भजनसंग्रह 22 को भविष्यवाणीकोरहस्य

केही वर्षपहिले मसंग काम गर्ने मेरा एकसहयोगी, जीत, मेरो टेबुलको नजिक घुम्दै आयो। जीत एउटा समझदार रशिक्षितव्यक्ति थिए – रनिश्चितरूपले सुसमाचारको अनुयायीथिएन।तर पनि केहि मात्रा सम्म जिज्ञासुथिए,त्यसैले हाम्रो बीचमा केहिन्यानो रखुला वार्तालाप हुन्थियो।उनले बाइबललाई कहिले पनि पढेको थिएनन,त्यसैले मैले उनलाईअझै धेरै खोजबीन गर्नको लागि प्रोत्साहितगरे।

एक दिन उनी मेरो कार्यालयमा बाइबलको साथ मलाई यो देखाउनको लागि आयो कि उसले बाइबल पढी रहेको थियो। उनले बाइबललाई  यसै बीचबाट खोल्यो।मैले उसलाई सोधे कि उनी के अध्यन गर्दै छन्। हाम्रो वार्तालाप यस प्रकारको हुन्थियो।

“म भजनसंग्रह 22 को अध्यन गर्दै छु उसले भन्यो

साचै,”मैले भने। “जे तिमी पढ्दै छौ त्यसको बारेमा के विचार छ?”

“मलाई लाग्छ कि म येशूको क्रूसीकरणको बारेमा पढ्दै छु,” जीत ले उत्तर दिए।

“यो त रामो अनुमान हो “, महाँसे। “तर तिमी यस घटनाबाट एक हज़ार वर्ष पहिलेको अध्ययन गरि रहेको छौ। भजन संग्रह 22 दाऊद द्वारा लगभग 1000 ईसा पूर्व मा लेखिएको हो । येशूको  क्रूसीकरण 30 ईस्वी सन्मा घटित भयो। एक हज़ार वर्ष पश्चात्।”

जीतलाई यो थाहा थिएन कि भजनसंग्रह  उहाँको समकालीनमानिस द्वारालेखिएको  येशूको जीवनको सुसमाचारको  वृतान्त थिएन। भजनसंग्रह येशूको बारेमा 1000 वर्षो पहिले ऋषिहरु द्वारा प्रेरित एक पवित्र हिब्रू भजन थियो। जीतले तकेवल येशूको बारेमा केहि कथा मात्र सुनेका थिए, जसमा उहाँ क्रूसीकरण, रअन्धधुन्दतरीकले आफ्नो बाइबलखोल्नु, पढ्नु आदि सम्मिलित थियो, जसले क्रूसीकरणको वर्णनको आभास दिन्थ्यो।यस असल तरीकालाईनजानीकन, उसले यो  अनुमान लगायो कि यो क्रूसीकरणको  कथा थियो, जसलाई प्रतक वर्ष गुड फ्राइडे  अर्थात् शुभ शुक्रवारको, दिनमा  स्मरण गरिन्छ। बाइबलपढ्न प्रति उसले गरेको पहलेगलत-कदमदेखेर हामी आफ्नो मुख लुकाएर हस थियौ।

भजनसंग्रह प्राचीन हिब्रू भजनहो र यो  3000 वर्षों पहिले ऋषि दाऊद द्वारा लेखिएको थियो ।

तबमैले जीतसँग सोधे उसले भजनसंग्रह 22 मा के भेट्यो, जसको कारण उसले यो सोच्यो कि यो येशुको क्रूसीकरणको बारेमा पढ्दै थियो। यस प्रकारले हाम्रो सानो अध्ययन आरम्भ भयो।  म तपाई लाई केहि समानताहरु माथि विचारगर्नको लागि निमन्त्रणा गर्छु,जुन एउटा तालिकामा एक-अर्कोको सामुन्ने राखियो। हाम्रो सहायताको लागि भिन्नदै  रंगले समान पाठहरुलाई एक अर्कोसंग मिलान गरियो।

भजनसंग्रह 22 मा पाइने क्रूसीकरणको विवरणलाई

सुसमाचारमा दिएको विवरणको साथ तुलना

 

सुसमाचारको आँखो देखि साक्षी द्वारा क्रूसीकरणको विवरण भजनसंग्रह22:  1000 ईसा पूर्व
(मत्ती27:31-48) .. तब उनीहरुले उहाँलाई(येशू) क्रूसमा झुण्‍ड्याउन लगे….39आउने-जानेहरूले आ-आफ्‍नो मुन्‍टो हल्‍लाएर उहाँको गिल्‍ला गरे, “… आफैलाई बचा, र परमेश्‍वरको पुत्र होस्‌ भने, क्रूसबाट ओर्लेर तल आइज!41मुख्‍य पूजाहारीहरूले पनि शास्‍त्रीहरू र धर्म-गुरुहरूका सँगसँगै उहाँको गिल्‍ला गर्दै भने, 42“यसले अरूलाई त बचायो, आफूलाई चाहिँ बचाउन सक्‍दैन। यो ‘इस्राएलको राजा’ हो! अहिले क्रूसबाट तल ओर्लेर आओस्, र हामी यसलाई विश्‍वास गर्नेछौं।43यसले परमेश्‍वरमा भरोसा राख्‍छ। परमेश्‍वरले यसलाई चाहनुहुन्‍छ भने उहाँले यसलाई अहिले छुटकारा देऊन्….तीन बजेतिर येशू यसो भनेर ठूलो सोरले कराउनुभयो… “हे मेरा परमेश्‍वर, हे मेरा परमेश्‍वर, तपाईंले मलाई किन त्‍याग्‍नुभएको छ?”… 48तिनीहरूमध्‍ये एक जनाले झट्टै दगुरेर गई एउटा स्‍पन्‍ज लिई सिर्कामा चोपेर निगालोमा राखी उहाँलाई पिउन दियो। (मर्कूस15:16-20)16 सिपाहीहरूले उहाँलाई महलभित्र लगे…तिनीहरूले उहाँलाई बैजनी रङ्गको वस्‍त्र लगाइदिए, र काँढ़ाहरूको मुकुट गाँथेर उहाँको शिरमा लगाइदिए।18अनि “यहूदीहरूका राजाको जय” भन्‍दै तिनीहरूले उहाँलाई सलाम गर्न लागे। 19अनि तिनीहरूले उहाँको शिरमा निगालोले हिर्काउँदै उहाँलाई थुके, र घुँड़ा टेकेर उहाँलाई दण्‍डवत्‌ गरे। 20अनि येशूको गिल्‍ला गरिसकेपछि तिनीहरूले बैजनी वस्‍त्र फुकालिदिए, र उहाँका आफ्‍नै लुगा लगाइदिए। त्‍यसपछि तिनीहरूले उहाँलाई क्रूसमा टाँग्‍नलाई बाहिर….37तब येशूले ठूलो सोर निकालेर प्राण त्‍याग्‍नुभयो। (यूहन्ना 19:34) उनीहरुले उहाँका खुट्टा भाँचेनन्‌…., उहाँको कोखामा भालाले घोच्‍यो, र तुरुन्‍तै रगत र पानी निस्‍क्‍यो… तब उनीहरुले उहाँलाई(येशू) क्रूसमा टांगे…(यूहन्ना 20:25) [थोमा] जबसम्‍म म उहाँका हातमा कीलाहरूका डोब देख्‍दिनँ,(यूहन्ना 19:23-24) जब सिपाहीहरूले येशूलाई क्रूसमा टाँगे, तब तिनीहरूले उहाँका वस्‍त्र लिएर प्रत्‍येक सिपाहीलाई एक-एक भाग हुने गरी चार भाग गरे….  यसकारण तिनीहरूले आपसमा भने, “योचाहिँ नच्‍यातौं, तर यो कसको हुने हो भनी चिट्ठा हालौं।”… 1 हे मेरा परमेश्‍वर, हे मेरा परमेश्‍वर,तपाईंले मलाई किन त्‍याग्‍नुभएको छ? मलाई बचाउनबाट तपाईं किन यति टाढ़ा हुनुहुन्‍छ? अनि मेरो करुण-क्रन्‍दनका शब्‍दहरूबाट त्‍यति टाढ़ा?

2मेरा परमेश्‍वर, दिनको समयमा म पुकार्छु, तर तपाईं उत्तर दिनुहुन्‍न;राती पनि म शान्‍त बन्‍दिनँ… 7मलाई देख्‍नेहरू जति सबैले मेरो ठट्टा गर्छन्‌,तिनीहरू ओठ लेब्‍र्याउँछन्‌, र मुन्‍टो बटार्दै भन्‍छन्‌,

8“त्‍यसले परमप्रभुमाथि भरोसा गर्दछ,त्‍यसलाई उहाँले नै छुटाऊन्‌,” उहाँले नै त्‍यसको उद्धार गरून्‌, किनकि त्‍यससँग “उहाँ प्रसन्‍न हुनुहुन्‍छ।”

9तैपनि तपाईंले नै मलाई गर्भबाट निकालिल्‍याउनुभयो; मेरी आमाको काखैबाट तपाईंले मलाई तपाईंमाथि भरोसा राख्‍ने बनाउनुभयो।

10मेरो जन्‍मैदेखि म तपाईंमा अर्पण गरिएँ, मेरी आमाले मलाई जन्‍म दिएदेखि तपाईं मेरा परमेश्‍वर हुनुभएको छ।11मबाट टाढ़ा नहुनुहोस्‌, किनकि सङ्कष्‍ट नजिकै छ,

र मलाई गोहार गर्ने कोही छैन।

12धेरै साँढ़ेहरूले मलाई घेरेका छन्‌, बाशानका बलिया साँढ़ेहरू मेरो चारैपट्टि छन्‌।

13आफ्‍नो शिकार फहराउने भोकाएका गर्जने सिंहहरू मेरो विरुद्ध आफ्‍ना मुख बाउँछन्‌।

14म त पानीझैँ पोखिएको छु,र मेरा सारा हड्डीका जोर्नीहरू फुस्‍केका छन्‌; मेरो मुटु मैनजस्‍तै भइसकेको छ, मेरो छातीभित्र त्‍यो पग्‍लेको छ।

15माटोको खपटोझैँ मेरो बल सुकिसकेको छ,

र मेरो जिब्रो मेरो तालुमा टाँसिएको छ। तपाईंले मलाई मृत्‍युको धूलोमा मिलाउनुभएको छ।

16कुकुरहरू मेरो चारैपट्टि छन्‌, कुकर्मीहरूको समूहले मलाई घेरेको छ;तिनीहरूले मेरा हात र मेरा खुट्टा छेड़ेका छन्‌।

17मेरा सबै हाड़हरू म गन्‍न सक्‍छु;मानिसहरू द्वेषसाथ मलाई एकटक लाएर हेर्छन्‌;

18तिनीहरू मेरा वस्‍त्रहरू आपसमा बाँड्‌छन्‌

र मेरो पोशाकको निम्‍ति तिनीहरूले चिट्ठा हाल्‍छन्‌।

यस बाट जीत ले तार्किकतर गलत निष्कर्ष निकालेका थिए भजनसंग्रह 22 गुडफ्राइडेको क्रूसीकरणको आँखा देखि साक्षीहरुको वृतान्त थियो, यहाँ निर हामीलाई एउटा प्रश्नसोध्नु पर्ने हुन्थियो।

हामीले कसरी भजनसंग्रह22 र क्रूसीकरणको मध्यमा पाइने समानाताहरुको व्याख्या गर्न सक्छौ?

के यो संयोगहो कियो विवरणयति धेरै सटीकता को साथमा एक अर्को संग सदृश छ किवस्त्रलाई बाड्नेछन ( सिलाई बिना माथि देखि तलसम्म बुनेको कपड़ा मानिसहरु मध्य बडी दिएर सैनिकहरु मध्य विभाजित गरिएको थियो) रचिठ्ठाहाले (त्यसैले कि सिलाई बिनाको वस्त्रखराब नहोस् भनि उनीहरुले चिट्ठाहाले)। भजनसंग्रह 22 क्रूसीकरणको घटना घटित हुनु भन्दा अगाडी लेखिएको थिए, तरपनि यसले विभिन्न विवरण हरुको वर्णनगर्दछ (हाथरपाऊमा छेड, हड्डीको जोर्नी बाहिर निस्कनु–शिकारको रुपमा उहाँलाई टाँगी दिनु)। यसको अतिरिक्त, यूहन्नाको सुसमाचारमा भनिएको छ कि जब येशूको को खामा भाला हानियो, तब रगत रपानी बग्यो, जसले यो संकेत दिन्छ कि उहाँको हृदयको चौतर्फ तरल पदार्थ जम्मा भएको थियो। येशूलाई यस कारण हृदय घात भएको थियो। यो भजनसंग्रह 22 मा दिएको ‘मेरो हृदय मैन भयो ‘को वर्णनको साथ मेल खान जान्छ।

भजनसंग्रह 22 यस्तो लेखिएको थियो मानौं कि येशूको क्रूसीकरणलाई  देखिएको थियो। तर यो कसरी हुन सक्छ, किनकी यसलाई 1000 वर्ष पहिले नै लेखिएको थियो?

भजन संग्रह 22 को परमेश्वर-प्रेरित स्पष्टीकरण

सुसमाचारमा येशूले तर्कदिनु भयो कि यो समानताहरु स्वयंमा भविष्यवाणी थियो। ईश्वरले येशूको जीवन र मृत्यु को विवरणको भविष्यवाणीको लागि येशूको जीवनको सयौ वर्ष पहिले नै पुराने नियम को भविष्यवक्ता हरुलाई प्रेरित गरिएको थियो ताकि हामी हरुले यो थाहा गर्न सकौकियो सबै परमेश्वरको योजनामा थियो। भविष्यवाणी पूरा हुनु गुडफ्राइडेको यी घटनाहरु माथि एउटा ईश्वरीय हस्ताक्षरहुनु जस्तै हो किनकी कुनै पनि मानवयस प्रकारको विवरणको साथ भविष्यको भविष्यवाणी गर्न सक्दैन। यो इतिहासमा परमेश्वरको कार्य रहस्तक्षेपको प्रमाणहो।

भजनसंग्रह 22 को स्वभाविक स्पष्टीकरण

अन्य मानिसहरुले तर्क दिन्छन् कि गुडफ्राइडेको क्रूसीकरणको घटनाहरु को साथ भजन संग्रह 22 को समान यसकारण छ, किनकी सुसमाचारको लेखेक हरुले भविष्यवाणी अनुरूपघटनाहरु घटित हुनलाई लेखियो। तर यो स्पष्टीकरण पुरा तरिकाले बाइबल बाहिर को इतिहासकार हरुको गवाही लाई अनदेखा गर्दछ। जोसीफुस र टैक्टुस क्रमशः हामीलाई यो बताउछन कि:

“यस समयमा एउटा बुद्धिमान व्यक्ति थिए… येशू … असल,र … गुणी। र यहूदिहरु को र अन्य जाति हरुको मध्य अन्य मानिस हरु उहाँ को शिष्य/चेला भए। पिलातुसले उहाँ लाई क्रूसमा चढ़ामर्ने दण्ड दिए। “(जोसीफुस. 90 ईस्वी सन. प्राचीन इतिहास. खण्ड -18, भाग -13. जोसीफुस एक यहूदी इतिहासकार थिए

 

“ख्रिस्तुस, संस्थापक नाम भएका, जसलाई तीबुरियुस को शासन कालमा यहूदियाको राज्यपाल पेन्तुस पिलातुसले मरे का थिए “(टैक्टुस. 117 ईस्वी सन्. वर्षक्रमिकइतिहास, खण्ड – 15, भाग – 44. टैक्टुस रोमी इतिहासकार थिए)

उनी हरुको ऐतिहासिक साक्षी यो सुसमाचार हरुमा सहमतहुन्छ कि येशूलाई क्रूसमा चढ़ाइएको थियो। यो महत्वपूर्णछ, किनकी भजन संग्रह 22 मा दिए को विवरण केवल क्रूसमा चढ़ाइनु को विवरण हो। यदि सुसमाचारको लेखक वास्तविक घटना हरुलाई उनको भजन संग्रह 22 को अनुरूपपूरा बनाउन को लागि लेख्दै थिए त्यति बेला उनी हरुलाई मूल रूपमा सम्पूर्ण क्रूसीकरण को घटना लाई निर्मित गर्नु पर्थ्यो। तापनि त्यस समयमा कसैले पनि उहाँको क्रूसीकरणलाई इन्कार गरेनन, र यहूदी इतिहासकार जोसीफुस ले स्पष्ट रूपले भन्दछन कि क्रूसीकरण को घटना यसरी नै घटित भए को थियो।

भजन संग्रह 22 र येशू को विरासत

यसको साथै, भजन संग्रह 22 उपरोक्त तालिका मा दिए को वचन 18 मा नै समाप्त हुदैन। यो निरन्तर हुँदै। अन्तमा दिए को – एक व्यक्ति मरे पश्चात्विजयी प्राप्तिमा ध्यान !

26गरीबहरू खाएर तृप्‍त हुनेछन्‌; परम प्रभु को खोजी गर्नेहरूले, उहाँको प्रशंसा गर्नेछन्‌- तिमीहरू का हृदय सदा जीवित रहून्‌!

27समस्‍त पृथ्‍वीका सबै जातिहरूले स्‍मरण गर्नेछन्‌,र परम प्रभुतिर फर्कनेछन्‌; जाति-जातिका सबै परिवार हरूले उहाँलाई दण्‍डवत्‌ गर्नेछन्‌।

28किन भने राज्‍य त परम प्रभु कै हो,र सबै जातिहरू माथि उहाँले नै शासन गर्नुहुन्‍छ।

29पृथ्‍वी का सबै धनीहरूले भोज गर्नेछन्‌, आराधना गर्नेछन्‌;जस-जसले आफ्‍नो प्राण बचाउन सक्‍दैनन्‌, जो धूलोमा मिलि जानेछन्‌- ती सबै उहाँको सामुन्‍ने घोप्‍टो पर्नेछन्‌।

30भावी सन्‍तानले उहाँको सेवा गर्नेछन्‌, भावी पुस्‍तालाई परम प्रभु को बारेमा बताइनेछ।

31अहिलेसम्‍म जन्‍म नभए को एउटा जातिलाई तिनीहरूले उहाँको धार्मिकताको घोषणा गर्नेछन्‌- किन कि उहाँले यो गर्नुभएको छ। (भजनसंग्रह22:26-31)

यसले त्यस व्यक्तिको मृत्यु को घटनाहरुको विवरणको बारेमा कुरा गर्दैन। त्यी विवरणहरु भजनसंग्रहको आरम्भमा नै अध्ययन गरि सकौ। भजनकारले अबत्यस व्यक्तिको मृत्युको विरासतमा आउनु हुने सन्तानभविष्यको पीढी‘ (वचन 30) लाई संबोधितगर्दछ।

त्यो को हुनेछ?

येशूलाई क्रूसमा टाँगीए को 2000 वर्ष पश्चात् पनि हामी जीवितछौं। भजनकारले हामीलाई बताउद छन् कि सन्तानजसले त्यस छेडिएकोव्यक्तिको अनुसरगर्दछ, जसले यस्तो प्रकारको भयानक मृत्यु प्राप्त गर्यो, उनको सेवागर्नेछ र उनको बारेमा बताउने छन। वचन 27ले यस प्रभावको भौगोलिक सीमाको भविष्यवाणीगर्दछ – पृथ्वीको बारेमा टाढा-टाढाको देशजाति-जातिको सबै कुलउनीहरुलाई यहोवे को तर्फ फर्किन को लागि प्रेरितगर्दछ । वचन 29 भविष्यवाणीले यो गर्दछ कि जसले आफ्नो प्राण बचाउन सक्दैन (किनकी हामी मरणशील प्राणी हौ, जसको अर्थहामी सबै हौ) एकदिन उहाँको सामुन्ने घुँडा टेक्नेछौ। यस व्यक्तिको धार्मिकतायी मानिस हरुको लागि घोषित गरिनेछ जुन उहाँको मृत्युको समय जीवित थिएनन (जसको अहिले जन्म भएको छैन)।

भजन संग्रह 22 कोनिष्कर्षमा यसको केहि सम्बन्ध छैन कि सुसमाचार को वृतान्तले यसलाई उधारोलिए को हो या क्रूसमा चढ़ाइनु को घटनाहरु लाई निर्मित गरिएको हो, किन कियसले यहाँ धेरै पछि आउन हुने जसले युगको साथमा कार्य गर्दछ– अर्थात् हाम्रो समयसँग। पहिलो शताब्दीमा भएको सुसमाचार लेखक ले येशू को मृत्यु को समय लाई हाम्रो समय सम्मको लागि प्रभावित ‘पार्न सक्दैन’। उनिहरुलाई यो थाहा थिएन कि यसको प्रभाव के  हुनेछ।

एक व्यक्ति भजन संग्रह 22 को तुलनामा येशूको विरासतको यस भन्दा असल भविष्यवाणीगर्न सक्दैन।यहाँ सम्म कि वार्षिक विश्वव्यापी गुडफ्राइडे समारोहरुलाई ध्यानमा राख्दै उहाँको मृत्युको दुई हजारवर्ष  पश्चात् पनि उहाँको वैश्विक प्रभावको स्मरण गराउछ। यसले भजन संग्रह 22 को निष्कर्षलाई पूरागर्दछ, ठीक यस्तै सटीकताको साथ छ जति कि उहाँको मृत्युको विवरणको लागि आरम्भिक भविष्यवाणीमा भनिएको थियो।

विश्वको इतिहासमा अरु कसले यस्तो दावागर्न सक्छ किउहाँको मृत्युको विवरणको साथ-साथटाढाको भविष्यमा उहाँकोमा जीवनको विरासतको 1000 वर्ष पहिले नै भविष्यवाणी हुनेछ?

