्ञा पूरा हुने काम यो भएपछि मात्रै यसलाई लेखेर पूरा भएको घटना होइन ।

…उहाँको महान् जातिको कारण

जुन कुराले समानतवरले आश्चर्यचकित पार्दछ त्यो यो हो कि अब्राहामले उसको जीवनमा त्यस्तो एकदमै उल्लेखनीय काम गरेन—जुन कामले सामान्यतया एउटा मानिसको नामलाई उच्च वा प्रसिद्ध तुल्याउँदछ । उनले त्यस्तो असाधारण कुरा लेखेनन् (जसरी व्यासले महाभारत लेखे), उनले त्यस्तो ठूलो उल्लेखनीय भवनको निर्माण पनि गरेनन् (जसरी शाहजहाँले ताजमहल निर्माण गरे), उनले कुनै प्रभावशाली सैन्य सीप भएको सैनिक समूहलाई पनि नेतृत्व गरेनन् (जसरी भागवत गीतामा अर्जुनले गरे) न त उनले राजनैतिक तवरले नै नेतृत्व गरे (जसरी महात्मा गान्धीले गरे) । उनले राजा भएर कुनै राज्यमाथि शासन पनि गरेनन् । वास्तवमा उनले मरूभूमिमा पाल टाग्ने र प्रार्थन गर्ने अनि एउटा छोरोको जन्म दिनेबाहेक अन्य केही पनि गरेनन् ।

यदि तपाईँ उसबेलाको समयमा हुँदो हो त कोचाहिँ हजारौँ वर्ष पछिसम्म इतिहासमा स्मरण गरिनेछन् भन्ने कुरामा तपाईँ राजाहरू, सेनापतिहरू, योद्धाहरू, वा दरवारका कविहरू रहनेछन् भनी भविश्यवाणी गर्नुहुन्थ्यो होला । तर तिनीहरू सबैलाई बिर्सिइएका छन्—तर एकजना मानिस जसले बडो कठिनाईसाथ आफ्नो परिवारलाई मरूभूमिमा पालनपोषण गर्ने कोशिश गरे आज उनको नाउँ नै संसारभरी स्मरण गरिन्छ । उसको नाउँ यसकारणले प्रसिद्ध छन् किनकि त्यो जाति जो उसद्वारा निक्लेर आयो उसको वृतान्तको स्मरण राख्दछ— अनि व्यक्तिहरू तथा जातिहरू जो उसद्वारा निक्लिआयो त्यो एक महान् जाति बन्यो । यो ठ्याक्कै त्यही परमेश्वरको प्रतिज्ञाको उत्तर थियो जुन धेरै वर्ष अगाडि अब्राहामसँग यसो भनेर बाँधिएको थियो (म तँबाट एउटा ठूलो जाति खडा गर्नेछु…म तेरो नाउँलाई उच्च पार्नेछु ) । मलाईँ लाग्छ कि कोही पनि सबै इतिहासमा प्रसिद्ध छैनन् जोहरू छन् उनीहरू अब्राहामबाट निक्लेर आएका वंशका कारण प्रसिद्ध भएका छन् तर आफ्नो जीवनमा गरेका महान् कामका कारणबाट होइनन् ।