यधपि, मेरो साथी जीत को जस्तै, तपाईं पनि येशूको क्रूसमा चढ़ाउनु लाई भजन संग्रह 22 को प्रकाशमा हेर्न लाई विचारगर्नु हुन्छ। यसको लागी केहि मानसिक प्रयास गर्नु पर्छ। तरपनि यो सार्थकछ, किनकी जुन व्यक्तिको बारेमा भजन संग्रह 22 मा भनिएको छ, त्यो पहिले देखीको प्रतिज्ञा थियो:

म त तिनीहरूले जीवन पाऊन्, र त्‍यो प्रशस्‍त मात्रा मापाऊन्‌ भन्‍ने हेतु ले आएँ। (यूहन्ना 10:10)

गुडफ्राइडे को लागि सम्पूर्ण सुसमाचार को वृतान्त यहाँ निर दिएको छ, जसलाई भजन संग्रह 22ले पहिले देखि नै देखे को थियो र यहाँ निर यस उपहारको बारे तपाईको लागि व्याख्या गरिए को छ।

वर्णको साथ-साथ अवर्ण: यी पुरूषसबैकोलागि आउने छन्

हामीले सिकेका छौ किप्राचीनवेदहरुले आउनुहुने व्यक्तितर्फ पहिलेनै कसरी हेरेको थियो। हामीले ऋग्वेदमापुरुष सूक्ति को  पुस्तकको साथ आरम्भ गरेका थिऔ। त्यसपछि हामीले हिब्रू वेदहरुको साथ आफ्नो अध्ययनलाई  अघि बढाउदै, यो सुझावदियौ कि संस्कृत र हिब्रू वेदहरु (बाइबल) दुबैको भविष्यवाणी येशू सत्संग (नासरतको येशू) द्वारा पुरा गरिएको थियो

यस कारण नासरत को येशू भविष्यवाणी गरिएको पुरुष या मसीह हुनुहुन्थ्यो? के उहाँ केवल एउटा निश्चित धार्मिक समूहको लागि मात्र आउनु भएको थियो, याउ हाँ सबै जातिको लागि आउंदै हुनुहुन्थियो– जसमा सबै जातिहरु, वर्णदेखि लिएर अवर्ण सबै सम्मलित छन्।

पुरुष सूक्तिमा जाति (वर्ण) व्यवस्था

पुरुष सूक्ति ले यस पुरुषको बारेमा यस्तो भनेका छन:

पुरुष सूक्ति श्लोक 11-12  – संस्कृत मा नेपाली  अर्थ
यतपुरुषंवयदधुःकतिधावयकल्पयन |
मुखंकिमस्यकौबाहूकाऊरूपादाउच्येते ||
बराह्मणो.अस्यमुखमासीदबाहूराजन्यःकर्तः |
ऊरूतदस्ययदवैश्यःपद्भ्यांशूद्रोअजायत ||
11 जबउनीहरुले यी पुरुषलाई विभाजित गरे तब उनीहरुले उहाँको कति टुक्रा बनाए?

उनीहरुले उहाको मुख, उहाको हातलाई  के भने? उहाँक सफ्रा र खुट्टालाई के भने?

12 ब्राह्मणउहाँको मुख थियो, उहाँको दुबै बहुली बाट उहाँको दुई राजान्या बन्थियो।

उहाँको सफ्रा वैश्य बन्यो, उहाँको पैतला देखि शूद्रको उत्पत्ति भयो।

संस्कृतवेदहरुमा जातियावर्णको पहिलो उल्लेख पाइन्छ। यो यस पुरुष को शरीर बाट अलग हुने चार जातिको  कुरा गर्द्छन। ब्राह्मणजाति/वर्ण उहाँको मुख द्वारा आएको हो, राजान्या (जसलाई आजक्षत्रियजाति/वर्णको रूपमा चिनिन्छ), उहाँको सफ्रा बाट वैश्यजाति/वर्ण, र उहाँको खुट्टा बाट शुद्रजाति आएको थियो। वेदहरु  रचित पुरुष हुनुको लागि येशूलाई यी सबै जातिहरुको प्रतिनिधित्व गर्न सक्षम हुन पर्छ ।

के उहाँ नै हो?

ब्राह्मणर क्षत्रिय को रूपमा ख्रीष्ट

हामीले हेरौ ‘ख्रीष्ट ‘ या मसीहएउटा प्राचीनहिब्रू पदवीहो जसको अर्थ’शासक’ हो – वास्तवमा राजाहरुको राजा सँग छ। ‘ख्रीष्ट’ को रूपमा, येशू पूर्ण रुपले क्षत्रिय को पहिचान राख्नु हुन्छ र यस को प्रतिनिधित्व गर्न सक्नु हुन्छ। हामीले यो पनि हेरौ कि ‘शाखा’ को रूप मा येशू लाई एउटा पुरोहितको रूप मा आउनु हुने भविष्यवाणी गरिए को थियो, त्यसैले उहाँ पूर्ण रुपले आफ्नो पहिचान ब्राह्मणक सगं राख्नु हुन्छ रत्यसको प्रतिनिधित्व गर्न सक्नु हुन्छ। सत्य यो हो कि हिब्रू भविष्यवाणीले यो संकेत दिए को छ कि उहाँ एउटा पुरोहित(पण्डित ) अर्थात् याजक र राजा दुबै को  भूमिका हरु लाई एक व्यक्तिले लाई पूर्ण गर्नु हुनेछ।

‘…र त्यो महामहिमाले पहिर्याइनेछ र आफ्नो सिंहासनमा विराजमान भएर राज्य गर्ने छ, र त्यो सिंहासनमा  एउटा पुजाहारी हुनेछ। अनि दुवैको बिचमा मिलाप हुनेछ ‘ (जकरिया 6:13)

येशू वैश्य को रूपमा

हिब्रू ऋषिगणहरु/भविष्यवक्ताहरु ले यो पनि भविष्यवाणीगरे किआउनु हुने पुरूष एउटा व्यापारी जस्तै हुनुको कारण, एउटा व्यापारी बन्ने छ। यस भविष्यवाणी लाई यशैया (750 ईसा पूर्व) ले बाइबलमा गरे को थियो:

त मेरो दृष्टिमा बहुमुल्य र आदरणीय भएको ले र मैले तलाई प्रेम गरेको कारणले, म मानिसहरुलाई तेरो सट्टा, र जाति जातिलाई तेरो जीवनको सट्टा दिनेछु । (यशायाह 43:4)

यहा निर परमेश्वर भविष्यवाणी को रूपमा आउने हुने को बारेमा भविष्यवाणी, यो भन्दै गरि राखे को छ कि उहाँ वस्तुहरु को व्यापार गर्नु हुनेछैन, अपितु उहाँले आफ्नो जीवन को बदलामा मानिसहरुको व्यापार गर्नु हुनेछ। यस प्रकारले आउनु हुने त्यो पुरूष अर्थात् व्यक्ति एउता व्यापारी हुन सक्छ, जसले मानिसलाई मुक्त पर्न व्यापार गर्नु हुनेछ। एउटा व्यापारीको रूपमा उहाँ ले स्वयं आफै लाई वैश्य को रुपमा पहिचान गराउनु भयो र उनीहरु को प्रतिनिधित्व गर्न सक्नु हुन्छ।

शुद्र – दास

ऋषिगणहरु/भविष्यवक्ताहरुले एउटा दास या शुद्र को रूपमा यी आउनु हुने व्यक्तिको भूमिका को बारे मा विस्तारले बताएका छन। हामीले हेरौ कि कसरी भविष्यवक्ता हरु ले भविष्यवाणी गरे का थिए कि शाखा एक दास अर्थात् नौकर पनि हुनेछ जस को काम पाप हरुलाई टाढा गर्ने हो:

“‘हे यहोशू प्रधान पुजारी, तेरो सामुन्ने बस्ने तेरो साथीहरु,जो पछि हुने कुराका चिन्नजस्ता छन:यी कुरा सुन, हेर् म मेरो दास  अर्थात् हाँगा लाई ल्याउनेछु…र एकै दिनमा यस देशको पाप  हटाउने छु। (जकरिया 3:8-9)

आउनु हुने शाखा, जो एक पुरोहित, शासक र व्यापारी थिए, साथमा एउटा दास – शुद्रपनि थिए। यशैया ले दास (शूद्र) को रूपमा यस पुरूषको भूमिको बारेमा विस्तारमा भविष्यवाणी गरे। यस भविष्यवाणीमा परमेश्वर यस शूद्र पुरूष को कामहरु को माथि ध्यान दिन को लागि इस्राएल बाट ‘टाढा’ सबै जातिहरुलाई परामर्श दिनु हुन्छ (जसमा तपाई र मसमिलित छौ)।

1 हेटापुहरु हो, मेरो कुरा सुन;

हेटा ढाका जाति हो, यो कुरा सुन!

जन्म नु भन्दा अधि परम प्रभु ले मलाई बोला उनु भयो,

मेरो जन्म देखि नै उहाँले मेरो नाउ को चर्चा गर्नु भए को छ ।

2 उहाँ ले मेरो मुख लाग्‍ने तरवार जस्‍तै बना उनु भयो।

उहाँ ले मलाई आफ्‍नो हात को छहारी मुनि लुकाउनु भयो।

उहाँ ले मलाई चिल्‍लो र टल्‍क ने काँड़ बना उनु भयो,

रमलाई आफ्‍नो ठोक्रोमा लुका इराख्‍नुभयो।
3 उहाँ ले मलाई भन्‍नुभयो, तँ मेरो दास इस्राएल होस्‌,

तँ मा नै मेरो ऐश्‍वर्य म प्रकट गर्ने छु।”
4 तर मैले भनें, “मैले के ही अभिप्राय न राखी परिश्रम गरें।

मैले व्‍यर्थमा र शून्‍यताको लागि मेरो बल खर्च गरें।

तापनि जे मैले पाउनु पर्छ, त्‍यो परमेश्‍वर को हातमा छ,

र मेरो प्रतिफल मेरा परमेश्‍वरसित छ।”
5 अब परम प्रभु भन्‍नु हुन्‍छ– जसले मलाई उहाँ को दास हुन,

याकूब लाई फेरि उहाँ कहाँ ल्‍याउन,

र इस्राएललाई उहाँ कहाँ जम्‍मा गर्न गर्भ देखि नै रच्‍नुभयो,

किन कि परमप्रभुको दृष्‍टिमा म मानको गनिएको छु,

र मेरा परमेश्‍वर मेरो बलहुनुभएको छ–
6 उहाँ भन्‍नुहुन्‍छ: “याकूबका कुलहरू लाई

फेरि पुनर्स्‍थापन गर्न र इस्राएलको बाँकी भागलाई

फेरि फर्काई ल्‍याउन तँ मेरो दास हुने कुरो तेरो लागि अति सानो कुरो छ।

पृथ्‍वीको पल्‍लो छे उसम्‍म तैंले मेरो उद्धार

पुर्‍याओस्‌ भनी अन्‍यजाति हरू कहाँ

एउटा ज्‍योति पनि म तँलाई बनाउने छु।”(यशैया 49:1-6)

यद्यपि हिब्रू/यहूदी जाति बाट आउने हुनेको बारेमा भविष्यवाणीले यो भनेको छ यस दास को सेवा ‘पृथ्वीको एक तर्फ बाट अर्को तर्फ फैलिनेछ’। यद्यपि यहूदी, येशूको सेवा ले वास्तवमा पृथ्वीको सम्पूर्ण जातिहरु लाई स्पर्श गरेको छ, जस्तो या दासको प्रति भविष्यवाणीगरे को थियो। दासको रुपमा, येशूले आफ्नो पहिचान पूर्ण रुपले सबै शुद्रको साथमा राख्नु हुन्छ र उनी हरु को प्रतिनिधित्व गर्न सक्नु हुन्छ।

अवर्ण को पनि प्रतिनिधित्व गरिएको छ

सबै मानिस हरुको लागि मध्यस्थता गर्ने को लागि येशू लाई अवर्ण, या अनुसूची जातिहरु, जनजातिहरु र दलितहरुको पनि प्रतिनिधित्व गर्नु पर्ने हुन्छ। यो कसरी हुनेछ? यशैया क अर्को एउटा भविष्यवाणीले पहिला देखि नै भनि सके को छ कि उहाँ पूर्ण रुपमा तोडिनु हुनेछ रतुच्छ मानिनेछ। उहाँ हामी सबै को कारणले अवर्ण को रूपमा हेर्ने छन।

कुन रुपमा?

यहाँ केहि स्पष्टीकरणहरुको साथ भविष्यवाणी लाई पूर्ण रुपमा दिएको छ। तपाईले हेर्नु हुने छ कि यी ‘उनि’ र ‘उनीलाई’ हुनेको कुरा बताउद छ, त्यसैले यसले आउनु हुने व्यक्ति अर्थात् पूरूषको भविष्यवाणी गरि रहेको छ। किन भने भविष्यवाणीले ‘जरा’ के चित्रको उपयोग गर्दछ, त्यसैले हामीलाई यो थाहा छकि यो त्यही शाखाको वर्णन गर्दै छ, जो पुरोहित र शासक पनि थिए। तर यसको विवरण भिन्न छ।

आउनु हुने एउटा तुच्छ व्यक्ति हुनुहुन्छ

1 जुन समाचार हामीलाई दिएको छ, उहाँको विश्वास कसले गर्यो?

र यहोवाको भुजबल क समाथि प्रगट भयो?

2 किनकी उहाँ उनको [परमेश्वर] सामुनेअंकुर को समान,

रयस्तो जराको समानउ म्रियो जो निर्जल भूमिमा फूटयो;

त्यसको नतकुनै सुन्दरता थियो कि हामीले यसलाई देख्न सकौ,

र नत उहाँको रूपनै हामीलाई  देखा पर्यो

कि हामी उनको चाहना गछौ।

3 तुच्छ जनिन्नेछ रमा निसहरु बाट त्यागिएको थियो;

ऊ दु:खीपुरूष थिए, पिडासँग परिचित थिए;

र मानिसहरुले ऊ देखी मुख लुकाउने छन। ऊ तुच्छ भयो,

र, हामीले उहाँ को मूल्य जानेनौ।

परमेश्वर को सामु ‘जरा’ (अर्थात् र को शाखा) हुनुको पश्चात् पनि, यस व्यक्ति अर्थात् पुरूषलाई अरु द्वारा ‘तुच्छ’ र ‘त्यागिएको’, ‘पीड़ाले भरिएको’ र ‘जसको कुनै मूल्य नभएको’ मानिन थियो। उनलाई वास्तवमा अछूत मानियो। आउनु हुने यो व्यक्ति या पुरूष पनि अनुसूची जनजातिहरु (वनवासी) र पछाडीएको जातियहरु – दलितहरुको प्रतिनिधित्व अछूतहरुको रूपमा मनदेखि टूटेका मानिसहरुको रूपमा गर्न सक्षम हुन्छ।

निश्चय उनले हाम्रो पिडाहरु सहेका छन्

र हाम्रो दु:खलाई उठाउने छन;

र पनि हामीले त्यही परमेश्वर लाई कुटपिट गर्यौ अनि मारी दियौ

र दुर्दशामा पिडा भएको समझौ।

5तर उनी हाम्रो अपराधको कारण घायल गरि दिए,

उनी हाम्रो अधर्मको कामहरुको कारण कुल्चिए;

हाम्रो नै शान्तिको लागि उहाँ माथि ताड़ना भयो

कि उहाँले कोर्रा सहे को कारण हामी निको भयौ।

हामी कहिले कहिँ अरुको दुर्भाग्यमा दोष लगाउने गछौ, या तिनीहरुलाई निम्न स्तरको रूपमा हेर्छौ जो समाजमा,कुनै कारणवश या कर्म, उनको पापहरुको कारण तल्लो श्रेणीमा छन। यस भविष्यवाणीमा भनिएकोछ कि यस व्यक्ति या पुरूषको दुःखयति अधिक हुनेछ कि हामीले यसरी सोच्न कि यस्तो उनलाई परमेश्वर द्वारा दण्ड दिएको हो यही कारण हो कि उनी तुच्छ मानिनेछ। तर उनलाई आफ्नो पापहरु को लागि होइन- अपितु हाम्रो लागि दण्डित गरिनेछ किय। हाम्रो चंगाई र शान्तिको लागि – उसले एउटा पीडादायी बोझलाई उठाउनेछ।

यो भविष्यवाणिहरु नासरतको येशूलाई क्रूसमा चढ़ाए पछि मात्र पुरा भयो, जसलाई क्रूसको माथि पीड़ित र दु:खित र ‘छेडिएको’ थियो। तथापि यो भविष्यवाणी उहाँ को यस पृथ्वीमा रहन 750 वर्षहरु भन्दा पहले लेखिएको थियो। तुच्छ मानिने र आफ्नो पीड़ामा भए पनि येशूले यस भविष्यवाणीलाई पूरा गर्नु भयो र अब सबै पछाडी एक जातियहरु र जनजातियहरुको प्रतिनिधित्वग र्नमा सक्षम भए।

6 हामी त सबै भेडाहरु समान भटके का  थियौ;

हामी मध्य हरेकले आफ्नो आफ्नो मार्गमा लागेउ;

र यहोवेले हामी सबैलाई अधर्म को बोझ

उनी माथि लाद दिनु भयो।

7 उहाँ सताईनु भयो, र पनि उहाँले सहनु भयो

र अफ्नो मुख खोल्नु भएन;

जुन प्रकार ले भेडो को बलिदान हुने समय

वा भेडा को ऊन काड्ने समय चुपचाप शान्त रहन्छ,

त्यसरीब नै उहाँले पनि आफ्नू मुख खोल्नु भएन।

यो हाम्रो पापहो र धर्मबाट हामी भटकिनु हो, जसको लागि यो आवश्यकछ कि यो व्यक्ति या पुरूषलाई हाम्रो पाप या अपराधहरु लाई आपू माथि लिनु भयो। उहाँ हाम्रो स्थानमा बलि हुनुको लागि शान्तिपूर्वक जाने, विरोध न गर्ने यहाँ सम्म कि ‘आफ्नो मुख न खोलने’ को लागि पनि तैयार रहे। यो ठीक त्यस्तै गरि पुरा भयो जसरी येशू क्रूस माथि स्वेच्छाले जानु भए को थियो।

अत्याचार गरेर र दोषलगा एर उहाँ लाई लागे।

त्यस समय को मानिसहरु मध्य कसले उहाँ माथि ध्यान दियो

कि उहाँ जीवत हरुको बीच बाट उठाई लानु हुन्छ?

मेरो नै मनीसको अपराधहरुको कारण उहाँ ले दण्ड लिनु पर्यो।

यो भविष्यवाणीले भन्दछ कि यस व्यक्तिलाई ‘जीवतहरु को बीच बाट उठाइयो ‘, जुन त्यति बेला पुरा भयो येशू क्रूस मा मारिनु भयो।

9 उहाँ को चिहान पनि दुष्टहरुसँग बाडियो,

र मृत्यु को समय उहाँ धनवान को साथि हुनु भयो,

यद्यपि उहाँले कुनै प्रकार को अपद्रव गर्नु भएको थिएन

र उहा न को मुख बाट कुनै पनि छलको कुरा निक्क्लि दैन थियो

येशूको मृत्यु एउटा ‘दुष्ट’ व्यक्तिको रुपमा भयो, यद्यपि उहाँले ‘कुनै प्रकारको अपद्रव गर्नु भएको थिएन’  र ‘उहाँको मुख बाट कुनै छलको कुरा निक्लिएको थिएन’। र पनि, उहाँलाई एउटा धनी पुरोहित अरिमितिया को योसुफ को चिहान मा गाडिए को थियो। यस प्रकार यो पुरा भयो कि येशू दुबै ‘दुष्ट हरुको साथि ठहरिनु भयो’, र साथ मा नै ‘मृत्यु को समय उहाँ धनवानको साथि हुनु भयो’।

10 तापनि उस लाई चकनाचूर र कष्‍टमा पार्न परम प्रभु को इच्‍छा थियो, र परम प्रभु ले उसको प्राणलाई दोषबलिझैँ बनाउनु भए तापनि, उसले आफ्‍ना छोरा छोरी लाई देख्‍नेछ र आफ्‍नो दिन बढ़ाउने छ र परम प्रभु को इच्‍छा उसकै हातमा उन्‍नतहुनेछ। (यशैया 53:10)

यो क्रूर मृत्यु कुनै भयानक दुर्घटना या दुर्भाग्य थिएन। यो ‘परमेश्वरको इच्छा’ थियो।

किन?

किनकि यस व्यक्तिको ‘जीवन’ ‘पाप को लागि  दोषबलि’ हुनेछ ।

कसको पाप?

हामी सबै ‘जातिहरुको’ मानिसजो’ हराएका’ छौ। जब येशू क्रूस मा मारिनु भयो,त्यी यो जातियता या सामाजिक पदवी लाई एका तर्फ राखेर, हामी सबै लाई पापदेखि शुद्धगर्नु थियो।

11 उसका प्राणको बेदना पछि उसले जीवनको ज्योति देख्नेछ र सन्तुष्ट हुनेछ; आफ्नो ज्ञान द्वारा मेरो धर्मी दास ले धेरै धर्मी बनाउनेछ; रउसले तिनीहरु लाई का अधर्म बोक्नेछ।

यहाँ भविष्यवाणी को ढाँचामा परिवर्तन आउद छर विजय प्राप्त हुन्छ। यस भयानिएको नक ‘पीड़ा’ (‘तुच्छ’ मानिएको र ‘जीवतहरु को बीच बाट उठालै जानु हुने’ र ‘चिहान’ को ठहराइनुको पश्चात्), यस दासलाई ‘जीवनको ज्योति’ देख्नेछन।

ऊ फेरी जीवनमा फर्किनु हुनेछ! रएस्तो गर्नमा यो दास ले धेरैलाई ‘धर्मी’ ठहराई दिनु हुन्छ।

‘धर्मी ठहराइनु’ भनेको ठीक त्यसतै हो जस्तो कि धार्मिकतालाई प्राप्तगर्नु। हामीहरुले हेरौ कि ऋषि अब्राहम लाई ‘धर्मी ठहराईएको थियो ‘ या’ धार्मिकता’ दिए को थियो। यो केवल उनको विश्वासको कारण उन लाई दिइ एको थियो। यसै प्रकारले यो दासजो अछूत हुनुको कारण यति अधिक निम्न स्तरको भए कि ‘धेरै’ लाई धर्मी ठहराए या उनीहरुलाई धार्मिकता प्रदान गर्नेछ। यो ठीक त्यस्तै नै हो, जस्तो येशूले आफु क्रूस मा चढे पश्चात् मरेकाहरु मध्य बाट बौरी भइ पुरा गर्नु भयो र अब उहाँ हामीलाई ‘धर्मिकता’ दिन मा सक्षम हुनुहुन्छ।

12 यसै कारण महानहरु संगै उस लाई पनि म एक भाग दिनेछु,

रउसले लुटेको माल समर्थी हरुसित बाँड्नेछ;

किन भने उसले आफ्नो जीवन मृत्युमा खन्यायो,

ऊ अपराधी हरुको गन्तीमा गनियो;

किनकी उसले धेरै पाप बोक्यो ,

र उसले अपराधी हरुका निम्ति मध्यस्थता गर्यो । (यशैया 53:1-12)

यद्यपि यो भविष्यद्वाणी येशूयस पृथ्वीमा आउनु भन्दा 750 वर्ष पहिले लेखिए को थियो, तथापि यो उहाँ द्वारा आफ्नो विवरणमा पूरी भयो जस ले यो प्रमाणित गर्दछ कि यो परमेश्वर को नै योजना थियो। साथै यस ले यो कुरा लाई पनि देखाउछ कि येशू ले अवर्ण को प्रतिनिधित्व गर्न सक्नु हुन्छ, जसलाई प्रायः सबै भन्दा निम्न स्तर को श्रेणी को मानिन्छ। सत्य त यो कि उहाँ केवल अवर्णहरु को लागि अपितु साथै ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य र शुद्र को पापहरु को पनि प्रतिनिधित्व गर्ने, उनीहरु को पापहरु लाई उठाउन र उनिहरु लाई शुद्धगर्नको लागि आउनु भएको हो ।

उहाँ तपाई र मलाई जीवन को उपहार दिन – दोष र कर्महरु को पापबाट शुद्ध गर्न को लागि परमेश्वर को योजना को केन्द्र को रूपमा आए को हो। के तपाई को लागि यस कि सिम को एउटा बहुमूल्य उपहार लाई पूर्ण रुप ले बुझ्न र यसमाथि ध्यान लगाउन यो कुरा उपयुक्त छैन? यसमा ध्यान लगाउनु को लागि यहाँ अनेक तरिका प्रदान गरिए को छ:

शाखा : को नाउँको घोषणा उहाँको आगमन भन्दा हजारौं वर्ष पहिला गरिएको थियो

यशैयाले आउनु हुने शाखा  को बारेमा सबै भन्दा पहिला लेखेका थिए। दाऊदको खत्म भइसकेको राजवंशमा एउटा आउनु हुने ‘पुरूष’ सँग बुद्धि र सामर्थ्य हुनेछ। यर्मियाले यसको आगाडी यो भने कि यो शाखा  लाई परमेश्वर – को नाउँले चिन्ने छन् जो कि सृष्टिकर्ताको लागि यहूदिहरुद्वारा उपयोग गरिने नाउँ र यही हाम्रो धार्मिकता हुनेछ।

जकरियाले शाखा  को विषयलाई अगाडी बढाउदै

जकरिया मन्दिरको पुर्ननिर्माणको लागि बेबीलोनको दासत्व बाट फर्के
जकरिया मन्दिरको पुर्ननिर्माणको लागि बेबीलोनको दासत्व बाट फर्के

ऋषि – भविष्यद्वक्ता जकरिया 520 ईसा पूर्वमा रहे, जब यहूदी उनीहरुको पहिलो दासत्वबाट यरूशलेम तर्फ फर्किन थाले। उनीहरु फर्के पश्चात, यहूदीहरुले उनीहरुद्वारा नष्ट  गरिदिएको मन्दिरलाई पुर्ननिर्माण गर्न आरम्भ गरे। यसका महायाजक यहोशू  थिए, र त्यो मन्दिरमा  याजकीय सेवकाईको पुन: आरम्भ गरि रहेको थियो। ऋषि – भविष्यद्वक्ता जकरिया, ले आफ्नो साथी यहोशू, महायाजक साथ मिलेर, यहूदीहरुलाई फर्किनुमा अगुवाई प्रदान गरेका थिए। यहाँ परमेश्वरले- जकरियाद्वारा– यहोशूको बारेमा भनिएको कुराहरु, यहाँ तल दिइएको छ:

“परमप्रभुको यो वचन मकहाँ आयो …सुन र चाँदी लिएर एउटा मुकुट बना, र त्‍यो यहोसादाकको छोरो प्रधान पूजाहारी यहोशूको शिरमा लगाइदे। त्‍यसलाई भन्, ‘सर्वशक्तिमान्‌ परमप्रभु यसो भन्‍नुहुन्‍छ: हेर, यो मानिस जसको नाउँ हाँगो हो, त्‍यो आफ्‍नो ठाउँमा बढ्‌नेछ, र परमप्रभुको मन्‍दिर बनाउनेछ …र आफ्‍नो सिंहासनमा विराजमान भएर राज्‍य गर्नेछ, र त्‍यो सिंहासनमा एक जना पूजाहारी हुनेछ। अनि दुवैको बीचमा मिलाप हुनेछ’।” (जकरिया 6:9-13)

शाखा! 200 वर्ष पहिले यशैयाद्वारा आरम्भ गरिएको थियो, यर्मियाद्वारा 60 वर्ष पहिले वृद्धि भएको विषयमा, जकरियाद्वारा यसलाई अझै अगाडी ‘शाख’ को रूपमा विस्तारित गरीएको छ, यद्यपि, यस राजवंशलाई समाप्त गरिदिएको थियो। एउटा बर को वृक्ष जस्तै, यो शाखा यसको एउटा मृत जराबाट पुन: जीवित भई अगाडी बढ्दै जान्छ। यस शाखा  लाई अब ‘मेरो सेवक’ – परमेश्वरको सेवक भनि पुकारिएको छ। कुनै प्रकारले 520 ईसा पूर्वमा यरूशलेममा बस्ने जकरियाको सहकर्मी यहोशू  महायाजक, आउने वाला शाखा  को प्रतीक थिए। तर कसरी? यसमा भनिएको छ कि ‘एकै दिन’ मा परमेश्वरद्वारा अधर्मलाई हटाइने छ। यो कसरी घटित हुनेछ?

शाखा : याजक र राजालाई एकतामा ल्याउदै  

जकरियाले केहि समय पछि यो वर्णन गर्छन। यसलाई बुझ्नको लागि हामीले याजक र राजाको भूमिकाहरुलाई बुझ्न आवश्यक छ, जुन कि पुरानो करारमा निकै कठोरता साथ एक अर्का सँग पृथक थिए। कुनैपनि राजा याजक हुन् सक्दैन थिए र कोई पनि याजक राजा बन्न सक्दैन थिए। याजकको भूमिका परमेश्वर र मानिस मध्यमा पापहरुको प्रयाश्चितको लागि अर्पित गरिने भेंट बलिदानहरुको मध्यस्थताको कार्य गर्नु थियो, र राजाहरुको उत्तरदायित्व आफ्नो सिंहासन देखि धार्मिकता साथ राज्य गर्नु थियो। दुवै नै महत्वपूर्ण थिए; तर दुवै नै एक अर्का बाट भिन्न थिए। तर, जकरियाले लेखे कि भविष्यमा:

‘परमप्रभुको यो वचन मकहाँ आयो: “….सुन र चाँदी लिएर एउटा मुकुट बना, र त्‍यो यहोसादाकको छोरो प्रधान पूजाहारी यहोशूको शिरमा लगाइदे। त्‍यसलाई भन्, ‘सर्वशक्तिमान्‌ परमप्रभु यसो भन्‍नुहुन्‍छ: हेर, यो मानिस जसको नाउँ हाँगो हो, त्‍यो आफ्‍नो ठाउँमा बढ्‌नेछ, र परमप्रभुको मन्‍दिर बनाउनेछ। त्‍यसले नै परमप्रभुको मन्‍दिर बनाउनेछ…र आफ्‍नो सिंहासनमा विराजमान भएर राज्‍य गर्नेछ, र त्‍यो सिंहासनमा एक जना पूजाहारी हुनेछ। अनि दुवैको बीचमा मिलाप हुनेछ’।” (जकरिया 6:9-13)

यहाँ निर, पूर्व उदाहरणको विरूद्ध, जकरियाको दिनहरुमा (यहोशू) महायाजकको सिरमा शाखा  लाई चिन्ह स्वरूप राजाको मुकुटको रूपमा धारण गर्न पर्ने थिए। (स्मरण राखौं कि यहोशू ‘आउने कुराहरुको प्रतीकात्मक’ थिए)। महायाजक, यहोशू एउटा राजकीय मुकुटलाई एकै व्यक्तिमा राजा र याजकलाई एकीकृत गर्दै धारण गरि रहेका थिए – जुन याजकको सिंहासनमाथि विराजमान हुनु थियो। यसको अतिरिक्त, जकरियाले लेखे ‘यहोशू’ नै त्यस शाखा  को नाउँ थिए। यसको अर्थ के हो?

‘यहोशू’ र ‘येशू’ नाउँ

यसलाई बुझ्नको लागि हामीलाई पुरानो करारको अनुवादको इतिहासको समीक्षा गर्न आवश्यक छ। हिब्रू भाषाको मूल पुरानो करार 250 ईसा पूर्व मा ग्रीक भाषामा अनुवादित भएको थियो, यसलाई हामीले सेप्तुआजिन्त अर्थात् सप्तति अनुवादको नाउँ देखि चिनिन्छ। अहिले पनि यो व्यापक रूपमा उपयोग हुन्छ, हामीले देखेका छौँ कि कसरी ख्रीष्ट ले सबै भन्दा पहिला सेप्तुआजिन्तको उपयोग गर्नु भयो  र यहाँ निर हामीले ‘यहोशू’ को लागि त्यही विशलेषणको उपयोग गर्ने छौँ

'यहोशू'= 'येशू' दुवै नै हिब्रू 'यहोशुआ' नाउँ देखि आएको हो।
‘यहोशू’= ‘येशू’ दुवै नै हिब्रू ‘यहोशुआ’ नाउँ देखि आएको हो।

जस्तै कि तपाईले चित्रमा देख्न सक्नु हुन्छ, यहोशू को मूल हिब्रू नाउँ ‘यहोशुआ’  को अंग्रेजी लिप्यंतरण हो। वृत्त-खण्ड # 1 बाट यो थाहा पाउन सकिन्छ कि कसरी 520 ईसा पूर्वमा जकरिया ले ‘यहोशू’ लाई  हिब्रू भाषामा लेखेका थिए । यो अंग्रेजीमा ‘यहोशू’ को नाउँदेखि  लिप्यंतरित भएको हो (# 1 => # 3)। हिब्रु भाषा को ‘यहोशुआ’ अंग्रेजी भाषामा  यहोशू  नै हो । जब सेप्तुआजिन्त को अनुवाद 250 ईसा पूर्वमा हिब्रू भाषा देखि  ग्रीक  भाषामा भयो, तब यहोशुआ लाई ईसोऊस  मा लिप्यंतरण (#1 => #2) गरिएको थियो। हिब्रू भाषाको ‘यहोशुआ’  ग्रीकमा ईसोऊस  नै  हो। जब ग्रीकको  अनुवाद अंग्रजी भाषामा गरिएको थियो, तब ईसोऊसको लिप्यंतरण ‘ज़ीजस’ अर्थात् येशू (#2 => #3)मा गरिएको थियो। ग्रीक भाषाको ईसोऊस अंग्रेजी भाषामा येशू  नै हो ।

जब हिब्रू भाषामा पुकारने गर्द थिए, तब येशू लाई यहोशुआ भनि पुकारने गर्द थिए,तर ग्रीकको नयाँ करारमा उहाँको नाउँलाई  ‘ईसोऊस’  भनेर लेखियो – सठीकता साथ त्यस्तै गरी जसरी ग्रीकको सेप्तुआजिन्त ले यस  नाउँलाई लेखेका थिए। जब नयाँ करारलाई ग्रीक देखि अंग्रेजी भाषामा अनुवादित गरियो (#2 => #3) तब ‘ईसोऊस’ ‘येशू’को नाउँ एउटा परिचित लिप्यंतरण थियो। यसरी, ‘येशू’ को नाउँ= ‘यहोशू’, को साथ एउटा मध्यवर्ती ग्रीक अवस्था देखि ‘येशू’ को साथ, र ‘यहोशू’ को साथ हिब्रू भाषा देखि सिधै आएको हो । दुवै नै नासरतको येशू र 520 ईसा पूर्व को  यहोशू महायाजक एकै नै व्यक्तिको नाउँ हो, जसलाई उनको मूल हिब्रू भाषामा ‘यहोशुआ’ भनि बोलाउने गर्द  थिए । ग्रीकमा दुवैलाई ‘ईसोऊस’  भनि बोलाउने गर्द थिए। यो बरगद = बर (लिप्यंतरण) = बर = फिकस बेंगलेंसिस (यसको लैटिन मा शास्त्रीय नाम) को सदृश हो।

नासरतको येशू नै शाखा हो  

अब जकरिया द्वारा गरिएको भविष्यद्वाणीले अर्थ दिन्छ। जुन भविष्यद्वाणी 520 ईसा पूर्वमा गरिएको थियो, त्यसमा आउने हुने शाखा को नाउँ येशू हुनेछ, जसले सिधा नासरत को ‘येशू’  को तर्फ संकेत गरिरहेको छ।

जकरियाको अनुसार, आउनु हुने येशू ले,  राजा र याजकको भूमिकाहरुलाई एकीकृत गरि दिनु हुनेछ । यस्तो कुन कार्य थियो, जुन याजकहरुले गरेका थिए? मानिसहरुको प्रतिनिधित्व गर्दै, उनीहरुको पापहरुको लागि परमेश्वरको सामु  प्रयाश्चितको लागि भेट स्वरूप बलिदान चढ़ाउद थिए। बलिदानहरु द्वारा याजकहरुले मानिसहरुको पापहरुलाई ढाकी दिने गर्द थिए। यसैगरी, आउनु हुने शाखा ‘येशू’  एउटा यस्तो बलिदान को रुप मा हुनुहुन्थियो जस द्वारा यहोवा परमेश्वर ‘एकै दिनमा मानिसको अधर्मलाई हटाई दिनु हुनेछ – यो त्यो दिन थियो, जुन दिन येशू ले  स्वयं लाई बलिदान को रूपमा अर्पित गर्नु भएको थियो। पापहरुलाई हटाई दिनुको कारण, मृत्युको सामर्थ्यले हामी माथिको अधिकारलाई हराएको थियो।

नासरतको येशू सुसमाचारहरु भन्दा बाहिर पनि राम्रो संग ले परिचित राख्नु हुन्थियो। यहूदी ताल्मुद, जोसीफुस र इतिहासको अन्य लेखकहरुले येशूको बारेमा, चाहे उनीहरु शत्रु रहें वा मित्र, सदैव उहाँलाई ‘येशू’ वा  ‘ख्रीष्टको’ को रूपमा उद्धृत गरिएको छ, यसै कारण उहाँको नाउँलाई सुसमाचारहरु द्वारा अविष्कृत गरिएको थिएन।

किनकी यिशै र दाऊद उहाँको पूर्वज हुन, त्यसैले, येशू ‘यिशै को ठूटो’ मा निक्लेर आयो। येशू सँग बुद्धि र समझ यस्तो  स्तर सम्म थियो, कि जसले उहाँलाई अन्य सबैभन्दा पृथक गर्दछ। उहाँको चतुराई, शान्ति र अंतर्दृष्टि दुवै आलोचकहरु र अनुयायिहरुलाई निरन्तर प्रभावित गर्दछ। सुसमाचारहरुमा वर्णन उहाँको आश्चर्यकामको माध्यम बाट उहाँको समार्थ्यलाई नकार्न सकिदैन। कसैले पनि, उहाँ माथि विश्वास नराख्ने चुनाव राख्न सक्ने थिए; तर, कसैले पनि, उहाँलाई अनदेखा गरेनन। यशैया  ले  भविष्यवाणी गरे कि असाधारण बुद्धि र सामर्थ्य राख्नेको गुणवत्ता साथ येशू एक दिन यस शाखा  मा आउनु हुनेछ।

अब नासरत को येशूको जीवनको बारेमा सोचौ। उहाँ निश्चित रूपले एउटा राजा हुने दावा गर्नु भयो – वास्तवमा उहाँ नै राजा हुनुहुन्छ। यही नै ख्रीष्ट ‘ शब्दको अर्थ हो। तर पनि उहाँले जे यस पृथ्वीमा गर्नु भो त्यो वास्तवमा याजकीय कार्य थियो। याजकको कार्य यहूदी मानिसहरु तर्फ बाट आएको स्वीकारयोग्य भेंटको बलिदानहरुलाई अर्पित गर्नु थियो । येशूको मृत्यु यसकारणले नै महत्वपूर्ण थियो, किनकी, यो पनि परमेश्वरको सामु हाम्रो तर्फबाट अर्पण गरिएको एउटा भेंट थियो। उहाँको मृत्यु, न केवल यहूदिहरुको लागि मात्र तर अन्य कुनै व्यक्तिको पाप र आत्मग्लानिको प्रयाश्चित गर्दछ । पृथ्वीको पापको  जस्तो जकरियाले भविष्यद्वाणी गरे, त्यसै अनुसार एकै दिनमा हटाईएको थियो – त्यस दिन जब उहाँ मर्नु भयो र उहाँले हाम्रो सबै पापहरुको दण्ड तिरिदिनु भयो। आफ्नो मृत्युद्वारा उहाँले एक याजकको रूपमा सबै शर्तहरुलाई पूर्ण गरिदिनु भयो, जब कि उहाँलाई धेरैजसो ‘ख्रीष्ट’ वा  राजाको नाउँले चिन्न थियो। त्यस पश्चात् आफ्नो पुनरुत्थान मा, उहाँले मृत्यु माथि आफ्नो सामर्थ्य र अधिकारलाई देखाउनु भयो। उहाँले यी दुवै भूमिकाहरुलाई एकीकृत गरि दिनु भयो। शाखा, उहाँ नै हुनुहुन्छ, जसलाई निकै पहिला देखि नै ‘ख्रीष्ट’, याजकीय-राजा भनि पुकारा गरिएको थियो। र यसै  नाउँको  भविष्यद्वाणी जकरिया द्वारा उहाँको जन्म भन्दा 500 वर्ष पहिला भइ सकेको थियो।

भविष्यद्वाणी आधारित प्रमाण

उहाँको दिनहरुमा, आज दिनहरु जस्तै, येशूले आलोचकहरुको सामना गर्नु पर्यो, जसले उहाँको अधिकार माथि प्रश्न गरे। उहाँको उत्तरले भविष्यद्वक्तहरुको तर्फ संकेत गर्द थियो, जो उहाँ भन्दा पहिला आएका थिए,जसले यो दावा गरेका थिए, कि उनीहरुले ऊहाँको जीवनलाई पहिला बाट नै देखिसकेका थिए। यहाँ एउटा उदाहरण दिएको छ, जसमा येशूले उहाँको विरोधमा हुनेहरुलाई यसरी उतर दिनु भयो:

… विषयमा गवाही दिने, ती नै धर्मशास्‍त्र हुन्.. (यूहन्‍ना 5:39)

अर्को शब्दमा, येशूले दावा गर्नु भयो कि पुरानो करारमा धेरै आघि बाट नै उहाँको जीवनको बारेमा भविष्यद्वाणी गरिएको थियो। किनकि मानवीय सहज ज्ञानले  हजार वर्षको भविष्यलाई पूर्वकथित बनाउन सक्दैन, त्यसैले, येशूले भन्नुभयो कि यहि नै त्यो प्रमाण हो जसले यो पुष्टि गर्छ कि वास्तवमा उहाँ मानिस जातिको परमेश्वरको योजनाको अनुसार आउनु भएको थियो। आज पनि हाम्रो लागि यी सब कुराहरु पुष्टि गर्नको लागि पुरानो करार उपलब्ध छ।

अहिले सम्म जे पनि पुरानो करारको भविष्यद्वक्ताहरुले भनेका थिए, आउनुहोस त्यी सबैलाई सारंशित गरौं। येशूको आगमनको संकेत मानवीय इतिहासको आरम्भ मा नै दिएको थियो। तब अब्राहमले त्यस स्थानको भविष्यद्वाणी गरे कि येशूको बलिदान कहाँ निर हुनेछ, जब कि निस्तार चाडको वर्षको दिनको भविष्यद्वाणी गरे। हामीले देख्यौ कि भजनसंग्रह 2 एस्तो भजन हो, जसमा आउने हुने राजाको लागि ख्रीष्ट  नामक पदको  उपयोगको भविष्यद्वाणी गरिएको थियो। यहाँ यस लेखमा हामीले उहाँको वंशको रेखा, उहाँको याजकीय सेवकाई र उहाँको नाउँको भविष्यद्वाणीलाई देखेका छौ। के तपाईले सोच्न सक्नुहुन्छ कि इतिहासमा कोहि यस्तो अरु व्यक्ति छन, जसलाई नासरतको येशूको तुलनामा भन्दा धेरै भविष्यद्वाणी पुरानो करारमा  भविष्यद्वक्ताहरुले यस्तो  सूक्ष्मताले अरुको लागि गरेका छन्?

सांरश : जीवनको वृक्षलाई सबैको लागि प्रस्तावित गरिएको थियो

यो पहिलोको शाखाले कसरी र कुन कुराको भविष्यद्वाणीलाई पूरा गर्नको लागि गरिएको थियो, सावित्री र सत्यवान्को कथालाई प्रकाशित गर्द छ। शुद्ध सावित्री जस्तै, शाखा आफ्नो प्रेमीको लागि मृत्युको सामना गर्दछन। तर पतिको लागि पत्नीको प्रेमको अपेक्षा, यस  शाखा सँग सामर्थी बलिदानात्मक प्रेम छ, जसले आत्मिक पत्नीलाई प्राप्त गर्दछ, जसले सदैको लागि उनलाई मृत्यु देखि बचाईराख्नेछन।

एउटा बरको रुख जस्तै अमर र निरन्तर जिउदो रहने वृक्षको चित्र, बाइबलको अन्तिम अध्यायमा पनि पाइन्छ, जहाँ निर एक पटक फेरी भविष्यको तर्फ हेर्दै,  अर्को ब्रह्माण्डलाई चित्रित गर्दछ, जसमा ‘जीवनको जलको नदी’ बग्दछ, जहाँ

“त्‍यस नदीका किनारमा जीवनको वृक्ष थियो; जसले हरेक महिना बाह्रै किसिमका फलहरू दिइरहन्‍थ्‍यो, त्‍यसका पातहरूचाहिँ जाति-जातिहरूलाई निको पार्नका निम्‍ति थिए।” (प्रकाश 22:2)

यसरी नै, सबै जातिहरुका मानिस – जसमा तपाई पनि सम्मिलित हुनुहुन्छ – दुवै मृत्यु देखि छुटकारा र जीवनको  वृक्षको समृद्धि – जो कि वास्तवमा  अमरत्व पाएको बरको वृक्ष हो – जसलाई अनुभव गर्न आमंत्रित गर्रिएको छ। तर पुरानो करारको ऋषि-भविष्द्वक्तहरुले हाम्रो लागि यो भविष्यद्वाणी गरेका छन कि यसको लागि सबै भन्दा पहिलो “काटने ” शर्त निर्धारित छ , जुन हामीले आगाडी हेर्नेछौ।

एक दृढ़ बर जस्तै वट सावित्री मा: शाखाको चिन्ह

वट-वृक्ष, बरगद वा बरको वृक्ष दक्षिण एशिया आध्यात्मिकतामा केन्द्रिय स्थान राख्द छ र यो भारतको राष्ट्रीय वृक्ष हो। यो यम सँग जोडिएको छ, जुन कि मृत्युको देवता हुन, त्यसैले, यसलाई अक्सर शमशान भूमि निकट लगाइन्छ। यसको पुन: अँकुरित हुने क्षमताको कारण यसको आयु लामो हुन्छ र यो अमरताको प्रतीक हो। एउटा घटना बरको वृक्षको तल भएको थियो, जसमा सावित्री ले आफ्नो मृत पति र राजा सत्यवानलाई जीवन दान दिनको लागि यम सँग मोल भाव गरेकी थिन, ताकि उनलाई एउटा पुत्र प्राप्ति हुन सकोस् – वट पूर्णिमा र वट सावित्रीको वार्षिक उत्सवहरुलाई यसकारण नै स्मरण गरिद्छ।