…प्रतिज्ञा गर्नेको इच्छाको माध्यमबाट

आज जुन मानिसहरू अब्राहामको वंशका हुन्—यहूदी—जसलाई हामी बडो महानताको साथमा सम्बद्ध गर्दछौँ तिनीहरू वास्तवमा कहिल्यै पनि एउटा जातिको रूपमा थिएनन् । तिनीहरूले कहिले पनि इजिप्टका मानिसहरूले जस्तो पिरामिड—अनि निश्चित रूपबाट बनाएको ताजमहल जस्ता ठूलाठूला वास्तुशिल्पको निर्माण पनि गरेनन् न त तिनीहरूले ग्रीकहरूले जस्तो कुनै दर्शनशास्त्र नै लेखे न त बेलायतीहरूले जस्तो वृहत क्षेत्रहरूमाथि प्रशासनिक अड्डा नै जमाए । यी राष्ट्र वा जातिहरूमध्ये सबैले यस्ता कार्यहरू आफ्ना विश्वशक्ति साम्राज्यको सन्दर्भमा गरे कि तिनीहरूको विस्तारित सिमानालाई तिनीहरूका असाधारण सैन्यशक्तिको कारण टाढाटाढासम्म फैलाए—यस्तो यहूदीहरूले कहिले पनि गरेका थिएनन् । यहूदी मानिसहरूको महानता धेरैजसो व्यवस्था तथा धर्मपुस्तक (वेद पुस्तक वा बाइबल) को कारणबाट भएको हो जुनको तिनीहरूले आफ्नै जातिका केही उल्लेखनीय व्यक्तिहरूद्वारा जन्म दिएका थिए; अनि तिनीहरू हजारौँ वर्षपछिसम्म एउटा भिन्न र केही हदसम्म फरक मानिसहरूको समूहको रूपमा रहे । वास्तवमा तिनीहरूको प्रसिद्धि वा महानता तिनीहरूले गरेका कुनै पनि कुराहरूका कारणबाट भएका होइनन्, तर जे कुरा तिनीहरूका साथमा र तिनीहरूका माध्यमबाट गरिए त्यसका कारणबाट भएका हुन् ।

आउनुहोस् अब यस प्रतिज्ञालाई अगाडि बढाइरहेको कारणलाई हेरौँ । त्यस अबस्थामा यसले स्पष्ट प्रकारले बारम्बार यो कुरालाई भन्दछ कि “म गर्नेछु…।” इतिहासमा अद्धितीयतवरले प्रस्तुत गरिएको तिनीहरूका महानता वा प्रसिद्धि एकपटक फेरि यस घोषणामा यस्तो उल्लेखनीय तरिका छ कि उहाँ सृष्टिकर्ता जो यसलाई पूर्ण गर्नुहुन्छ न कि यस ‘महान जाति’ को कुनै अन्तर्निहित योग्यता, विजय वा सामर्थ्य आदि मननयोग्य कुराहरू हुन् कि आजको संसारमा संचारमाध्यम आफ्नो बहुत अधिक ध्यानलाई इस्राएल, आधुनिक यहूदी जातिको घटनामाथि केन्द्रित गर्दछ । आज संचारमाध्यमको ध्यान विश्वका इस्राएल, आधुनिक यहूदी जातिमाथिका घटनाहरूमा खिचिएको छ । के आज तपाईँले नियमिततवरबाट हंगेरी, नर्वे, पपुवा न्यू गिनी, बोलिभिया, वा मध्य अफ्रिकी गणराज्य जस्ता विश्वमा उस्ताउस्तै आकार भएका देशहरूका बारेमा कुनै समाचार सुन्नुहुन्छ ? तर आज एक करोड जनता मात्रै भएको एउटा सानो देश इस्राएलको बारेमा लगातार र नियमित तवरले समाचारमा सुन्ने गरिन्छ ।

इतिहासमा वा मानवीय घटनामा त्यस्तो कुनै अन्तर्निहित कुरा छैन जो यस प्राचीन प्रतिज्ञाको ठीक उस्तै प्रकारले खोलेर राख्ने कारण बन्न सक्छन् कि यस प्राचीन व्यक्तिको साथमा घोषणा गरिएको थियो, किनकि उसले यस प्रतिज्ञामाथि विश्वास गर्दै विशेष तरिकामा चल्ने कामलाई चुनेका थिए । त्यस सम्भावनालाई सोच्नुहोस् जसमा यस प्रतिज्ञा केही तरिकाबाट असफल रहन सक्दथ्यो । तर यो खुल्ला रह्यो र निरन्तर खुल्ला नै रह्यो, जसरी ती हजारौँ वर्ष अगाडि घोषणा गरिएका थिए । वास्तवमा भन्ने हो भने यस घटना एकदम मजबुत रहेको छ किनकि यो पूर्णरूपबाट प्रतिज्ञा गर्नेवालाको सामर्थ्य र अधिकारमाथि आधारित छन् र जसद्वारा यो पूर्ण भएका छन् ।