केहि यसको जस्तै नै एउटा वृतान्त बाइबलको पुरानो करारमा पनि पाइन्छ। त्यहाँ निर एउटा मृत वृक्ष…पुन: जीवन मा फर्किएर आएको…राजाहरुको मृत वंश रेखा बाट एउटा नया पुत्रको प्रतिनिधित्व गर्दछ। यस वृतान्तमा सबैभन्दा ठूलो अन्तर यो हो, यसमा एउटा भविष्य-को-तर्फ हेर्दै भविष्यद्वाणी गरिएको छ र यसलाई सयौं वर्ष देखि विभिन्न भविष्द्वक्ताहरु (ऋषिहरु) द्वारा विकसित गरिएको थियो। यो मिश्रित कथा कसैको  आगमनको भविष्यवाणी गरि रहेको थियो। जुन व्यक्ति ले पहिलो पटक यस कथालाई बताए, त्यी यशैया (750 ईसा पूर्व) थिए, जस माथि अझै अधिक विस्तार उनी पश्चात् आउने वाला ऋषिहरु-भविष्यद्वक्ताहरु ले – मृत वृक्ष बाट निस्किने शाखा  को रूपमा गरे।

यशैया र शाखा

यशैया ऐतिहासिक रूपमा पुष्टि गरिने समयमा रहन्थे, जसलाई तल दिएको समयरेखामा देखिएको छ । यो समयरेखा यहूदियहरुको इतिहास बाट लिएको हो

यशैयालाई ऐतिहासिक समयरेखामा देखिएको छ। उहाँ इस्राएलको दाऊदवंशीय राजाहरुको समयकालमा हुनुहुन्थ्यो।
यशैयालाई ऐतिहासिक समयरेखामा देखिएको छ। उहाँ इस्राएलको दाऊदवंशीय राजाहरुको समयकालमा हुनुहुन्थ्यो।

तपाई हेर्न सक्नु हुन्छ कि यशैयाको पुस्तक दाऊदको राजकीय वंशकाल (1000-600 ईसा पूर्व) को समयमा यरूशलेमदेखि लिएको हो। यशैयाको समय (750 ईसा पूर्व) मा यो वंश र यहूदी साम्राज्य भ्रष्ट भइ सकेको थियो । यशैयाले राजाहरुलाई परमेश्वर र मोशाको दस आज्ञाहरुको भलाई र भावनाहरुको तर्फ फर्की आउने अनुरोध गरे। तर  यशैयालाई यो थाहा थियो कि इस्राएलले पश्चाताप गर्दैन, त्यसैले उनले पहिलेबाट नै यो देखेका थिए कि यो राज्य नष्ट गरिदिने छ र यस राज्यको राजाहरुको शासन पनि समाप्त हुने छ।

उनले यी राजवंशको लागि एउटा प्रतीकको उपयोग गरे, त्यो एउटा ठुलो बरको वृक्षको जस्तै चित्रित गरेको थियो। यो वृक्ष राजा दाऊदको पिता यिशैको जरामा आधारित थियो। यिशैमा आधारित भएको राजाहरुको राजवंश दाऊदको साथ आरम्भ भएको थियो, र उनको उत्तराधिकारी, राजा सलोमन को साथमा अगाडी बढयो, र यस प्रकारले एउटा पश्चात् अर्को राजा आउने द्वारा अगाडी वृद्धि भयो। जस्तै कि तल दिएको चित्रमा चित्रित गरिएको छ, वृक्ष निरन्तर वृद्धि हुदै गयो, जब राजवंशको आउनु हुने पुत्र राज्य गर्न थाले ।

यशैया द्वारा राजवंशको लागि उपयोग गरेको चित्र एउटा ठूलो बरको वृक्ष जस्तै, जसको आफ्नो जरा - यिशै ले वृक्षको ठूटोलाई विस्तार गर्दछ।
यशैया द्वारा राजवंशको लागि उपयोग गरेको चित्र एउटा ठूलो बरको वृक्ष जस्तै, जसको आफ्नो जरा – यिशै ले वृक्षको ठूटोलाई विस्तार गर्दछ।

पहिला एउटा वृक्ष…त्यसको पश्चात् एउटा ठूटो….तत्पश्चात् एउटा शाखा

यशैयाले चेतावनी दिएका थिए कि यस वृक्षलाई शीघ्र नै काट्दै, यसलाई एउटा मृत ठूटोको रूपमा छोडी दिने छन्। यहाँ निर यस्तो दिएको छ कि उनले कसरी यस वृक्षलाई चित्रित गरे जो परिवर्तित हुँदै एउटा ठूटो र शाखाको रहस्य बन्यो:

“यिशैको ठुटाबाट एउटा टुसा निस्‍कनेछ, त्‍यसका जराहरूबाट निस्‍केको हाँगाले फल फलाउनेछ। परमप्रभुका आत्‍मा उहाँमा रहनुहुनेछ- बुद्धि र समझका आत्‍मा, सल्‍लाह र शक्तिका आत्‍मा, ज्ञान र परमप्रभुको भयको आत्‍मा अनि परमप्रभुको भयमा नै-उहाँ प्रसन्‍न हुनुहुनेछ।” (यशैया 11:1-2)

यशैयाले चेतावनी दिएकी राजवंश एक दिन मृत ठूटोको जस्तै हुनेछ
यशैयाले चेतावनी दिएकी राजवंश एक दिन मृत ठूटोको जस्तै हुनेछ

यस ‘वृक्ष’लाई काट्न लगभग 600 ईसा पूर्व, यशैयाको 150 वर्ष पश्चात् घटित भयो, जब बेबीलोनले यरूशलेममा विजय प्राप्त गर्दै, यसका जातिहरु र राजालाई बेबीलोनले तानेर बन्धुवाई बनाए (माथि दिएको समयरेखामा रातो रंगको समयकाल)। यसमा यहूदियहरुको दासत्व आरम्भ भयो – जसमध्य केहि भारतमा निर्वासित भए। यिशै राजा दाऊदको पिता थिए, र त्यसै कारण उनी  दाऊद वंशीय राजवंशको मूल वा  ठूटो थिए। “यिशैको ठूटो” यसैकारण भताभूंग भएको दाऊदको राजवंशको एउटा रूपक थियो। सावित्री र सत्यावान् को कथामा, एउटा राजाको मृत पुत्र- सत्यावान् थिए। भविष्द्वाणीमा राजाहरुको राजवंशको राजकीय रेखाको अन्त एउटा  ठूटोमा गएर मृत्यु हुनेछ र राजवंश स्वयं आफै मर्नेछ।

शाखा: आउने हुने उहाँ को रूपमा एउटा  दाऊदको बुद्धिमानी हो  

यिशैको मृत ठूटोमा डालीको फूट निसक्नु
यिशैको मृत ठूटोमा डालीको फूट निसक्नु

तर भविष्यवाणीले भविष्यमा एउटा बरको वृक्षसंग जोडिएको चित्रलाई राजाहरुको रूप मा काट्ने तुलनामा निकै आगाडी सम्म देखे। जब बरको बिउको जीवन आरम्भ गर्दछ, धेरैजसो त्यसले अन्य वृक्षको ठूटो माथि गर्दछ। ठूटो अकुँरित हुन लागेको बरको वृक्षको पोषण गर्दछ। तर एक पटक जब बरको बिरुवाको स्थापना हुन्छ, तब यसले पोषित गर्ने ठूटो धेरै अधिक वृद्धि हुँदै जान्दछ र निकै लामो समय सम्मको जीवन व्यतीत गर्दछ। यस ठूटोलाई यशैयाले  पहिले बाट नै एउटा नयाँ ठूटोको रूपमा यसको जरा बाट अकुँरित भएको- एउटा शाखाबाट एक पटक वृक्षमा परिवर्तित हुदै गरेको देखेका थिए। यशैयाले यस चित्रको उपयोग गरे र यसको भविष्यद्वाणी गरे कि एक दिन भविष्यमा एउटा ठूटो, जसलाई एउटा शाखा को रूपमा चिनिनेछ, एउटा मृत ठूटोमा प्रगट हुनेछ, ठीक त्यसै गरी जसरी बरको शाखाहरु वृक्षको शाखाहरुमा नै फूँट निकाल्न छन। यस शाखालाई “उहाँ” भनि उद्धृत गरिएको छ, यस प्रकार यशैयाले एउटा विशेष व्यक्तिको कुरा गरेको छन् लागि,जसलाई राजवंशको नष्ट गरिदिए पश्चात् दाऊदको राजकीय रेखामा निस्केर आउने छ। यस व्यक्तिसंग ज्ञान, सामर्थ र यस्तो बुद्धिको यस्तो क्षमता हुनेछ कि मानौ यो परमेश्वरको आत्मा उहाँको माथि बास गरि रहेको छ।

एउटा पोषित गर्ने शाखासँग बरको वृक्ष वृद्धि गर्दै । शीघ्र नै यसको र अधिक शाखाहरु र जराहरु को फूट निस्किन्छ ।
एउटा पोषित गर्ने शाखासँग बरको वृक्ष वृद्धि गर्दै । शीघ्र नै यसको र अधिक शाखाहरु र जराहरु को फूट निस्किन्छ ।

पौराणिक कथाहरुमा बरको वृक्ष धेरै शाताब्दिहरु सम्म अमरताको प्रतीक मानिन्छ। यसको कल्पित जरा अतिरिक्त शाखाहरु बनाउने माटमा वृद्धि हुन्छ। यो दीर्घायुको प्रतीक हो र यस प्रकार ईश्वरीय सृष्टिकर्ताको प्रतिनिधित्व गर्दछ । यशैया  द्वारा 750 ईसा पूर्वमा यस शाखालाई देखेका थिए, जसलाई यसप्रकारको ईश्वरीय गुण हुनेछ र यो राजवंशीय “ठूटो” को लुप्त हुने पश्चात् लामो आयु सम्म जीवित रहनेछ ।

यशैया र शाखा

ऋषि-भविष्यद्वक्ता यशैयाले एउटा मार्ग-सूचक स्तम्भ बनाए, ता कि मानिसले भविष्यमा प्रगट हुने घटनाहरुलाई बुझ्न सकुन। तर यो धरै चिन्हहरु मध्य उनी द्वारा दिइएको एउटा चिन्ह थियो। यर्मिया, यशैया भन्दा 150 वर्ष पूर्व, लगभग 600 ईसा पूर्व मा, तब थिए जब दाऊदको राजवंशलाई उनको आंखाको अगाडी नष्ट गरी दिइएको थियो, उनले यस्तो लेखे:

परमप्रभु भन्‍नुहुन्‍छ: हेर यस्‍ता दिन आउँदैछन्, जब म दाऊदको वंशबाट एउटा धार्मिक हाँगा खड़ा गर्नेछु, एक जना राजा जसले बुद्धिसित राज गर्नेछन्, र जे उचित र ठीक छ त्‍यही तिनले देशमा गर्नेछन्‌। तिनको समयमा यहूदा बचाइनेछ र इस्राएल सुरक्षितसाथ रहनेछ। जुन नाउँले तिनी कहलाइनेछन्‌ त्‍यो यही हो: परमप्रभु हाम्रा धार्मिकता।”(यर्मिया 23:5-6)

यर्मियाले दाऊदको राजवंशलाई यशायाहको शाखा माथि विस्तार गरे। यो शाखा एउटा राजा पनि हुनेछ। तर यहाँ दाऊद वंशीय पहिलो राजाहरु जस्तै होइन, जसलाई ठूटो जस्तै काटिएको थियो।

शाखा : परमप्रभु हाम्रो धार्मिकता

यस शाखामा भिन्नता उहाँको नाउँमा देख्न सकिन्छ। उहाँ सँग परमेश्वरको मात्र नाउँ (‘यहोवे’ – परमेश्वरको लागि यहूदिहरु द्वारा उपयोग गरिने नाउँ) हुनेछ, यस कारण एउटा बरको वृक्ष जस्तै यस शाखा लाई एउटा आलौकिक चित्र दिएको छ। उहाँ साथै ‘हाम्रो’ (हामी मानिसहरुको) धार्मिकता  पनि हुने।

जब सावित्रीले यमको साथमा आफ्नो पति, सत्यावान्को मृत शरीरको लागि विवाद गरिन, तब त्यो उनको धार्मिकता थिए, जसले उनलाई मृत्यु (यम) को सामना गर्न को लागि सामर्थ्य प्रदान गर्यो। तर, जस्तो कि कुम्भ मेला नामक लेखमा ध्यान दिइएको छ, हाम्रो समस्या हाम्रो भ्रष्टतापाप है, र यस कारण हाम्रो साथ ‘धार्मिकता’ को कमी छ। बाइबलले हामीलाई यो भन्दछ कि त्यसैले हाम्री सँग मृत्युको सामना गर्न को लागि सामर्थ्य थिएन। सत्य यो हो कि कि हामी यसको विरूद्ध असहाय छौं:

…ताकि मृत्‍युद्वारा नै मृत्‍युको शक्ति भएकोलाई, -अर्थात्‌ दियाबलसलाई उहाँले नष्‍ट गरून्- र मृत्‍युको डरले आजीवन बन्‍धनमा परेकाहरूलाई उहाँले मुक्त गरिदेऊन्‌।” (हिब्रू 2:14ब-15)

बाइबलमा यमलाई शैतानको रूपमा दर्शाएको छ, जो सँग हामी माथि मृत्युको सामर्थ्य प्रदान गरिएको छ। सत्य यो हो कि, ठीक त्यसै नै गरि जसरी यमले सत्यावान् को शरीरको लागि विवाद गरि रहेको थियो, बाइबलको एउटा  स्थानमा शैतानद्वारा एउटा शरीरको माथि विवाद गर्ने वृतान्त लाई उल्लेखित गर्दछ, जब

…प्रधान दूत मिखाएलले पनि मोशाका लाशको विषयमा दियाबलससँग विवाद गर्दा त्‍यसलाई निन्‍दापूर्ण दोष लाउन साहस नगरी “प्रभुले तँलाई हप्‍काऊन्” भनेथे। (यहूदा 1:9)

त्यसैले, जब शैतानसँग सावित्री र सत्यवान् को कथामा यम जस्तै मोशा जस्तो एउटा सज्जन भविष्द्वक्ताको शरीर माथि विवाद गर्ने अधिकार छ, तब त्यस सँग निश्चित रूपले हाम्रो पाप र भ्रष्टताको कारण हामी माथि आउने मृत्यु- माथि पनि अधिकार छ। यहाँ सम्म कि प्रधान स्वर्गदूतले यो सम्म स्वीकार गरे कि केवल प्रभु – सृष्टिकर्ता परमेश्वर – सँग मात्र मृत्युको विषयमा शैतानलाई हप्काउने अधिकार छ। र यहाँ ‘शाखा’ मा एउटा प्रतिज्ञा दिइएको छ कि भविष्यमा प्रभु परमेश्वर हामी मा उहाँको ‘धार्मिकता’ लाई रोप्नु हुन्छ, ता कि हामी मृत्यु माथि विजय प्राप्त गर्न सकौं। तर कसरी? जकरियाले यस विषय माथि अझै अधिक विस्तार गर्दै आगाडीको वृतान्तलाई आउनु हुने शाखा को नाउँ  को भविष्यद्वाणी गर्दै पूरा गर्दछन, जसले सावित्री र सत्यवान्को मृत्यु (यम) माथि विजय प्राप्त गर्दै कथाको समान्तर गर्छ – जसलाई हामीले  अर्को लेखमा हेर्ने छौँ।

“राजले जस्तै: येशू ख्रीष्टको नाममा ‘ख्रीष्ट’ को अर्थ के हो?”

म धेरै जसो जब मान्छेहरूलाई सोध्छु, कि येशू अन्तिम (पछिल्लो) नाम के थियो। धेरै जसो यस्तो जवाफ दिन्छन्,

“मलाई लाग्दछ, कि उनको अन्तिम नाम ‘ख्रीष्ट’ थियो, तर म यस प्रति निश्चत छैन।”

तब मैले सोध्ने गर्दछु,

“यदि यो सत्य हो भने जब येशू एउटा केटो थिए तब के युसुफ ख्रीष्ट र मरियम ख्रीष्ट सानो येशू ख्रीष्टलाई आफ्नो साथमा बाजार लिएर जाने गर्द थिए?”

यसलाई यसरी भन्दा, उनीहरुलाई थाहा भयो, कि येशूको अन्तिम नाम ‘ख्रीष्ट’ थिएन। यस प्रकार, अब ‘ख्रीष्ट’ के हो? यो कहाँ बाट आयो? यसको अर्थ के हो? धेरै जसो को लागि यो आश्चार्यको कुरा हुनसक्छ, ‘ख्रीष्ट’ एउटा यस्तो उपाधि हो, जसको अर्थ ‘शासक’ वा ‘शासन’ संग छ। यो उपाधि त्यो राजाको जस्तो होइन, जस्तो ब्रिटिश राज्य मा पाइन्दछ, जसले दक्षिण एशियामा धेरै दशक सम्म राज गरे।

भाषान्तरण बनाम लिप्यंतरण

यसलाई हर्नुको लागि, सबैभन्दा पहिले अनुवाद अर्थात् भाषान्तरणको केहि सिद्धान्तहरुलाई हेर्नु पर्छ। अनुवादक कहिले कहिँ विशेष रूपले  नाम र शीर्षकको लगि, अर्थको अपेक्षा त्यस किसिमको ध्वनि  शब्दहरुलाई भाषान्तरणको लागि चुनाव गर्दछन्। यसलाई लिप्यंतरण  को नामले जानिन्छ। उदाहरणको लागि, कुंभ मेला हिन्दीको कुंभ मेला अंग्रेजी लिप्यंतरण हो। यद्यपि शब्द मेलाको अर्थ ‘प्रदर्शनी’ वा ‘पर्व’ संग छ, तर यसलाई धेरै जसो अंग्रेजीमा समान ध्वनि जस्तै शब्द अर्थात् कुंभ प्रदर्शनीको अपेक्षा कुंभ मेलाको रूपमा नै उपयोग गरिद्छ। किनकी बाइबलको लागि, अनुवादकहरुले यो निर्णय लिनुपर्छ,  नाम र उपाधिहरु सर्वोत्तम रूपले अनुवादित भाषामा भाषान्तरण (अर्थद्वारा) वा लिप्यंतरण (ध्वनिद्वारा) कुन माध्यमले उचित अर्थ दिन्छ। यसको लागि कुनै विशेष नियम छैन।

प्राचिन संग्रह

बाइबल सबैभन्दा पहिले 250 ईशा पूर्वमा तब अनुवाद भएको थियो, जब हिब्रू पुरानो करारलाई ग्रीक भाषा – त्यस समयको अन्तराष्ट्रीय भाषामा अनुवाद गरिएको थियो। यस भाषान्तरणलाई प्राचिन संग्रह  (वा LXX) को नामले चिनिन्छ, र यो धेरै नै अधिक प्रभावशाली छ। किनभने नयाँ करार ग्रीक भाषामा नै लेखिएको थियो, त्यसैले यसमा दिएको पुरानो करारको धेरै उद्धरणहरुलाई प्राचिन संग्रह बाट नै लिएको हो।

प्राचिन संग्रहमा भाषान्तरण एवम् लिप्यंतरण

तल दिएको चित्रले यस प्रक्रियालाई देखाउद छ र यसले कसरी आधुनिक-दिनको बाइबललाई प्रभावित पर्दछ

मूल भाषाहरुले आधुनिक-दिनको बाइबलमा भाषान्तरको प्रवाह
मूल भाषाहरुले आधुनिक-दिनको बाइबलमा भाषान्तरको प्रवाह

मूल हिब्रू पुरानो करार (1500 देखि – 400 ई.पू. सम्म लेखिको थियो) लाई चित्र-खण्ड # 1 मा देखाएका छ। किनकी प्राचिन संग्रह 250 ईशा पूर्वमा लेखिएको थियो त्यसैले हिब्रू –> ग्रीक भाषान्तरलाई चित्र-खण्ड #1 देखि #2 को तर्फ जादै गरेको तीरको चिन्हले देखाएको छ। नयाँ करार ग्रीकमा लेखिएको थियो ( (50–90 ईस्वी सन्), त्यसैले यसको अर्थ यो भयो #2 मा दुवै नै पुरानो र नयाँ करार सम्मेलित छ । चित्र को तल्लो आधा भाग (#3) बाइबलको एउटा आधुनिक भाषामा भाषान्तरण गरिएको छ । यहाँ सम्म पुग्नलाई पुराने करार लाई मूल हिब्रू भाषा (1 -> 3) र नयाँ करारलाई ग्रीक (2 -> 3) देखि भाषान्तरित गरिएको हो।  पहिला बताए जस्तै, अनुवादकहरुले  नामहरु र उपाधिहरुलाई निर्धारित गर्नु पर्ने हुन्छ । यसलाई हरियो तीरहरुको प्रतीक चिन्हहरुको साथ लिप्यंतरण  र भाषान्तरणको शब्दहरुको साथ यो दर्शौदै देखिएको छ, कि अनुवादकले कुनै पनि दृष्टिकोणलाई लिन  सक्छ ।

‘ख्रीष्ट’ को  उत्पत्ति

अब हामी माथि दिएको प्रक्रियाको अनुसरण गर्ने छौ, तर यस समय हामी हाम्रो ध्यान लाई ‘ख्रीष्ट’ शब्द माथि केन्द्रित गर्नेछौ।

'ख्रीष्ट' बाइबलमा कहाँबाट आउछ?
‘ख्रीष्ट’ बाइबलमा कहाँबाट आउछ?

उपाधिहामी देख्न सक्छौ, कि मूल हिब्रू पुरानो करारमा  उपाधि ‘מָשִׁיחַ’ (मसीहीयाख़) दिएको छ, जिसको  शाब्दिक अर्थ ‘अभिषिक्त वा  प्रतिष्ठित’ व्यक्ति संग छ जस्तै एउटा राजा वा  शासक इत्यादि। पुरानो करारको समयविधिमा हिब्रू राजाहरु राजा बनिनु भन्दा पहिले (अनुष्ठानिक रीतिले तेल मल्नु) अभिषिक्त गरिन्थियो, यस प्रकारले तिनीहरु अभिषिक्त  वा  मसीहीयाख़  हुन्थिए । तब तिनीहरु शासक बन्द  थिए, तर उनिहरुको शासन परमेश्वरको स्वर्गीय शासनको अधीनतामा,उहाँको व्यव्यस्थाको अनुसार हुने गर्दथियो ।यस भावार्थमा, पुरानो करारको एउटा हिब्रू राजा दक्षिण एशियाको भूतपूर्व राज्यपालको जस्तै हुने गर्थे। राज्यपाल दक्षिण एशियाको ब्रिटिश क्षेत्रहरुको माथि शासन गर्दथे,तर तिनीहरु यस्तो ब्रिटेनको सरकारको अधीनतामा , त्यसको व्यवस्थाको पालन गर्ने  गर्दथे। पुरानो करार एउटा निश्चित रूपले विशेष मसीहायाख़ को आउने भविष्यद्वाणी (‘निश्चित’ शब्दको साथ) लाई गरिएको थियो, जुन एउटा विशेष राजा होलान। जब प्राचिन संग्रह अनुवाद लाई 250 ईस्वी सन् मा भाषान्तरित गरिएको थियो, तब अनुवादकहरुले ग्रीक भाषामा समानार्थ शब्दलाई क्रिओ मा आधारित हुन्, Χριστός (क्रिस्टोस  जस्तो ध्वनि) को चुनाव गरे,जसो अर्थ अनुष्ठानिक रूपले तेल मल्लु हो। यस प्रकारले हिब्रू भाषाको शब्द ‘मसीहीयाख़’ को भाषान्तरण अर्थ द्वारा (न कि ध्वनि को द्वारा लिप्यंतरण गर्दै) Χριστός (क्रिस्टोसको  उच्चारण) को रूपमा ग्रीक प्राचिन संग्रहमा गरिएको थियो । नयाँ करारको लेखक निरन्तर शब्द क्रिस्टोस को उपयोग येशूको पहिचानको लागि गरिरहे, जसको भविष्यवाणी ‘मसीहीयाख़’को रूपमा गरिएको थियो ।

तर जब हामी युरोपको भाषाहरुको कुरा गर्छौँ, तब हामी यो पाउछौ, कि ग्रीक शब्द ‘क्रिस्टोस’  को सामानार्थ कुनै पनि स्पष्ट शब्द न पाएकोले यसको भाषान्तरण ‘क्राईस्ट’ अर्थात् ख्रीष्ट गरियो। ‘ख्रीष्ट’ शब्द पुरानो करारमा आधारित हिब्रू देखि ग्रीकमा भाषान्तरित  हुँदै र त्यस बेला ग्रीक देखि आधुनिक भाषाहरुमा लिप्यंतरित  हुँदै एउटा विशेष शब्द हो। हिब्रू पुरानो करारको भाषान्तरण सिधै धेरै आधुनिक भाषाहरुमा गरिएको छ  र अनुवादकहरुले मूल हिब्रू शब्द ‘मसीहीयाख़’ को सम्बन्धमा विभिन्न निर्णयहरुलाई लिएका छन्। केहि बाइबलीय शब्द ‘मसीहीयाख़’ को लिप्यंतरण ‘मसीह’ शब्द द्वारा रूपान्तरित गर्दै गरिएको हो, अन्य यसको अनुवाद ‘अभिषिक्त’ को अर्थ द्वारा गर्दछ, र अन्य यसका लिप्यंतरण ‘क्राईस्ट’ शब्द द्वारा रूपान्तरित गर्दै गरिएको छ। क्राईस्ट वा ख्रीस्त (मसीह) को लागि हिन्दी शब्द लाई अरबी देखि लिप्यंतरित गरिएको हो, जसको बदलामा मूल हिब्रू भाषा देखि लिप्यंतरित भएको थियो। त्यसैले ‘मसीह’ को उच्चारण मूल हिब्रू भाषासँग धेरै निकटता मा छ, जब कि अन्य शब्द क्राईस्ट को लिप्यंतरण अग्रेजी ‘क्राईस्ट’ देखि भएको हो र यसको ध्वनि ‘क्राइस्त’ जस्तो छ। क्राईस्ट (ख्रीष्ट) को लागि नेपाली शब्द को लिप्यांतरण ग्रीक क्रिस्टोस  बाट भएको हो र त्यसैले यसलाई ख्रीष्ट  शब्दले उच्चारित गरिद्छ।

किनकि हामी पुरानो करारमा ‘मसीह’ शब्दलाई सामान्य रूपले नहेर्ने हुँदा, यसको सम्बन्ध पुरानो करार देखि सदैव प्रगट हुदैन। तर यस अध्ययन बाट हामीले जान्दछौँ, कि बाइबल आधारित ‘ख्रीष्ट’ = ‘मसीह’ = ‘अभिषिक्त’ सबै एक हुन् र यो एउटा विशेष उप थियो।

पहिलो शताब्दीमा प्रत्याशित ख्रीष्ट

यस बोधको साथ, आउनोहोस सुसमाचारहरु बाट केहि विचारहरुलाई प्राप्त गरौँ। तल राजा हेरोद को त्यस बेलाको प्रतिक्रिया दिइएको छ, जब ज्योतिषी यहूदिहरुको राजासँग भेटघाट गर्न उनीहरु कहाँ आए, जुन कि क्रिसमिसको कथाको एउटा राम्रोसंग परिचित हिस्सा हो। ध्यान दिनुहोस्, ख्रीष्टको लागि ‘निश्चित’ वाक्यको उपयोग गरिएको छ, यद्यपि यसले विशेष रूपले येशूको बारेमा उद्धृत गरेको छैन।

जब हेरोद राजाले यो सुने, तिनी बेचैन भए, र तिनीसँग सारा यरूशलेम पनि बेचैन भयो। अनि तिनले सबै मुख्य पुजारीहरु र जनताका शास्त्रिहरुलाई भेला गरे, र ख्रीष्टको जन्म कहाँ हुने हो? भनि सोधपूछ गरे। (मत्ती 2:3-4)

तपाईं यस निश्चित वाक्यमा ‘ख्रीष्ट’ को विचार देख्न सक्नुहुन्छ, जसलाई हेरोद र उनका प्रधानहरु मध्य राम्रोसंग बुझेका थिए – यहाँ सम्म कि येशूको जन्म हुनु भन्दा पहिले- र यो यहाँ निर विशेष रूपले येशूको लागि उद्धृत नभई उपयोग भएको हो। यो देखिन्छ, कि ‘क्राईस्ट’ अर्थात् ख्रीष्ट पुरानो करारबाट आएको हो, जुन पहिलो शताब्दीमा मानिसहरुद्वारा (हेरोद र उनका प्रधाहरु जस्तै) ग्रीकको प्राचिन संग्रह मा पाएको एउटा सामान्य पठन थियो। ‘क्राईस्ट’  एउटा नाम होइन, यद्यपि एउटा उपाधि हो (र आज पनि छ), यसले एउटा शासक वा राजाको संकेत दिदछ। त्यसैले नै हेरोद ‘चिन्तामा थिए’ किनकि उनले एउटा अर्को राजा हुने संभावनालाई स्वयंको लागि खतरा महसूस गरे। हामीले यस हास्यास्पद विचारलाई इन्कार गर्न सक्छौं, कि ‘ख्रीष्ट’ ख्रीष्टीय विश्वासीहरू द्वारा आविष्कृत गरिएका थिए वा यो कुनै ठुलो व्यक्ति जस्तै 300 ईस्वी सन्मा सम्राट कन्सटेनटाईन द्वारा अविष्कृत गरिएको थियो। यो उपाधि हजारौं वर्ष पहिले देखि कुनै ख्रीष्टिय विश्वासीको आगमन वा कन्सटेनटाईन द्वारा शासन गर्न भन्दा धेरै पहिले बाट नै प्रचलनमा थिए।

‘ख्रीष्ट’ सम्बन्धी पुरानो करारको भविष्यवाणीहरु

‘ख्रीष्ट’ पद सबैभन्दा धेरै भजन संग्रहमा दाऊद द्वारा 1000 ईशा पूर्व – येशूको जन्म भन्दा धेरै पहिले लेखिएको प्रगट भयो। आउनुहोस यो सबैभन्दा पहिले प्रगटीकरणहरुलाई हेरौं।

परमप्रभु र उहाँका अभिषिक्त जनको विरुद्धमा पृथ्वीका राजाहरू खड़ा हुन्छन्‌, र शासकहरू आपसमा सल्लाह गर्छन्‌… स्वर्गमा विराजमान हुनुहुनेचाहिँ हाँस्नुहुन्छ, परमप्रभुले तिनीहरूको उपहास गर्नुहुन्छ… “मैले आफ्नो पवित्र पर्वत सियोनमा मेरो आफ्नो राजालाई नियुक्त गरेको छु।” परमप्रभुको यो आदेश म घोषणा गर्नेछु, उहाँले मलाई भन्नुभयो, “तिमी मेरा पुत्र हौ, आज मैले तिमीलाई जन्माएको छु”…ती सबै धन्य हुन्‌, जो उहाँको शरण पर्दछन्। (भजनसंग्रह 2:2-7)

यहाँ निर यो संदर्भ दिइएको छ तर यो ग्रीक भाषान्तरण प्राचिन संग्रहमा आधारित छ।

परमप्रभु र उहाँका अभिषिक्त जनको विरुद्धमा… पृथ्वीका राजाहरू… र शासकहरू आपसमा सल्लाह गर्छन्‌… स्वर्गमा विराजमान हुनुहुनेचाहिँ हाँस्नुहुन्छ, परमप्रभुले तिनीहरूको उपहास गर्नुहुन्छ… यो भन्नुभयो…., (भजन संग्रह 2)

अब तपाईं यस संदर्भमा ख्रीष्टलाई पहिलो शताब्दीको पाठकको रूपमा ‘हेर्न’ सक्नुहुन्छ। भजन संग्रहले यस आउने वाला ख्रीष्टको बारेमा धेरै संदर्भहरुलाई दिइएको छ। म तल दिइएको हिब्रू भाषा-आधारित संदर्भलाई ग्रीक लिप्यंतरणमा ‘ख्रीष्टीय’ शब्दको साथमा राख्दै छु, ताकि तपाईं यसलाई हेर्न सक्नुहुन्छ।

भजनसंग्रह 132 हिब्रू भाषा मा भजनसंग्रह  132 – ग्रीक भाषी प्राचिन संग्रहमा
हे परमप्रभु,… 10तपाईंका दास दाऊदको खातिर तपाईंका अभिषिक्तलाई इन्कार नगर्नुहोस्। 11परमप्रभुले दाऊदसँग एउटा गंभिर शपथ खानुभयो, जसबाट उहाँ तर्किनुहुन्न: “म तेरो सिंहासनमा तेरा छोराहरूमध्ये एक जनालाई बसाल्नेछु-… 17“यहाँ म दाऊदको निम्ति एउटा सीङ उत्पन्न गर्नेछु, र मेरो अभिषिक्तको निम्ति एउटा बत्ती तयार गर्नेछु। 18म त्यसका शत्रुहरूलाई शर्मको वस्त्र पहिराउनेछु, तर त्यसका शिरको मुकुट प्रकाशमय हुनेछ।” हे परमप्रभु,… 10तपाईंका दास दाऊदको खातिर तपाईंका अभिषिक्तलाई इन्कार नगर्नुहोस्। 11परमप्रभुले दाऊदसँग एउटा गंभिर शपथ खानुभयो, जसबाट उहाँ तर्किनुहुन्न: “म तेरो सिंहासनमा तेरा छोराहरूमध्ये एक जनालाई बसाल्नेछु-… 17“यहाँ म दाऊदको निम्ति एउटा सीङ उत्पन्न गर्नेछु, र मेरो अभिषिक्तको निम्ति एउटा बत्ती तयार गर्नेछु। 18म त्यसका शत्रुहरूलाई शर्मको वस्त्र पहिराउनेछु, तर त्यसका शिरको मुकुट प्रकाशमय हुनेछ।”

तपाई देख्न सक्न्नु हुन्छ, कि भजन संग्रह 132 मा भविष्य काल मा कुरा गर्दछ (“…म दाऊदको एउटा  का एक सींग उगाऊँगा…”)। यो ख्रीष्टको बारेमा बुझ्नको लागि  अति महत्वपूर्ण छ ।यो जति अधिक स्पष्ट हुन  सक्छ, त्यति नै छ, कि पुरानो करारले भविष्य-तर्फ देखाउदै ख्रीष्ट”’को बारेमा भविष्यवाणीहरु गर्दछ । हेरोद यसबाट परिचित थिए। उनलाई त मात्र उनको प्रधानहरुको आवश्कता यी भविष्यवाणीहरुको  विशेषताहरु जान्नको लागि थियो । यहूदी सदैव देखि उनिहरुको  मसीह (या क्राईस्ट) को प्रतीक्षामा थिए। यो सत्य हो कि आज पनि ख्रीष्ट को आगमनको प्रतीक्षा गर्दैछन्,येशू वा नयाँ करार देखि कुनै लिनु दिनु छैन, तर यसको अपेक्षा पुरानो करारको भविष्य-को –तर्फ  हेर्ने हरु पूर्व-ज्ञानीहरु  र भविष्यवाणीहरु पूरा भएको तर्फ देखाउछ।

पुरानो करारमा भविष्यवाणी गरेको यो क्राईस्ट (वा  मसीह वा  अभिषिक्त) भूतपूर्व ब्रिटिश राज्यको सम्बन्धमा एउटा उतिकै महत्वपूर्ण थियो । जसरी एउटा राज्यपालले ब्रिट्रिश भारतको धेरैजसो सानो सानो राजाहरु माथि शासन गरे, जब कि ब्रिटेनको सरकारको अधिकारमा रहेर, ख्रीष्टको लागि भविष्यवाणी गरिएको थियो, कि उहाँ एक दिन ‘जातिहरु ‘ माथि परमेश्वर को  अधिकारको अधीनमा  रहेर राज्य गर्नु हुनेछ (भजन संग्रह 2:1)।

यदि नासरतको येशू नयाँ करारले घोषित गरेको यही भविष्यवाणीका ख्रीष्ट थिए, तब त राज्यपाल र ‘ख्रीष्ट ‘ को मध्य कोहि  महत्वपूर्ण भिन्न्नता पाइन्छ। राज्यपाल सैन्य शाक्तिको साथ आए र उनिहरुले ठुलो सामर्थ द्वारा बाहिरी अधीनतालाई लागू गरेका थिए। येशू धेरै अधिक नम्रताको साथ र सेवकको रूपमा  आउनु भयो, कि उनको समयमा नै हेरोद जस्तो शाक्तिहरु आश्चर्यमा परे । येशू ख्रीष्टले सबैभन्दा पहिले हाम्रो  पाप र मृत्यु बाट स्वतंत्रताको आवश्यकता लाई  पूरा गर्नुभयो, र हामीलाई सबैभन्दा पहिले प्रेम गर्नु द्वारा र यहाँ सम्म कि आजको दिन सम्म पनि, हाम्रो  निष्ठालाई हाम्रो आन्तरिक मन देखि प्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ।सारा जातिहरु बाट स्वयंको निमित्त आफ्नो मानिसहरुलाई जीते पश्चात् नै उह्हंले आफ्नो बाहिरी शासनलाई स्थापित गर्नु हुन्छ। येशूले यसलाई एउटा ठुलो वैवाहिक भोजको निमत्रंणाको साथ सम्बन्धित गर्नु भएको छ, र धेरै धनी र शाक्ति प्राप्त मानिसहरु संग यस निमत्रंणालाई इन्कार गर्ने बहाना छ । निर्धन,अपांग, आन्धा र लंगडो यस पर्वमा धेरै सँख्यामा आउद छन ( मत्ती 22मा हेर्नुहोस )। धेरै धनी, शाक्तिशाली र यस जीवन बाट सम्बन्धित मानिस शासनको लाभहरूको गवाही दिनछन ।त्यसैले विचार गर्नको लागि अति महत्वपूर्ण प्रश्न यो हो, कि के  पुरानो करारको ख्रीष्ट नै येशू हो। भाग्यवस , पुरानो करारले नै यसमा हाम्रो सहायता गर्न सक्छ ।

पुरानो करारको   भविष्यवाणिहरु  : एउटा ताला-र-चाबी पद्धिमा एउटा ताला जस्तै

किनकि  पुरानो करारले स्पष्टताको साथ भविष्यको भविष्यवाणी गर्दछ, यो मानवीय साहित्यको विशाल समुद्रको पार एउटा निकै सानो   समूहको रूपमा खड़ा भएको छ ।यो एउटा ढोकाको ताला जस्तै हो । एउटा तालालाई एउटा निश्चित आकारमा निर्मित गरिन्छ ता कि यसमा केवल एउटा निश्चित ‘चाबी’ ले मात्र यसको आकारको अनुरूप कार्य गर्दै यसलाई खोल्न सक्छ ।यसरी नै पुरानो करार एउटा ताला जस्तै हो । ‘ख्रीष्ट ‘ सम्बन्धी स्पष्टीकरण भजन संग्रह को केवल यी दुई अध्याहरुमा मात्र नभई, जुन हामीले माथि हेरेका थियौ, तर साथ मा यो अब्राहमको बलिदान, आदमको उत्पत्तिमोशाको फसह  मा पनि पाइन्छ।तर यो पुरानो करारको 800-400 ईशा पूर्वको समयविधिमा रहेका  भविष्यवक्ता हो, जस द्वारा आउनु हुने ख्रीष्टको स्पष्टीकरण अझै धेरै स्पष्ट हुन् जान्छ, जसले हामीलाई यो कुराको जाचँ गर्ने  अनुमति दिन्छ, कि के येशू नै वास्तवमा भविष्यद्वाणी गरिएको ‘ख्रीष्ट’ थिए वा थिएन्न –जसको अध्ययन हामी अर्को लेखमा गर्ने छौ।

 

संसारको चारै तर्फ र भारतमा : यहूदिहरुको इतिहास

भारतीय समुदायमा मोशा सम्बन्धी एउटा छोटा  समाज निर्मित  द्वारा, हजारौ वर्षदेखि यहाँ रहदै, यहूदिहरुको भारतमा एउटा लामो इतिहास छ। अन्य अल्पसँख्यक समूहहरु भिन्न (जस्तै  जैन, सिक्ख र बौद्ध धर्मालाम्बिहरु), यहूदी मूल रूपले  आफ्नो जन्मभूमिलाई छोड़दै भारतमा बाहिरदेखि आए थिए। 2017 को गर्मीमा भारतीय प्रधान मंत्री मोदीको इस्राएलमा गरिएको ऐतिहासिक यात्रा देखि ठीक पहिले इस्राएलको प्रधानमन्त्री उहाँले  नेतन्याहूको साथ एउटा  संयुक्त सह-लेखनलाई लेखे। जब उनीले निम्न कथनलाई लेखे तब उहाँले भारतदेखि यहूदिहरुको हुने देशांतर गमनलाई स्वीकार गरेका  थिए:

भारतमा यहूदी समुदायको सदैव न्यनोपन र सम्मानको साथ स्वागत गरियो र यसले कहिले पनि कुनै प्रकारको पिडाको  सामना गरेन्न।

भारतमा यहूदीको  इतिहास

यद्यपि भिन्न, यहूदिहरुले पारम्परिक भारतीय परिभेष अपनाउने द्वारा स्वयंलाई यसमा मिश्रित गरे
यद्यपि भिन्न, यहूदिहरुले पारम्परिक भारतीय परिभेष अपनाउने द्वारा स्वयंलाई यसमा मिश्रित गरे

यहूदी समुदाय भारतमा समय देखि रहेका छन्? द टाइम्स ऑफ इस्राएल समाचार पत्र ले  अहिले  हालमा एक लेखलाई प्रकाशित गरेको छ जसमा यो भनेको छ कि ’27 शताब्दी ‘पश्चात् मनेश्शे (बेनी मनेश्शे) को गोत्रको मानिस मिजोरमको भारतीय राज्यदेखि इस्राएल फेर्की रहेका छन्। यो उनीहरुलाई उनीहरुको पुर्खाहरुलाई निर मूल रूपमा 700 ईशा पूर्व मा पुग्ने पुष्टि गर्दछ। आंध्रा प्रदेशमा बस्नेहरु एप्रैमको यहूदी गोत्रको तेलुगू-भाषी उनीहरुको भाई-बहिनी (बेन एप्रैम)को पनि 1000 वर्ष देखि अधिक समय सम्म भारतमा हुने सामूहिक स्मृति पाइन्छ, जुन फारस, अफगानिस्तान, तिब्बत र यसको पश्चात् चीनमा अल्मलिदै आएका थिएमा। केरलको राज्यमा, कोचीनको यहूदी यहाँ निर लगभग 2600 वर्षदेखि नै बसोबास गर्दै आएका छन्। शताब्दी बित्नु पश्चात् उनीहरुले स्वयंलाई सानो तर पुरै भारतमा विशेष समुदायहरु निर्मित गरेका थिए। तर अब उनीहरु इस्राएल फर्किनको लागि  भारतलाई छोड्दै छन्।

कोचीनमा पाएको यहूदी सभाघरको एक शिलालेख। यो यहाँ निर सयौं वर्ष देखि रहेको छ।
कोचीनमा पाएको यहूदी सभाघरको एक शिलालेख। यो यहाँ निर सयौं वर्ष देखि रहेको छ।

यहूदी कसरी भारतमा बस्नलाई आए? उनीहरु यति लामो समय पश्चात् फेरी इस्राएल किन फर्किदै छन्? हामी सँग उनीहरुको इतिहासको बारेमा कुनै अरु अन्य जाति भन्दा अधिक तथ्य पाइन्छ। हामीले यी जानकारीहरुको उपयोग समय रेखामा उनीहरुको इतिहास लाई सारंशित गर्नेछौ।

अब्राहाम : यहूदी परिवारको वंश को अरम्भ हुनु

समय रेखा अब्राहाम देखि शुरु हुन्छ। उनलाई  उनको  वंशबाट जातिहरुको  एउटा  प्रतिज्ञा दिएको थियो र उनको भेट परमेश्वरलाई उनको पुत्र इसहाकको प्रतीकात्मक बलिदान को  साथमा  अन्त हुन्छ। यो बलिदान येशू (येशू सत्संग) को तर्फ संकेत थियो जसले त्यस स्थानलाई देखाउदै थियो  जहाँ निर उहाँको बलिदान हुनेछ। इसहाकको पुत्रको नाम परमेश्वर द्वारा इस्राएल  राखियो। यो समय रेखा हरियो रंगमा अगि बढ्दछ जब इस्राएलको सन्तान मिस्रमा दासत्वको बन्धनमा थिए। यो अवधि यस समयमा आरम्भ हुन्छ, जब इस्राएलको पुत्र योसेफ (वंशावली यो थियो: अब्राहाम -> इसहाक -> इस्राएल (जसलाई याकूब भनेर पनि चिनिन थियो) -> योसेफ), इस्राएलिहरुलाई मिस्रमा लगियो, जब उनीहरु पछि गएर त्यहाँ दास बने।

मिश्रको जीवनमा फिरऊनको दासको रूपमा
मिश्रको जीवनमा फिरऊनको दासको रूपमा

मोशा : परमेश्वरको अधीनतामा इस्राएल एउटा राष्ट्र बन्यो

मोशाले इस्राएलिहरुलाई निस्तार-चाडको विपत्ति को साथै मिस्र देखि बाहिर निक्लिनमा मार्गदर्शन दिए, जसले मिस्रलाई नष्ट पार्यो र इस्राएलिहरुलाई मिस्र देखि मिस्रिहरुको हाथ बाहिर निक्लिनमा सहायता प्रदान गर्यो। मोशाको मृत्यु भन्दा पहिले, मोशाले इस्राएलिहरु माथि आशीष र श्रापहरुको घोषणा गरे (जब समय रेखा हरियो रंग देखि पहेंलो रंगको तर्फ जादछ)। तब मात्र उनीहरुले आशीष पाउने छन् जब उनीहरु परमेश्वरको प्रति आज्ञाकारी हुनेछन्, तर यदि उनीहरु आज्ञाकारी नभएमा  श्रापको अनुभव गर्ने छन्। यो आशीष र श्रापहरु इस्राएल पछिको इतिहाससँग पनि बाधिएको थियो।

हजारौँ वर्ष सम्म इस्राएली आफ्नो जन्म भूमिमा रहे तर उनीहरुसँग उनीहरुको आफ्नो कुनै राजा थिएन, न त यरूशलेमको कुनै राजधानी थियो- यो त्यस समयमा अन्य मानिसहरुसँग थियो। तथापि, यसमा 1000 ईशा पूर्व राजा दाऊद आए पश्चात् परिवर्तन भयो।