त्यो पैदलमार्ग जसले अझ पनि संसारलाई हल्लाइदिन्छन्

This map shows the route of Abraham's Journey
यो नक्साले अब्राहामको यात्रालाई देखाउँदछ

बाइबलले यो कुरा उल्लेख गर्दछ कि “त्यसैले परमप्रभुले भनेबमोजिम अब्राम त्यहाँबाट निक्लिगयो” (पद ४) । उनले पैदलमार्ग भएर यात्रा गरे जुनचाहिँ यस नक्सामा देखाइएको छ जसले अझसम्म पनि इतिहास बनाइरहेका छन् ।

हाम्रो लागि आशिष

तर यो यतिमा मात्रै समाप्त हुँदैन किनभने यस प्रतिज्ञाको साथमा अन्य केही कुराहरू पनि प्रतिज्ञा गरिएका छन्। आशिष अब्राहामको लागि मात्रै होइन किनभने यसले यो पनि भन्दछ कि :

“तँद्वारा नै पृथ्वीका सबै कुलले आशिष पाउँनेछन्” (पद ४)

यसमाथि तपाईँ र मैले ध्यान दिन आवश्यक छ । हामी आर्यन, द्रविड, तमिल, नेपाली या त अन्य जे हौँ; हाम्रो जाति जे भए पनि; हाम्रो धर्म जे भए पनि, हिन्दू होस्,मुसलमान होस्, जैन होस्, सिख होस् वा इसाई नै किन नहोस त्यसले केही फरक पार्दैन, त्यस्तै गरेर हामी धनी छौँ वा गरिब, स्वस्थ छौँ वा अस्वस्थ, पढ्नलेख्न सक्छौँ वा सक्दैनौँ — ‘पृथ्वीका सबै मानिसहरू’ भन्नाले तपाईँ लगायत म पनि समावेस गरिएको भन्ने हुन्छ । आशिषको लागि यस प्रतिज्ञाको क्षेत्रले विगतदेखि आजसम्म जीवित रहेका जो तपार्इँ हामी नै हौ प्रत्येक जनालाई समेट्नु पर्दछ । तर कसरी त ? अनि कहिले त ? र कस्तो प्रकारको आशिष ? यी कुराहरूलाई यहाँ स्पष्टसँग उल्लेख गरिएका छैनन् तर यो केही कुराको जन्म भने अवश्य हो जसले तपाईँ साथै मलाईँ पनि प्रभाव पार्दछ ।

हामीले मात्रै ऐतिहासिक तथा शाब्दिक तवरले पुष्टि गरेका छौँ कि परमप्रभुले अब्राहामलाई गर्नुभएको प्रतिज्ञाको पहिलो खण्डचाहिँ सत्य सावित भएका छन् । त्यसो हो भने तपाईँ र मलाईँ उहाँले गर्नुभएको प्रतिज्ञाको खण्ड पनि सत्य सावित हुनेछन् भन्ने कुरामा भरोसा गर्ने के हामीसँग पनि असल तथा ठीक कारणहरू छैनन् र ? किनभने यो सत्यतवरबाट विश्वव्यापी र अपरिवर्तनीय प्रतिज्ञा हो । तर हामीले यस प्रतिज्ञाको सत्यलाई बुझ्नको लागि यसलाई खोल्नुपर्दछ । यस प्रतिज्ञाले हामीलाई कसरी छुनसक्छ भन्ने कुरा बुझ्नको लागि हामीलाई अन्तर्निहित ज्ञानोदयको आवश्यकता पर्दछ । अनि हामी यो ज्ञानोदयचाहिँ अब्राहामको यात्रामाथिको निरन्तर अनुशरणबाट पाउँदछौँ । संसारभरीका धेरै मानिसहरूले मोक्षको साचो प्राप्त गर्नको लागि कडा परिश्रम गरिरहेका छन्, जुन साचो यस विलक्षण मानिसको वृतान्तलाई निरन्तर अनुशरण गरेको खण्डमा हामीहरूमध्ये सबैलाई उजागर गरिएको छ ।