यरूशलेमबाट दाऊदलाई शासन गर्ने राजाहरूको साथ रहनुहोस्
यरूशलेमबाट दाऊदलाई शासन गर्ने राजाहरूको साथ रहनुहोस्

दाऊदले यरूशलेममा एउटा शाही राजवंशको स्थापना गरे

दाऊदले यरूशलेमलाई जिते र यसलाई आफ्नो राजधानी बनाए। उनले  ‘ख्रीष्ट’ को आगमनको प्रतिज्ञालाई प्राप्त गरे र त्यस समय देखि  यहूदीहरुले ख्रीष्टको आगमनको प्रतीक्षा गरे। उनको पुत्र सोलोमन, बिना कुनै सन्तुष्टिको धनी र प्रसिद्ध, उनको उत्तराधिकारी भए र सोलोमनले यहूदिहरुको पहिलो मन्दिर यरूशलेममा मोरीयाह पहाड़ माथि निर्मित गरे। राजा दाऊदको वंशज् निरन्तर लगभग 400 वर्ष सम्म राज्य गरि रहे र यस अवधिलाई हल्का-निलो रंग (1000 – 600 ईशा पूर्व) ले दर्शाएको छ। यो अवधि इस्राएलको उन्नति  समय थियो- उनीहरुसँग प्रतिज्ञा गरिएको आशीषहरु थिए। उनीहरु एउटा शाक्तिशाली जाति थिए; उनीहरुको समाज, संस्कृति र मन्दिर उन्नत थिए। तर पुरानो नियम साथै त्यसमा बढ़दै गएको भ्रष्टाचार र त्यस समय हुने मूर्ति पूजाको विवरण दिइएको छ। यस अवधिमा धेरै भविष्द्वक्ताहरुले इस्राएलिहरुलाई चेतावनी दिए कि यदि उनीहरुले मन परिवर्तन गरेनन भने, तब उनीहरुमाथि मोशाको श्राप आइपर्छ। यी चेतावनिहरुलाई अनदेखा गरे। यस समयको मध्यमा इस्राइली दुई पृथक राज्यहरु: इस्राएल र एप्रैमको उत्तरी राज्य र यहूदाको दक्षिण राज्यमा विभाजित भयो (जस्तै आजको समय कोरिया छ, एउटै मानिस दुई देशमा विभाजित भएका थिए – उत्तरी र दक्षिण कोरिया)।

यहूदिहरुको पहिलो निर्वासन: अश्शूर र बेबीलोन

अन्तमा, दुई चरणहरुमा श्राप उनीहरु माथि आई पर्यो। अश्शूरले एप्रैमको उत्तरी राज्यलाई 722 ईशा पूर्वमा नष्ट दियो र यसमा बस्ने  इस्राएलिहरुलाई ठुलो मात्रामा आफ्नो विस्तृत साम्रज्यमा पठाई दिए। मिजोरमको बेन मनश्शे र आन्ध्रा प्रदेशको बेन एप्रैम यी निर्वासित गरिएको इस्राएलिहरुको वंशज् हुन्। तब 586 ईशा पूर्वमा नबूकदनेसर, बेबीलोनको एउटा शाक्तिशाली राजा आए – ठीक त्यसै गरि जसरी मोशाले 900 वर्ष पहिले भविष्यद्वाणी गरेका थिए, जब उनले आफ्नो यी श्रापहरु  लाई लेखेका थिए:

49 “परमप्रभुले तिमीहरूसित लडाँईं गर्न टाढाबाट एउटा जातिका मानिसहरू ल्याउनुहुनेछन् तिनीहरू आकाशबाट गरूडले झम्टे जस्तै आउने छन्। तिमीहरूले तिनीहरूको भाषा बुझ्ने छैनौ। 50 तिनीहरू निष्ठुर हुनेछन्, बूढापाकाको आदर गर्दैनन् अनि स-साना नानीहरूप्रति दया देखाउँदैनन्। 51 तिनीहरूले तिमीहरूका पशुहरू र बाली लानेछन्। तिमीहरूको नाश नहुन्जेलसम्म तिनीहरूले प्रत्येक चीज लाने छन्। तिनीहरूले तिमीहरूका लागि अन्न, मद्य, तेल, गाईहरू, भेंडाहरू अथवा बाख्राहरू छोड्ने छैनन्। तिनीहरूले तिमीलाई नष्ट नगरे सम्म प्रत्येक चीज लाने छन्।

52 “तिमीहरू सोच्छौ त्यस शहरहरूको वरिपरि अग्ला-अग्ला र शक्तिशाली पर्खालहरूले तिमीहरूलाई सुरक्षा दिन्छन्। तर ती पर्खालहरू ढल्नेछन्। त्यस राष्ट्रका मानिसहरूले सबै शहरहरू घेरेर तिमीहरूमाथि आक्रमण गर्नेछन्। परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वरले तिमीहरूलाई दिनु भएको भूमिमा एउटै शहर पनि बाँकी नराखी शत्रुहरूले आक्रमण गर्नेछन्।  (व्यवस्था 28:49-52)

नबूकदनेसरले यरूशलेमलाई जिते, यसलाई जलाए र त्यसको मन्दिरलाई नष्ट गरे जसलाई सोलोमनले निर्मित गरेका थिए। उनले तब इस्राएलिहरुलाई बेबीलोनमा बन्धि बनाए। यसले मोशाको यस भविष्यद्वाणीलाई पूरा गरे कि:

63 “तिमीहरू प्रति राम्रो हुनका लागि र तिमीहरूको राष्ट्रको विकास गराउन परमप्रभु जति खुशी हुनु हुन्थ्यो तिमीहरूलाई नष्ट र ध्वंश पार्नु पनि त्यति नै खुशी हुनु हुनेछ। त्यो भूमि तिमीहरूले आफ्नै बनाउन जाँदैछौ तर मानिसहरूले तिमीहरूलाई भूमिबाट लखेट्नेछन्। 64 पृथ्वीका सबै मानिसहरू माझ परमप्रभुले तिमीहरूलाई छरपष्ट पारिदिनु हुनेछ। परमप्रभुले तिमीहरूलाई पृथ्वीको एक कुनादेखि अर्को कुनासम्म अन्य राष्ट्रका मानिसहरूमाझ छरपष्ट पारिदिनु हुनेछ। अनि त्यहाँ तिमीहरू काठ तथा ढुङ्गाले बनिएका झूटा पुर्खाहरूका थाहा नपाइएका देवताहरू पूज्ने छौ।  (व्यवस्था 28:63-64)

विजयी र बाबुललाई निर्वासित
विजयी र बाबुललाई निर्वासित

केरलको कोचीनको यहूदी दास्वतमा बस्नेहरु यी इस्राएलिहरुको वंशज् हुन्। किनकि 70 वर्ष देखि, यस अवधिलाई रातो  रंगले देखाएको छ, यी इस्राएलिहरु (वा यहूदी जसलाई अहिलेको समयमा भनिन्छ) निर्वासनमा अब्राहाम र उनको वंशज्लाई प्रतिज्ञा गरेको भूमि बाट टाढा रहन्थे।

फारसीहरुको अधीनतामा दास्वत देखि फर्किनु

यस पश्चात्, फारसी सम्राट कुस्रूले बेबोलोन जिते र कुस्रू संसारको सबसे भन्दा शक्तिशाली व्यक्ति बने। उनले यहूदिहरुलाई उनीहरुको भूमिमा फर्किन अनुमति प्रदान गरे।

त्यस भूमिमा रहनु जुन फारसी साम्राज्यको भाग हो
त्यस भूमिमा रहनु जुन फारसी साम्राज्यको भाग हो

तथापि उनीहरु अब एउटा स्वतंत्र देशमा थिएन्न, उनीहरु अब फारसी साम्राज्यको एउटा प्रान्तको रूपमा थिए। यो स्थिति लगभग 200 वर्ष सम्म रह्यो र यस समय रेखालाई गुलाबी रंगले दर्शाएको छ। यस समयमा यहूदिहरुको मन्दिर (जसलाई 2रे मन्दिरको रूपमा चिनिन्छ) र यरूशलेमको मन्दिरलाई पुर्न निर्मित गरे। यद्यपि यहूदिहरुलाई इस्राएलमा फर्किने अनुमित प्रदान गरिएको थियो, तथापि, उनीहरु मध्य धेरै जाना दास्वतमा नै रहे।

ग्रीकहरुको समयकाल

एलेक्जेन्डर (सिकन्दर) महान्ले फारसी साम्राज्यलाई जिते र इस्राएललाई आउनेवाला समय लगभग 200 वर्षको लागि ग्रीक साम्राज्यको एउटा प्रान्त बनाए। यसलाई गहिरो निलो रंगले देखाएका छ।

त्यस भूमिमा रहनु जुन ग्रीक भाग हो
त्यस भूमिमा रहनु जुन ग्रीक भाग हो

रोमीहरुको समयकाल

यस पश्चात् रोमिहरुले ग्रीक साम्राज्यलाई पराजित गरे र उनीहरु प्रमुख विश्व शक्ति बने। यस साम्राज्यमा यहूदी एक पटक फेरी  एउटा प्रान्त बने र यसलाई पहेंलो रंगले देखाएका छ। यो त्यो समय थियो जब येशू यस पृथ्वीमा हुनुहुन्थ्यो। यसले यो विवरण दिन्छ, कि किन सुसमाचारहरुमा रोमी सैनिकमा पाइन्छ  – किनकि रोमिहरुद्वारा इस्राएलिहरुको भूमिमा बसोबास गर्ने यहूदिहरु माथि येशूको समयमा  शासन गरिएको थियो।

त्यस भूमिमा रहनु जुन रोमी साम्राज्यको भाग हो
त्यस भूमिमा रहनु जुन रोमी साम्राज्यको भाग हो

रोमिहरुको अधीनतामा यहूदिहरुको दोस्रो पटक निर्वासित हुनु

बेबीलोनिहरुको समय देखि (586 ईशा पूर्व) यहूदी कहिल्यै पनि स्वतंत्र रहेनन् जसरी उनीहरु राजा दाऊदको अधीनतामा थिए। उनीहरु एक देखि अर्को साम्राज्यको अधीनमा  शासित भए, ठीक त्यस्तै नै गरि जसरी भारत माथि बिट्रेनको शासन थियो। यहूदिहरूलाई यस प्रति नराम्रो लग्यो र उनीहरुले रोमी शासनको विरूद्ध विद्रोह गरे। रोमी आए र उनीहरुले यरूशेलमलाई (70 ईशा सन्)मा नष्ट गरि दिए, यसको 2रे मन्दिरलाई जलाई दिए र यहूदिहरुलाई रोमी साम्राज्यमा दोस्रो रूपमा निर्वासित गरे। यो यहूदिहरु दोस्रो  पटक  दास्वतमा गएका थिए। किनकि रोम निकै ठूलो थियो, परिणामस्वरूप यहूदी अन्तमा पूरै संसारमा फैलिए।

70 ईस्वीमा रोमीहरूद्वारा यरूशलेम र यरूशलेम नष्ट भयो। यहूदीहरू विश्वभरको निर्वासनमा पठाए
70 ईस्वीमा रोमीहरूद्वारा यरूशलेम र यरूशलेम नष्ट भयो। यहूदीहरू विश्वभरको निर्वासनमा पठाए

र यस प्रकारले यहूदी मानिस अतीतको लगभग 2000 वर्ष रहे: विदेशी भूमिमा छरिएको र उनीहरुलाई कहिल्यै पनि कुनै भूमिमा स्वीकार गरेनन। यी विभिन्न देशहरुमा उनीहरुले निरन्तर रुपमा ठूलो सतावहरुले दु:ख उठाए। यहूदिहरुको माथि आएको सताव यूरोपको संदर्भमा विशेष रूपले सत्य हो। पश्चिमी यूरोपमा, स्पेन देखि लिएर रूस सम्म यहूदिहरुलाई यी देशहरुमा अक्सर खतरनाक परिस्थितिहरुमा बस्न पर्यो।यी सतावहरु देखि बचनको लागि यहूदी निरन्तर कोचीनमा पुगे। 17वीं व 18वीं शताव्दीमा भारतको अन्य भागहरुमध्य पूर्वी देशहरु बाट यहूदिहरुको आगमन भयो र उनीहरुलाई बगदादी यहूदी को रूपमा चिनिन्छन, जुन मुख्य रूपमा मुम्बई, दिल्ली र कोलकातामा बसेका थिए। 1500 ईशा पूर्व मोशाद्वारा दिइएको श्राप उनीहरुको विवरण अनुरूप हो, कि कसरी उनीहरुले जीवन यापन गरेका थिए।

1 डेविड सासोन र उनको पुत्र – भारतमा रहेका धनी बगदादी यहूदी
1 डेविड सासोन र उनको पुत्र – भारतमा रहेका धनी बगदादी यहूदी

65 “ती राष्ट्रहरूका माझ तिमीहरूले शान्ति पाउने छैनौ र विश्रामको निम्ति तिमीहरूले ठाउँ पाउने छैनौ। परमप्रभुले तिमीहरूको मनमा चिन्ता भरी दिनु हुनेछ। तिमीहरूका आँखा थाकेका हुनेछन्। तिमीहरू दुःखी हुनेछौ। (व्यवस्था 28:65)

इस्राएलिहरुको विरूद्ध दिएको श्राप मानिसहरुलाई यो सोध्नको लागि दिएको थियो:

24 “तब अरू सबै राष्ट्रका मानिसहरूले सोध्नेछन्, ‘परमप्रभुले यो भूमिलाई यस्तो पार्नुभयो? उहाँ किन यति विघ्न रिसाउनु भयो?’  (व्यवस्था 29:24)

र यसको उत्तर यो थियो:

25 उत्तर यस्तो हुनेछ, ‘कारण इस्राएलका मानिसहरूले तिनीहरूलाई मिश्र देशबाट ल्याउँदा परमप्रभु तिनीहरूको पिता-पुर्खाहरूको परमेश्वरसित गरिएको करारलाई त्याग गरे। 26 तिनीहरू आफूले नचिनेको र परमप्रभुले नबताएको अन्य जातिको देवताहरूको सेवा तथा पूजा गर्न लागे। 27 अनि परमप्रभुको क्रोधले यस भूमिका प्रत्येक मानिसहरूमाथि नराम्रा कुरा ल्याए त्यो शिक्षाहरूको पुस्तकमा लेखिएका छन्। 28 परमप्रभु अत्यन्तै असन्तुष्ट हुनु भएकोले त्यस भूमिबाट बाहिर निकालेर अहिले तिनीहरूले बसो-बास गरेको भूमिमा राख्नु भयो।’ (व्यवस्था 29:25-28)

तल दिइएको समय रेखाले यस 1900 वर्षको अवधिलाई दर्शाउछ। यस अवधिलाई रातो रंगको मोटो रेखाले दर्शाएको छ।

दासत्वको दुई शताब्दीलाई चित्रित गर्दै – यहूदीहरुको ऐतिहासिक समय रेखा
दासत्वको दुई शताब्दीलाई चित्रित गर्दै – यहूदीहरुको ऐतिहासिक समय रेखा

तपाईंले हेर्न सक्नु हुन्छ, कि उनीहरुको इतिहासमा यहूदीहरु दास्वतको दुई अवधिहरु बाट भएर गए तर दोस्रो दास्वत पहिलो दास्वत देखि धेरै लामो समय सम्म थियो।

20औं शताब्दीको आहुति

यहूदिहरुको विरूद्ध सताव आफ्नो चरम सीमामा तब पुग्यो जब हिटलरले, नाजी जर्मनी  द्वारा, यूरोपमा रहेका सबै यहूदिहरुलाई पूर्ण रीतिले नष्ट गर्ने प्रयास गरे। त्यो  लगभग सफल पनि भयो तर उसको  पराजय भयो र यहूदिहरुमध्य निकै काम बाकी रहे।

आधुनिक इस्राएलको  पुन: – स्थापना

मात्र यस तथ्यले, कि यस्ता मानिस, जसले स्वयंलाई ‘यहूदिहरु’ को रूपमा परिचित गर्दै हजारौँ वर्ष  पश्चात् पनि बिना कुनै जन्म भूमिको  अस्तित्व मा छन्, यो आफैमा नै उल्लेखनीय थियो। तर यसले 3500 वर्ष पहिले मोशाद्वारा लेखेको वचनहरुलाई सत्य प्रमाणित गरि दियो। 1948 मा यहूदिहरुले, संयुक्त राष्ट्रद्वारा इस्राएललाई आधुनिक देशको रूपमा पुन: स्थापित हुदै गरेको हेर्न आफैमा नै उल्लेखनीय थियो, ठीक त्यसै गरि जसरी मोशाले धेरै वर्ष पहिले लेखे थिए:

3 तब परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वर तिमीहरू प्रति दयालु हुनुहुनेछ र तिमीहरूलाई मुक्त गराई तिमीहरूलाई छरपष्ट पारेर पठाइएका देशहरूबाट फर्काई ल्याउनु हुनेछ। 4 यदि तिमीहरूलाई अत्यन्तै टाढा देशहरूमा पठाइएको भए पनि बटुलेर ल्याउनुहुनेछ। 5 जुन भूमि तिमीहरूका पिता-पुर्खाहरूको थियो त्यो फेरि तिमीहरूकै हुनेछ। परमप्रभु तिमीहरूको निम्ति असल हुनुहुनेछ र तिमीहरूको पिता-पुर्खाहरूसँग भएको भन्दा धेरै परमप्रभुले तिमीहरूलाई दिनु हुनेछ। अरू जातिमाभन्दा तिमीहरूको जन संख्या धेरै हुनेछ। (व्यवस्था 30:3-5)

धेरै विरोध पश्चात् पनि यस देशको स्थापना हुनु स्वयंमा नै उल्लेखनीय हो। यसको चारै तिरको अधिकांश देशहरुले इस्राएलको  विरूद्ध 1948 विरूद्ध… यस पश्चात् 1956 मा… यसको पश्चात् 1967 मा एक पटक फेरी 1973मा युद्धको शुरु गरेका थिए। इस्राएल एक निकै नै सानो देश हो,जसले धेरै पटक एक समयमा पाँचवटा देशहरुको साथमा युद्ध गरि रहेको हुन्थ्यो। यस्तो हुदा पनि, इस्राएल न केवल जोगियो, अपितु यसको क्षेत्रफल पनि बढ़दै गयो। 1967 को युद्धमा इस्राएलले यरूशलेमलाई प्राप्त गर्यो, जुन दाऊद  द्वारा लगभग 3000 वर्ष पहिले स्थापित गरेको ऐतिहासिक राजधानी थियो। इस्राएलको देशको स्थापना, र यी युद्धहरुको परिणामहरुले आजको हाम्रो  संसारमा सब भन्दा कठिन राजनैतिक समस्याहरुलाई जन्म दियो।

जस्तै कि मोशा द्वारा भविष्द्वाणी गरिएको थियो र जसलाई यहाँ निर विस्तार सहित देख्न सकिन्छ, इस्राएलको पुन: स्थापना इस्राएल को तर्फ फर्किन को लागि भारतमा बसेका विभिन्न यहूदिहरुको लागि एउटा प्रोत्साहन उत्पन्ना गर्दछ। यस समय इस्राएलमा 80,000 यस्ता यहूदी बस्छन, जसमध्य एउटा अभिभावक भारतदेखि र भारतमा अब केवल 5000 यहूदी मात्र बाकी रहेका छन्। जहाँ सम्म मोशाको आशीषहरुको संदर्भ छ, उनलाई निकै नै “टाढाको देशहरु” बाट जम्मा गरिएको हो (जस्तै  कि मिजोरम) र उनीहरुलाई “फिर्ता” गराउदै छन्। यसको निहितार्थ यहूदिहरु र गैर-यहूदिहरु दुवै को एक अर्कामा तुलना यहाँ निर प्रकाश परिएको छ।

मोशाको आशीषहरु र श्राप: त्यी सबै आज पनि गूँजी रहेका छन्

मोशा लगभग 3500 वर्षा रहे र उनले बाइबलको पहिलो पाँच पुस्तकहरु लेखे – पंचग्रन्थ  वा तोराह। पाँचौ पुस्तक, व्यवस्था, मा उहाँको मृत्यु भन्दा ठीक पहिले उहाँद्वारा बोलेका अन्तिम वचनहरु पाइन्दछ। यी वचनहरु इस्राएलका मानिसहरु – यहूदिहरुको लागि उहाँको आशीषहरु थिए, तर साथै यसमा श्राप पनि थियो। मोशाले लेखे कि यी आशीषहरु र श्राप ले संसारको इतिहासलाई आकार प्रदान गर्ने छ र यसमा न केवल यहूदिहरु मात्र, तर अन्य अरु जातिहरुद्वारा पनि ध्यान दिन परेन्छ। यी आशीष र श्रापहरु ले भारतको  इतिहासलाई पनि प्रभावित परेका छ। त्यसैले यसको लेखन हाम्रो आत्म चिन्तनको लागि हो। आशीष र श्रापहरुको पूरा सूची यहाँ निर दिइएको छ। यसको सार तल दिइएको छ।

मोशाको आशीषहरु

मोशाले त्यी आशीषहरुलाई वर्णन गर्न आरम्भ गरे जसलाई इस्राएलको मानिसले तब प्राप्त गरे जब उनीहरुले व्यवस्थाको पालन गरे, जस मध्य दस आज्ञाहरु पनि सम्मिलित छन्। परमेश्वरको तर्फ बाट आउने आशीष यति ठुलो हुनेछ कि अन्य जातिहरुले पनि त्यो आशीषहरुलाई चिन्नेछन्। यी आशीषहरुको परिणाम निम्न लिखित हुनेछ:

10 तब पृथ्वीका सबै मानिसहरूले थाहा पाउनेछन् तिमीहरू परमप्रभुका मानिसहरू हौ र तिनीहरू तिमीहरूसित डराउने छन्।   (व्यवस्था 28:10)

… र श्राप

तर, यदि इस्राएलीले आज्ञाहरुलाई पालन गर्नमा असफल भएमा, तब उनीहरुले श्रापहरुलाई प्राप्त गर्नेछन् जुन आशीषहरुको स्थानमा हुनेछ र उनीहरुको तुलना अनुरूप हुनेछ। यी आशीषहरुलाई पनि चारै तर्फको जातिहरुद्वारा दखिने छ:

37 देशहरू जहाँ परमप्रभुले तिमीहरूलाई पठाउनुहुनेछ त्यहाँ मानिसहरू तिमीहरूमाथि भएको कष्ट देखेर दुःखी हुनेछन् अनि तिनीहरू तिमीहरूमाथि हाँस्नेछन् र अपमान गर्नेछन्।  (व्यवस्था 28:37)

र यो श्राप आउने इतिहास सम्म विस्तारित हुने छ।

46 अनि तिनीहरू सघैं तिमीहरू अनि तिमीहरूका सन्तान अघि इर्श्वरको न्यायको प्रतीकको रूपमा रहने छन्।  (व्यवस्था 28:46)

तर परमेश्वरले चेतावनी दिनुभयो यी श्रापहरुको सबैभन्दा नराम्रो अंश अन्य जातिहरुको तर्फ बाट आउने छ।

49 “परमप्रभुले तिमीहरूसित लडाँईं गर्न टाढाबाट एउटा जातिका मानिसहरू ल्याउनुहुनेछन् तिनीहरू आकाशबाट गरूडले झम्टे जस्तै आउने छन्। तिमीहरूले तिनीहरूको भाषा बुझ्ने छैनौ। 50 तिनीहरू निष्ठुर हुनेछन्, बूढापाकाको आदर गर्दैनन् अनि स-साना नानीहरूप्रति दया देखाउँदैनन्। 51 तिनीहरूले तिमीहरूका पशुहरू र बाली लानेछन्। तिमीहरूको नाश नहुन्जेलसम्म तिनीहरूले प्रत्येक चीज लाने छन्। तिनीहरूले तिमीहरूका लागि अन्न, मद्य, तेल, गाईहरू, भेंडाहरू अथवा बाख्राहरू छोड्ने छैनन्। तिनीहरूले तिमीलाई नष्ट नगरे सम्म प्रत्येक चीज लाने छन्। 52 “तिमीहरू सोच्छौ त्यस शहरहरूको वरिपरि अग्ला-अग्ला र शक्तिशाली पर्खालहरूले तिमीहरूलाई सुरक्षा दिन्छन्। तर ती पर्खालहरू ढल्नेछन्। त्यस राष्ट्रका मानिसहरूले सबै शहरहरू घेरेर तिमीहरूमाथि आक्रमण गर्नेछन्। परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वरले तिमीहरूलाई दिनु भएको भूमिमा एउटै शहर पनि बाँकी नराखी शत्रुहरूले आक्रमण गर्नेछन्।   (व्यवस्था 28:49-52)

यो नराम्रो बाट अत्याधिक खराब हुने छ।

63 “तिमीहरू प्रति राम्रो हुनका लागि र तिमीहरूको राष्ट्रको विकास गराउन परमप्रभु जति खुशी हुनु हुन्थ्यो तिमीहरूलाई नष्ट र ध्वंश पार्नु पनि त्यति नै खुशी हुनु हुनेछ। त्यो भूमि तिमीहरूले आफ्नै बनाउन जाँदैछौ तर मानिसहरूले तिमीहरूलाई भूमिबाट लखेट्नेछन्। 64 पृथ्वीका सबै मानिसहरू माझ परमप्रभुले तिमीहरूलाई छरपष्ट पारिदिनु हुनेछ। परमप्रभुले तिमीहरूलाई पृथ्वीको एक कुनादेखि अर्को कुनासम्म अन्य राष्ट्रका मानिसहरूमाझ छरपष्ट पारिदिनु हुनेछ। अनि त्यहाँ तिमीहरू काठ तथा ढुङ्गाले बनिएका झूटा पुर्खाहरूका थाहा नपाइएका देवताहरू पूज्ने छौ। 65 “ती राष्ट्रहरूका माझ तिमीहरूले शान्ति पाउने छैनौ र विश्रामको निम्ति तिमीहरूले ठाउँ पाउने छैनौ। परमप्रभुले तिमीहरूको मनमा चिन्ता भरी दिनु हुनेछ। तिमीहरूका आँखा थाकेका हुनेछन्। तिमीहरू दुःखी हुनेछौ।   (व्यवस्था 28:63-65)

परमेश्वर र इस्राएलिहरुको मध्यमा औपचारिक सहमतिद्वारा यी आशीष र श्रापहरुलाई स्थापित गरिएको थियो।

12 आज तिमीहरू परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वरसित एउटा करारमा बाँधिनु पर्छ र परमप्रभुले त्यो करार आज बनाउनु हुँदैछ। 13 यो प्रतिज्ञासँगै, परमप्रभुले तिमीहरूलाई उहाँको आफ्नै विशेष मानिसहरू बनाउनु भयो, अनि त्यो प्रमाणित गर्नु भएको छ उहाँ तिमीहरूको परमेश्वर हुनुहुन्छ जस्तो उहाँले तिमीहरू अनि तिमीहरूका पिता-पुर्खाहरू अब्राहाम, इसहाक अनि याकूबलाई गर्नु भएको थियो। 14 परमप्रभुले तिमीहरूसित मात्र यो करार गर्नु तथा प्रतिज्ञा गर्नु हुनेछैन, 15 तर परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वर सबैसँग यो करार गर्नु हुँदैछ जो उहाँको अघि उभिएका छन् अनि हाम्रा भावी सन्तानहरूसँग जो आज हामीसँग छैनन्।   (व्यवस्था 29:12-15)

यस कारण यी वाचा सन्तान र भविष्यको पिढ़िहरु माथि निर्मित हुनेछ। सत्य यो हो कि, यो वाचा भविष्यको पीढ़िहरु- दुवै अर्थात्  इस्राएलिहरु र परदेशिहरुको तर्फ निर्देशित गरिएको छ।

22 “भविष्यमा जब तिमीहरूका सन्तानहरू तथा टाढा-टाढाबाट आएका विदेशीहरूले देख्ने छन् कसरी भूमि नष्ट भयो। तिनीहरूले देख्ने छन् कसरी रोगहरू परमप्रभुले ल्याउनु भयो। 23 त्यहाँको भूमि सब गन्धकको आगोले जल्नेछ र नूनले ढाकिनेछ अनि त्यहाँ घाँससम्म उम्रने छैन। परमप्रभुको रीसले त्यो भूमि नष्ट हुनेछ जस्तो सदोम, गमोरा, अदमा र सबोयीम नष्ट गरिएका थिए। 24 “तब अरू सबै राष्ट्रका मानिसहरूले सोध्नेछन्, ‘परमप्रभुले यो भूमिलाई यस्तो पार्नुभयो? उहाँ किन यति विघ्न रिसाउनु भयो?’   (व्यवस्था 29:22-24)

र यसको उत्तर यो हुने छ:

25 उत्तर यस्तो हुनेछ, ‘कारण इस्राएलका मानिसहरूले तिनीहरूलाई मिश्र देशबाट ल्याउँदा परमप्रभु तिनीहरूको पिता-पुर्खाहरूको परमेश्वरसित गरिएको करारलाई त्याग गरे। 26 तिनीहरू आफूले नचिनेको र परमप्रभुले नबताएको अन्य जातिको देवताहरूको सेवा तथा पूजा गर्न लागे। 27 अनि परमप्रभुको क्रोधले यस भूमिका प्रत्येक मानिसहरूमाथि नराम्रा कुरा ल्याए त्यो शिक्षाहरूको पुस्तकमा लेखिएका छन्। 28 परमप्रभु अत्यन्तै असन्तुष्ट हुनु भएकोले त्यस भूमिबाट बाहिर निकालेर अहिले तिनीहरूले बसो-बास गरेको भूमिमा राख्नु भयो।’  (व्यवस्था 29:25-28)

के  आशीष र श्रापहरु  घटित  हुन्छन?

यसको  बारेमा केहि पनि तटस्थता छैन। आशीहरु हर्षालु थियो र श्राप डार लाग्दो थियो ,तर सबै भन्दा महत्वपूर्ण प्रश्न जुन हामी सोध्ने सक्छौ, त्यो यो  हो : ‘के यो घटित हुन्छ?’ पुरानो  नियम को लिपिबद्ध वृतान्तको एउटा ठुलो भाग इस्राएलियहरुको इतिहास हो, यस प्रकारले हामीले उनीहरुले इतिहासलाई जान्दछौ। साथै हामीसंग पुरानो नियमदेखि बाहिरको ऐतिहासिक र पुरातात्विक स्मारकहरुको लिपिबद्ध वृतान्त पाइन्छ। त्यी सबै इस्राएलिहरु वा यहूदिहरुको इतिहासको एउटा स्थाई चित्रलाई प्रस्तुत गर्दछ। यो यहाँ निर समय रेखाद्वारा दिएको छ। तपाई स्वयं आफैले पढ्नु होस् र मुल्यांकन  गर्नुहोस कि के मोशाको श्राप पुरा भयो कि भएन। यसले साथै यो कुराको पनि उत्तर दिन्छ, कि किन यहूदी समूह 2700 वर्षौ पहिले देखि आरम्भ हुँदै भारतमा स्थानांतरित भएका थिए (उदाहरणको लागि मिजोरमको बेनी मनश्शे)। उनीहरु अश्शूरी र बेबीलोनको विजयी अभियानहरुको परिणामस्वरूप धेरै मात्रामा पुरै भारतमा छरीए  – ठीक त्यसै गरी जसरी मोशाले चेतावनी दिएका थिए।

मोशा को  आशीषहरु  र श्रापहरुको निष्कर्ष

मोशाको अन्तिम वचन श्रापहरुको साथै अन्त हुदैन। यहाँ निर यस्तो दिएको छ, कि कसरी मोशाले आफ्नो अन्तिम घोषणाहरुलाई दिएका थिए।

 “मैले तिमीहरूलाई बताएको आशीर्वाद र सरापहरू तिमीहरूमाथि पर्नेछन् अनि परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वरले तिमीहरूलाई खेदी पठाउनु भएको भूमिमा ती कुराहरू सम्झना गर्नेछौ। 2 त्यस समय जब तिमीहरूका सन्तान र तिमीहरू परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वर कहाँ फर्केर आउनेछौ र आज मैले बताएका उहाँका सबै आज्ञाहरू हृदयबाट नै पालन गर्नेछौ। 3 तब परमप्रभु तिमीहरूका परमेश्वर तिमीहरू प्रति दयालु हुनुहुनेछ र तिमीहरूलाई मुक्त गराई तिमीहरूलाई छरपष्ट पारेर पठाइएका देशहरूबाट फर्काई ल्याउनु हुनेछ। 4 यदि तिमीहरूलाई अत्यन्तै टाढा देशहरूमा पठाइएको भए पनि बटुलेर ल्याउनुहुनेछ। 5 जुन भूमि तिमीहरूका पिता-पुर्खाहरूको थियो त्यो फेरि तिमीहरूकै हुनेछ। परमप्रभु तिमीहरूको निम्ति असल हुनुहुनेछ र तिमीहरूको पिता-पुर्खाहरूसँग भएको भन्दा धेरै परमप्रभुले तिमीहरूलाई दिनु हुनेछ। अरू जातिमाभन्दा तिमीहरूको जन संख्या धेरै हुनेछ।   (व्यवस्था 30:1-5)

हजारौ वर्ष सम्म निर्वासित रहनु  पश्चात्, 1948 मा – जसमध्य आज पनि धेरै मानिस जीवित छन्, उनीहरुको जीवनकालमा नै – इस्राएलको आधुनिक राष्ट्र संयुक्त राष्ट्रको प्रस्तावद्वारा पुन: स्थापित गरियो र यहूदिहरु संसारको  चारै तर्फ बाट यस ठाउमा फेरी फर्किन आरम्भ गरे – ठीक त्यसै गरी जसरी मोशाले भविष्यद्वाणी गरेका थिए। भारतमा आज, कोचीन, आन्ध्रा प्रदेश र मिजोरममा रहनेहरु हजारौँ वर्ष पुरानो यूहदी समाज तीव्रमात्रामा घटदै  जादैछ, किनकि यहूदी आफ्नो पूर्वजहरुको भूमिमा फर्की जाँदै छन्। भारतमा केवल 5000 यहूदी मात्र बाँकी छन्। हाम्रो आँखा आगाडी नै मोशाको आशीषहरु पुरा हुँदै छ, निश्चित रूपमा  श्रापहरुले उनको इतिहासलाई  निर्मित गरेको  थियो।

हाम्रो लागि यसमा  धेरै सुचना पाइन्छ। प्रथम, आशीषहरु र श्रापहरुले आफ्नो अधिकार र सामर्थ्यलाई बाइबलको परमेश्वरदेखि प्राप्त गरेका थिए। मोशा मात्र एक आत्म जागृति व्यक्ति – एक ऋषि थिए। सत्य यो हो कि, यो आशीषहरु र श्राप हजारौ वर्ष सम्म आउदै, पूरा  संसारको जातिहरुमा विस्तारित हुँदछ, र करोडौ मानिसहरुलाई प्रभावित गर्नु (यहूदिहरुको इस्राएलमा फेरी फर्किनाले उथल पुथल  उत्पन्न गरिदियो  – यो  नियमित रूपले  वैश्विक समाचार बनाउने घटनाहरुको कारण बनेको छन्)परमेश्वरसंग सामर्थ्य र अधिकार छ, जसको पुष्टि बाइबल (वेद पुस्तक) ले  प्रमाण गर्छ। त्यही  तोराहमा उहाँले  यो प्रतिज्ञा  पनि गर्नु भएको छ  कि पृथ्वीको सबै मानिसहरुले  आशीष पाउने छन्। ‘पृथ्वीको सबै मानिसहरुमध्य’ मा तपाई र म पनि सम्मिलित छौ। यस पश्चात् अब्राहमको पुत्रको  बलिदान मा, परमेश्वर पुन पुष्टि गर्नुहुन्छ कि ‘सबै  जातिहरुले आशीष पाउनेछ’। यस बलिदानको अद्भुत स्थान र वर्णनले हामीलाई यस कुरालाई  जन्नमा सुराग दिदै सहायता प्रदान गर्दछ कि यस आशीषलाई कसरी  प्राप्त गरिन्छ। आशीषलाई अब मिजोरम, आन्ध्रा प्रदेश र केरलदेखि फर्किने यहूदिहरुको माथि राखी दियो, जो एउटा यस्तो चिन्ह हो, कि परमेश्वर जसले आफ्नो वचनमा प्रतिज्ञा गरेको छन्, भारतको सबै राज्यहरु र यस संसारको अन्य सबी जातिहरुमा समान रूपले आशीषलाई  दिन सक्नुहुन्छ र दिन चाहनुहुन्छ। यहूदिहरु जस्तै नै, हामी पनि हाम्रो श्रापको मध्यमा आशीषहरुलाई  दिने प्रस्ताव राखेको छ। किन हामी यी आशीषको यस वरदानलाई प्राप्त नगर्ने त?

के बाइबल (वेद पुस्तक) साहित्यक रूपमा विश्वसनीय छ?

परमेश्वरले इतिहासमा कसरी कार्य गर्नुभयो यसलाई वर्णित गर्दै बाइबलले आत्मिक सत्यहरुलाई प्रदान गर्दछ। यो त्यहाँ बाट आरम्भ हुन्छ जहाँ परमेश्वरले मानिसको सृष्टि आफ्नो स्वरूपमा गर्नुभयो र फेरी प्रथम मानिसको सामना गर्नुभयो र एउटा बलिदानको लागि भन्नुभयो ‘जो’ आउने वाला हुनुहुन्थ्यो र जसको बलिदान हुनेछ। यसको पश्चात् ऋषि अब्राहमको पुत्रको स्थानमा एउटा भेडाको बलिदानको विशेष घटना र ऐतिहासिक फसहको घटना घटित भयो। यो प्राचीन ऋग वेदको समान्तर चल्दछ जहाँ निर हाम्रो पापहरुको लागि बलिदानको मांग गरिएको छ र यो प्रतिज्ञा दिइएको छ कि यो पुरूषाको बलिदान को साथ प्रगट हुने छ। यो प्रतिज्ञाहरु प्रभु येशू मसीह (येशू सत्संग) को जीवन, शिक्षाहरु, मृत्यु एवं पुनरूत्थान बाट पुरा भएको हो। तर प्रतिज्ञाहरु र पूर्णताहरु ऐतिहासिक हुन्। त्यसैले, यदि बाइबललाई आत्मिक सत्यतालाई प्रदान गर्नुको लागि सत्य हुन्छहुन्छ भने यसलाई ऐतिहासिक रूपले विश्वसनीय पनि हुनु पर्दछ। यसले हामीलाई हामीले गरिएको प्रश्नको तर्फ लिएर जान्छ: के बाइबल (वेदपुस्तक) साहित्यक रूपले विश्वसनीय छ? र कसरी  कोहिले यो जान्न सक्छ कि यो छ वा छैन?

हामीले यो भन्दै आरम्भ गर्छौं कि केहि समय बिते पश्चात बाइबलको मूलपाठ (को शब्द) कही परिवर्तित त भएको छैन। जसलाई साहित्यक विश्वसनीयता ले जानिन्छ, यो प्रश्न यसकारण उठ्दछ किनकी बाइबल अत्याधिक प्राचीन हो। धेरै जसो पुस्तक छन् जोसंग मिलाएर बाइबलको निर्माण भएको हो, र सबै भन्दा अन्तिम पुस्तक लगभग दुई हज़ार वर्ष पहिले लेखिएको थियो। अधिकांश मध्यवर्ती शताब्दीमा छपाई, फोटोकॉपी मशीन वा प्रकाशन कम्पनिहरुको कुनै सुविधा थिएन। त्यसैले यी पुस्तकहरुलाई हातद्वारा लेखिन थियो, एउटा पीढ़ी पश्चात् दोस्रो पीढ़ी आउदा सम्म, भाषाहरु समाप्त भयो र नयाँ भाषाहरु आउदै गयो, साम्राज्य परिवर्तित हुदै गए र नयाँ शाक्तिहरु आउदै गयो। किनकी मूल पांडुलिपिहरु धेरै पहिले नै लोप भएको थियो, त्यसैले हामीले कसरी यो जान्न सक्छौं कि आज हामी बाइबलमा जे पनि पढ़द छौँ त्यसैलाई वास्तवमा मूल लेखकहरुले नै धेरै पहिले नै लेखेका थिए? के यो जान्नको लागि कुनै ‘वैज्ञानिक’ तरीका छ कि जसलाई हामीले आज पढ़द छौँ त्यो धेरै पहिले लेखिएको मूल लेखहरु जस्तै नै छ वा भिन्न छ?

साहित्यक आलोचनाको सिंद्धान्त

यो प्रश्न कुनै पनि प्राचीन लेखको लागि सत्य छ। तल दिइएको आंकडाले यस प्रक्रियालाई चित्रित गर्दछ जसमा अतीतको सबै प्राचीन लेखहरुलाई समय व्यतीत हुनुको साथै सुरक्षित राखिन्थ्यो ता कि हामीले यिनीहरुलाई आज पढ़न सकौं। तल दिइएको आँकडा 500 ईसा पूर्व (यस तिथिलाई केवल एउटा उदाहरणलाई दर्शाउनको लागि चुनिएको हो) को एउटा प्राचीन दस्तावेजको उदाहरणलाई प्रर्दशित गर्दछ।

समयरेखाको उदाहरणले यो प्रदर्शित गर्दछ कि कसरी मूलपाठ समयमा भएर चल्दछ।
समयरेखाको उदाहरणले यो प्रदर्शित गर्दछ कि कसरी मूलपाठ समयमा भएर चल्दछ।

मौलिक रूप अनिश्चितकाल सम्मको लागि रहदैन, त्यसैले यो नष्ट हुनु भन्दा, हराउनु भन्दा, वा नाश हुनु भन्दा, पहिले एउटा पांडुलिपि (पांडु लि) को प्रतिलिपि तैयार गरिद्छ (1 प्रतिलिपि)। अनुभवी व्यक्तिको एउटा श्रेणी जसलाई शास्त्री भनि पुकारिन्छ प्रतिलिपिलाई बनाउने कार्य गर्द छन्। जसो जसो समय व्यतीत हुन्छ, प्रतिलिपिहरुबाट अरु प्रतिलिपि (2 प्रतिलिपि र 3 प्रतिलिपि) तैयार गरिन्छ। कुनै समयमा एउटा प्रतिलिपिलाई संरक्षित गरिन्छ जुन आज पनि अस्तित्वमा छ (3 प्रतिलिपि)। हामीले उदाहरण दिइएको आँकडामा यस अस्तित्वमा भएको प्रतिलिपिलाई 500 ईसा पूर्वमा बनाएर देखाएको छ। यसको अर्थ यो हो कि जति धेरै पुरानो मूलपाठको दस्तावेजको अवस्था लाई हामीले जान्न सक्छौं त्यो केवल 500 ईसा पूर्व वा यस पछिको हो किनकी यस भन्दा अघिको सबै पांडुलिपिहरु लोप भए। 500 ईसा पूर्व बाट 500 ईस्वी सन् को मध्य 1000 वर्ष (जसलाई आंकडामा x को चिन्हले देखाएको छ) त्यो अवधि हो जसमा हामीले कुनै पनि प्रतिलिपिको जाँच गर्न सक्दैनौ किनकी सबै पांडुलिपिहरु यस अवधिमा लोप भए। उदाहरणको लागि, यदि प्रतिलिपि बनाएको समय कुनै त्रुटि (अन्जानमा वा जनीबुजी) भएको जुन समय 2 प्रतिलिपिलाई 1 प्रतिलिपि देखि बनाउदै थिए, तब हामीले त्यसलाई पत्ता लगाउनको लागि सक्षम हुदैनौ किनकि यस मध्य कुनै पनि दस्तावेज अब एक अर्काको तुलना गर्नको लागि उपलब्ध छैन। वर्तमानमा उपलब्ध प्रतिलिपिहरु (x अवधि) को उत्पति हुनु भन्दा पहिले यो समयाविधि यसकारण साहित्यक अनिश्चितताको अन्तराल हो। परिणामस्वरूप, एउटा सिद्धान्त जो साहित्यक विश्वसनीयताको बारेमा हाम्रो प्रश्नको उत्तर दिन्छ त्यो यो हो कि ति अधिक छोटो यो अन्तराल x हुनेछ तेतिनै अधिक हामी हाम्रो आधुनिक दिनहरुमा दस्तावेजको सटीक रूपले संरक्षणमा आफ्नो विश्वसनीयतालाई राख्न सक्छौं, किनकी अनिश्चयतताको अवधि कम हुद्छ।

यसमा कुनै सन्देह छैन, कि आज अकसर एउटा पांडुलिपिको एउटा भन्दा धेरै दस्तावेजको प्रतिलिपि अस्तित्वमा छ। मान्नुहोस् कि हामीसंग यस किसिमको दुइवटा पांडुलिपिहरुको प्रतिलिपिहरु छन र हामीले त्यी दुवैको एउटा भागमा यस निम्नलिखित वाक्यांशलाई पाउद छौँ (मैले यसलाई अंग्रेजीमा उदाहरणको कारण लेख्दछु, तर वास्तविक पांडुलिपि यूनानी, लैटिन वा संस्कृति जस्तो भाषामा छन्):

केहि पांडुलिपिहरुको साथ साहित्यक भिन्नता
केहि पांडुलिपिहरुको साथ साहित्यक भिन्नता

मूल लेखमा कि त सुरेशको बारेमा लेखिएको छ वा त सुमेशको बारेमा लेखिएको छ, र बाकीको यी अन्य पांडुलिपिहरुको प्रतिलिपि बनाएको समयमा त्रुटि पाइन्छ। प्रश्न यो उठ्दछ – कि यी मध्य कुनमा त्रुटि पाइन्छ? उपलब्ध प्रमाणले यो निर्धारित गर्नु अत्यन्त कठिन छ।

अब मानि लिनुहोस हामीले एउटा लेखको नै दुई भन्दा अधिक पांडुलिपिहरुलाई प्राप्त गरेको छौँ, जस्तो तल देखाएको छ:

धेरै पांडुलिपिहरुको साथ साहित्यक भिन्नता
धेरै पांडुलिपिहरुको साथ साहित्यक भिन्नता

अब यो तार्किक परिणाम निकालनु सजिलो हुन्छ कसरी पांडुलिपिमा त्रुटि हुन्छ। यो संभावना धेरै छ कि त्रुटि एक पटक मात्र भएको हुनु सक्छ, यसको अपेक्षा की एउटा जस्तै त्रुटि तीन पटक पुनरावृत्ति भयो, यसकारण यो संभावना अधिक छ पांडुलिपि #2 को प्रतिलिपिमा त्रुटि छ, र लेखकले सुरेश को बारेमा लेखिएको छ, न कि सुमेशको बारेमा।

यो एउटा सरल उदाहरण हो कि एउटा अर्को सिद्धान्त जसलाई हामीले पांडुलिपिको साहित्यक रूपले विश्वसनीय हुनुको जाँचको लागि उपयोग गर्नु सक्छौं त्यो: जति धेरै प्रचलित पांडुलिपिहरु थिए र जो उपलब्ध , तेतिनै अधिक मूल लेखको शब्दहरुको सही त्रुटिहरुलाई पत्ता लगाउन र सही गर्नु र निर्धारित गर्नु सजिलो हुन्छ

पश्चिमको महान् पुस्तकहरुको साहित्यक आलोचना

हामीसंग बाइबलको साहित्यक विश्वसनीयतालाई निर्धारित गर्नको लागि दुइवटा संकेतहरु छन:

  1. वास्तविक संकलन र प्रांरम्भिक प्रचलित पांडुलिपिको प्रतिलिपिहरुको मध्य समयलाई नाप्नु, र
  2. प्रचलित पांडुलिपिको प्रतिलिपिको सँख्यालाई गणना गर्नु।

किनकी यो संकेत जुन प्राचीन लेखको माथि लागू हुद्छ छ त्यसैले हामीले यसको उपयोग दुवै अर्थात् बाइबल र साथै अन्य प्राचीन लेखहरुको माथि लागू गर्न सक्छौं, जस्तो कि तल दिइएको तालिकाहरुमा दिइएको छ।

लेखक कहिले लेखिएको प्रांरम्भिक प्रतिलिपि समयको अवधि #
कैसर 50 ई. पूर्व 900 ई. सन् 950 10
प्लेटो 350 ई. पूर्व 900 ई. सन् 1250 7
अरस्तू* 300 ई. पूर्व 1100 ई. सन् 1400 5
थियूसीडाईडस 400 ई. पूर्व 900 ई. सन् 1300 8
हेरोडोटस 400 ई. पूर्व 900 ई. सन् 1300 8
सैफोक्लेस 400 ई. पूर्व 1000 ई. सन् 1400 100
टाईटस 100 ई. सन् 1100 ई. सन् 1000 20
पिल्नी 100 ई. सन् 850 ई. सन् 750 7

यो लेखक पश्चिमी इतिहासको प्रमुख शास्त्रीय लेखन – अर्थात् यस्तो लेख जसको विकास पश्चिमी सभ्यताको विकासको साथ निर्मित भएको प्रस्तुत गर्दछ। औसत दरमा, तिनीहरुलाई हामी सम्म 10-100 पांडुलिपिहरुको रूपमा एउटा देखि अर्को पीढ़ीसम्म पुराउन्दछ जसलाई मूल लेखको लेखिनु पश्चात् लगभग 1000 वर्षको पश्चात् आरम्भ गर्दै संरक्षित गरिएको थियो।

पूर्वको महान् पुस्तकहरुको साहित्यक आलोचना

आउनुहोस अब हामी प्रचीन संस्कृतिको महाकाव्यहरुलाई हेरौं जुन हामी दक्षिण एशियाको इतिहास र दर्शन माथि धेरै अधिक समझलाई प्रदान गर्दछ। यस लेखहरुमा सबै भन्दा प्रमुख महाभारत को लेख हो, जसमा अन्य लेखहरुको साथमा, भगवद् गीताकुरूक्षेत्र को लड़ाई को वृतान्त पनि सम्मिलित छ। विद्वानहरुले आकलन गर्छन कि महाभारतको विकास यसको आज लेखिएको  स्वरूपमा लगभग 900 ईसा पूर्व बाट भएको हो, तर सबै भन्दा प्राचीन पांडुलिपिको आज पनि अस्तित्वमा पाउने अंश लगभग 400 ईसा पूर्वको आसपास मूल संकलन र प्रांरम्भिक प्रचलित पांडुलिपि बाट लगभग 500 वर्षको अन्तराललाई दिइएको पाइन्छ (संदर्भको लागि विकीको लिंक)। हैदराबादको उस्मानिया विश्वविद्यालयले गर्व साथ भन्दछ कि उनीहरुको पुस्तकालयमा दुइवटा पांडुलिपिको प्रतिलिपिहरु छन, तर यी दुइवटाको तिथि केवल 1700 ईस्वी सन् र 1850 ईस्वी सन् सम्म छ– जुन कि मूल संकलन को हज़ार वर्ष पश्चातको हो। न केवल पांडुलिपि प्रतिलिपिहरुको पछिको तिथि को हो, यद्यपि यो जानकारी कि महाभारत एउटा लोकप्रिय लेखन कार्य थियो यो यसको भाषा र शैलीमा परिवर्तनको पुष्टि गर्दछ, यसमा धेरै  प्रचलित पांडुलिपिको प्रतिलिपिमा धेरै नै उच्च श्रेणीको साहित्यक भिन्नता पाइन्छ। विद्वान जसले यो आंकलन गर्दछन कि महाभारतमा लेखिएको साहित्यक भिन्नता यसरी व्यक्त गर्दछ:

“भारतको राष्ट्रीय महाकाव्य, महाभारत, ले त धेरै नै भ्रष्टताको सामना गरेको थियो। यो लगभग…250000 पँक्तिहरुको हो। यस मध्य, कुनै 26000 पँक्तिहरुमा साहित्यक भ्रष्टता (10 प्रतिशत) पाइन्द छ”– (गिज़लेर, एन एल र डब्लूयु ई निक्स. बाइबलको एउटा सामान्य परिचय. मूडी प्रेस. 1988. पृ 367)

अन्य महान् महाकाव्य, रामायण  हो, जुन लगभग 400 ईसा पूर्वको आसपास संकलित भएको थियो तर यसको प्रांरम्भिक प्रचलित प्रतिलिपि, नेपाल बाट आएको हो, जसको तिथि 11 ईस्वी सन् को शताब्दीमा पाइन्द छ (संदर्भ लिंक) – जुन मूल संकलन बाट लगभग 1500 वर्षको आसपास पाइने प्रांरम्भिक प्रचलित पांडुलिपिको अन्तराललाई देखाउद छ। रामायणको अब कहीं हज़ारौँ प्रचलित प्रतिलिपिहरु पाइन्द छ। यसमा एक अर्कासंग नै व्यापक साहित्यक भिन्नता पाइन्दछ, विशेषगरि उत्तर भारत र दक्षिण भारत/दक्षिण पूर्वी एशियाको मध्यमा। विद्वानहरु यी साहित्यक विभिन्नताहरुको कारण यी पांडुलिपिहरुलाई 300 भिन्न समूहहरुमा वर्गीकृत गरिएको छ।

नयाँ करारको साहित्यक आलोचना

आउनुहोस अब हामी बाइबलको लागि पांडुलिपि आधारित तथ्यको जाँच गरौँ। तल दिइएको तालिका नयाँ करारको सबै भन्दा प्रचीनत्तम प्रतिलिपिहरुलाई सूचीबद्ध गर्दछ। यस मध्य प्रत्येकलाई एउटा नाम दिइएको (अकसर पांडुलिपिलाई खोजकर्ताको नामको माथि)

पांडुलिपि कहिले लेखियो पांडुलिपिको तिथि समयको अवधि
जॉन राएलॉन 90 ई. सन् 130 ई. सन् 40 yrs
बोड़मेर पपाईरस 90 ई. सन् 150-200 ई. सन् 110 yrs
चेस्टर बेट्टी 60 ई. सन् 200 ई. सन् 20 yrs
कोड्डक्स वेटीकानुस 60-90ई. सन् 325 ई. सन् 265 yrs
कोड्डक्स सिनाटिक्स 60-90 ई. सन् 350 ई. सन् 290 yrs

नयाँ करारको पांडुलिपिहरु सँख्यामा अति अधिक छ कि त्यी सबैलाई एउटा तालिकामा सूचीबद्ध गर्न अत्यन्त नै कठिन हुनेछ। जस्तै एउटा विद्वान जसले यस विषयको माथि अध्ययन गर्नुको लागि धेरै वर्षको समयलाई व्यीतत गरेर व्यक्त गरे:

“हाम्रो साथ आज नयाँ करारको अंशहरुको 24000 पांडुलिपिले अधिक प्रतिलिपिहरुको अंश पाइन्छ… प्राचीन कालको कुनै पनि दस्तावेज यति धेरै सँख्या र प्रामाणिकताको पहुँचले  आरम्भ हुदैन थियो। यसको तुलनामा कवि होमर लिखित इलियड हो जुन 643 पांडुलिपिहरुको साथ अर्को स्थानमा आज पनि आफ्नो अस्तित्वमा छ।” मैक्डावेल, जे. प्रमाण जो न्यायको मांग गर्दछ. 1979. पृ. 40)

ब्रिट्रिश संग्रहालयको एउटा अग्रणी विद्वानले यो पुष्टि गर्दछ कि:

“विद्वान एउटा ठूलो सीमा सम्म संतुष्ट छ कि मुख्य यूनानी र रोमी लेखक आफ्नो मूलपाठमा साँचो थियो…तर पनि उनीहरुको लेखनकार्यको प्रति हाम्रो ज्ञान केवल केहि थोरै पांडुलिपिहरु माथि आधारित छ जबकि नयाँ करारको पांडुलिपिहरुको गणना…हज़ारौँ द्वारा भएको छ” (केन्योन, एफ. जी. – ब्रिट्रिश संग्रहालयको पूर्व निदेशक – हाम्रो बाइबल र प्राचीन पांडुलिप. 1941 पृ. 23)

र यी पांडुलिपिहरुको एउटा निश्चित सँख्या अत्यन्त नै प्राचीन हुन्। मसंग प्रारंम्भिक नयाँ करारको दस्तावेजहरुको बारेमा एउटा पुस्तक छ। यसको परिचय यस प्रकारले आरम्भ हुद्छ:

“यो पुस्तक प्रांरम्भिक नयाँ करारको 69 पांडुलिपिहरुलाई प्रतिलिपि…2 शताब्दी देखि आरम्भ हुदै 4 शताब्दी (100-300 ईस्वी सन्) को आरम्भ सम्म…नयाँ करारको मूलपाठलाई लगभग 2/3 भागमा उपलब्ध गर्दछ” (पृ. सांत्वना, नयाँ करारको यूनानी पांडुलिपिको प्रांरम्भिक मूलपाठ”. प्रस्तावना पृ. 17. 2001)

यो महत्वपूर्ण छ किनकी यो पांडुलिपिहरु आरम्भिक अवधि देखि निक्लिएर आएको हो जब सुसमाचारको अनुयायी सरकारी शाक्तिमा थिएन, तर यसको अपेक्षा रोमी सम्राज्य द्वारा तीव्र सतावटको अधीन थिए। यो त्यो अवधि थियो जब सुसमाचार दक्षिण भारत, को केरलमा आयो, र यहाँ पनि सुसमाचारको अनुयायिहरुको समाजसंग कुनै पनि प्रकारले सरकारी शाक्ति थिएन जसले कुनै राजा पांडुलिपिहरुको साथ कुनै किसिमको कुनै चलाकी गर्न सकुन। तल दिइएको आँकडा पांडुलिपिहरुको त्यो अवधिलाई दर्शाउद् छ जसमा बाइबलको नयाँ करार आधारित छ।

आधुनिक बाइबलको अनुवाद प्रारंम्भिक प्रचलित पांडुलिपिहरु बाट भएको हो, जुन अधिकांश 100-200 ईस्वा सन् को मध्यमा गरिएको हो। यो स्त्रोत पांडुलिपिहरु केन्स्टनटाईन वा अन्य धार्मिक-राजनैतिक शाक्तिहरुको आगमन भन्दा धेरै अघि गरिएको हो।

यी सबै हज़ारौँ पांडुलिपिहरु मध्यमा अनुमानित साहित्यक भिन्नता केवल

“20000 देखि 400 पँक्तिहरु हुन्।” (गिज़लेर, एन एल र डब्लूयु ई निक्स. बाइबलको एउटा सामान्य परिचय. मूडी प्रेस. 1988. पृ 366)

यस प्रकार ले मूलपाठ यी सबै पांडुलिपिहरु देखि 99.5% मेल खान्छ।

पुरानो करारको साहित्यक आलोचना

यस्तै केहि पुरानो करारको साथमा छ। पुरानो करारको 39 पुस्तकहरु 1500-400 ईसा पूर्व मध्यमा लेखिएको थियो। यो तल दिइएको आँकडामा देखाएको छ जहाँ निर त्यो अवधि जसमा मूल पुस्तकहरु लेखिएको समयरेखा माथि एउटा दण्डको रूपमा देखाएको छ। हामीसंग पुरानो करारको पांडुलिपिहरुको दुइवटा श्रेणिहरु छ। पांडुलिपिहरुको पांरपरिक श्रेणी मासोरेट्टिकवादी मूलपाठ छ जसलाई लगभग 900 ईस्वी सन् मा प्रतिलिपित गरेको थियो। तथापि 1948 मा पुरानो करारको पांडुलिपिहरुको एउटा अर्को श्रेणी जुन यो भन्दा अधिक धेरै प्राचीन हो– अर्थात् 200 ईसा पूर्व बाट हो र जसलाई मृतक सागर पाण्डुलिपि (मृ सा कुं पत्र) भनि पुकारिने खोजी गरे। यो दुवै पांडुलिपिहरुको श्रेणिहरु आँकडामा देखाएको छ। सबै भन्दा अधिक जुन आश्चार्यजनक छ त्यो यो हो कि चाहे यो समयको एउटा लामो अन्तराल लगभग 1000 वर्षको अन्तर राख्दछ, यस मध्यमा भिन्नता लगभग नाइ को बराबर छ। जस्तै कि एउटा विद्वान ले यसको बारेमा यसरी भने:

‘यो [मृ सा कुं पत्र] मासोरेट्टिकवादी मूलपाठको सटीकतालाई पुष्टि गर्दछ…केवल केहि मात्र उदाहरणहरुलाई छोडेर जहाँ निर मृतक सागरको पाण्डुलिपि र मासोरेट्टिकवादी मूलपाठको मध्यमा हिज्जे र व्याकरणको भिन्नता पाउदछ, यो दुवै आश्चार्यजनक रूपले समान छन’’ (ऐम. और. र्नोटन, बाइबलको उत्पत्तिमा पुरानो करारक पांडुलिपिहरु)

उदाहरणको लागि, जब हामी यस रामायण लाई साहित्यक भिन्नताको साथ तुलना गर्छौं, तब पुरानो करारको मूलपाठको स्थायित्व बढी सजिलोसंग उल्लेखनीय रूपमा जाद्छ।

यो समयरेखाले यो देखाउद छ कि बाइबलको पुरानो करार पांडुलिपिहरु मासोरेट्टिकवादी ले मृतक सागर पाण्डुलिपिमा परिवर्तित भएनन यद्यपि यो एक अर्का देखि लगभग 1000 वर्षको अन्तरालमा छ।
यो समयरेखाले यो देखाउद छ कि बाइबलको पुरानो करार पांडुलिपिहरु मासोरेट्टिकवादी ले मृतक सागर पाण्डुलिपिमा परिवर्तित भएनन यद्यपि यो एक अर्का देखि लगभग 1000 वर्षको अन्तरालमा छ।

सारंश: बाइबल साहित्यक रूपले विश्वनीय

अब हामी यस तथ्य बाट के सारांश निकाल्नु सक्छौं? निश्चित रूपले कम से कम हामी निष्पक्षताले यो गणना गर्न सक्छौ कि (पांडुलिपिहरुको सँख्याको मात्रा, मूल र प्रारंम्भिक प्रचलित पांडुलिपिको मध्यमा समयको अवद्यि, र पांडुलिपिहरुको मध्यमा साहित्यक भिन्नताको स्तर) को बाइबल कुनै पनि अन्य प्राचीन लेखन कार्यको अपेक्षा ठूलो उच्च स्तरमा सत्यापित हुद्छ। यो निर्णय जुन हाम्रो प्रमाणहरु सहित अघिको तर्फ बढ्दछ आफ्नो सर्वोत्म रूपमा निम्नलिखित अभिव्यक्ति द्वारा प्रगट गरिएको छ:

नयाँ करारको अनुप्रमाणित मूलपाठको प्रति सन्देहवादी हुनु शास्त्रीय प्राचीनतालाई अस्पष्टतामा गुमाउनु हो, किनकी प्राचीन समयकालको कुनै पनि दस्तावेजको संदर्भग्रन्थ को तेती राम्रो पुष्ट भएको छैन जति राम्रोसंग नयाँ करारको भएको छ” (मोन्टागोमरी, मसीहतको इतिहास. 1971, पृ. 29)

त्यो जुन सबै कुरा भनिएको छ त्यो तर्कयुक्त हुनु पर्छ, यदि हामी बाइबलको साहित्यक विश्वसनीयताको माथि सन्देह गर्यौं भने तब हामीले साथै त्यो सबै कुरालाई इन्कार गरि दिने छौँ जसलाई हामीले इतिहासको बारेमा सामान्य रूपले जान्दछौं– र यसलाई कुनै पनि सूचित इतिहासकारले कहिले पनि गरेको थिएन। हामी जान्दछौं कि बाइबलको मूलपाठ कुनै पनि परिवर्तित भएको छैन जबकि शताब्दीहरु, भाषाहरु र सम्राज्य आए अनि गए जब कि प्रांरम्भिक पांडुलिपिहरु यी सबै घटनाहरु भन्दा पहिलेको तिथिका हुन्। बाइबल एउटा विश्वसनीय पुस्तक हो।

मोशाको निस्तार-चाडको चिन्ह र येशू

हामीले हेर्यौं कि कसरी ऋषि अब्राहम द्वारा उसको पुत्र इसहाकको बलिदान येशूको बलिदान तर्फ संकेत गर्द थियो। अब्राहमको मृत्यु पश्चात्, उसको पुत्र इसहाकको वंशज, जसलाई अहिले इस्राएली भनि पुकारिन्छ, एउटा ठूलो सँख्याको जाति बनेका थिए तर साथै उनीहरु मिश्रमा दास बनेका थिए।

निस्तार चाडको स्थापना

अब हामी एउटा निकै नै ठूलो नाटकीय संघर्षमा आउद छौँ त्यो एउटा व्यक्ति जसलाई मोशा भनिन थियो, द्वारा केन्द्रित छ र जसको उल्लेख हिब्रू वेद बाइबलको प्रस्थान नामक पुस्तकमा लिपिबद्ध छ। यसको नाम यसकारण यस्तो छ किनकी यसमा यो वृतान्त पाइन्छ कि कसरी मोशा अब्राहमको 500 वर्ष पश्चात्, लगभग 1500 ईसा पूर्वमा इस्राएलिहरुको मिश्रको दासत्व बाट निक्लेर आए। मोशाको सृष्टिकर्ता परमेश्‍वर (प्रजापति) द्वारा आज्ञा दिइएको थियो कि उनी मिश्र फारो (शासक) को सामना गरुन र त्यसको परिणाम मोशा र फारोको इच्छाहरुमा प्रतिस्पर्धाको रूपमा निक्लियो। यस प्रतिस्पर्धाले मिश्रको विरोधमा दस विपत्तिहरु वा प्रकोपहरुलाई पनि उत्पन्न गर्यो। तर फारो मिश्रीहरू लाई छोडी दिनको लागि सहमत भएनन त्यसैले परमेश्‍वर 10औं र अन्तिम विपत्ति उनीहरुमाथि ल्याउदै हुनुहुन्थ्यो। तपाईं 10औं विपत्तिको पूरै वृतान्तलाई यस लिंकमा यहाँ प्रस्थानमा पढ्न सक्नु हुन्छ किनभने यहाँ तल दिएइको विवरणले तपाईंको सहायता गर्ने छ।

परमेश्‍वर द्वारा 10औं विपत्तिको आज्ञा यो थियो कि मृत्युको दूत (आत्मा) मिश्रको प्रत्येक घरको अगाडी बाट निस्किने छ। त्यस देशको पूरै भूमिमा एउटा विशेष रात्रिमा प्रत्येक पहिलौटे त्यी सबै मानिसहरुको घरहरुलाई छोड़र मर्ने छन जहाँ निर एउटा भेडाको बलिदान गरिनेछ र त्यसको रगतलाई उसको घरको द्वारमा लगाएको हुनेछ। फारोको विनाश उसको पुत्र र उसको सिंहासनको उत्तराधिकारीलाई मारेर हुनेछ, यदि उसले आज्ञा पालन गर्दैन र भेडाको रगतलाई द्वारमा लगाउदैन। र मिश्रको प्रत्येक घर पहिला जन्मेको पुत्रलाई गुमाउने छ यदि त्यसले भेडाको बलिदान न गरि र त्यस रगतलाई द्वारको माथि लगाउदैन। यस प्रकार मिश्र राष्ट्रले संकटको सामना गर्ने छ।

तर त्यो घर जहाँ निर एउटा भेडाको बलिदान गरि र त्यसको रगत द्वारमाथि लगाएकाहरु को लागि यो प्रतिज्ञा दिइएको थियो कि यस्तो प्रत्येक घर सुरक्षित रहनेछ। मृत्युको दूतले त्यस घरलाई छोडी दियो। यस प्रकारले त्यस दिनलाई निस्तार-चाड भनि पुकारिएको थियो (किनकी मृत्युले त्यी सबै घरहरुलाई छोडी दिएको  थियो जहाँ निर द्वारहरुमा रगतलाई लगेका थिए)।

निस्तार-चाडको चिन्ह

अब जसले यस कहानीलाई सुनेका छौ मानौ कि द्वारहरुमा लागेको रगतको निशान मृत्युको दूतको लागि निशान थियो। तर 3500 वर्ष पहिले लेखिएको वृतान्तमा जिज्ञासाले भरिएको विवरणको माथि ध्यान दिऊ।

परमेश्‍वरले मोशालाई भन्नुभयो…. “…म परमप्रभु हुँ। तिमीहरु बसेको घरहरुमा त्यो [निस्तार-चाडको भेडा] रगत तिमीहरुको निम्ति

तिमीहरुको लागि चिन्ह हुनेछ; अर्थात् जब म त्यो रगत देख्ने छु तब तिमीहरुलाई चाहिँ छोडी दिनेछु। (प्रस्थान 12:13)

यद्यपि परमेश्‍वर द्वारको माथि रगतलाई हेर्दै हुनुहुन्थ्यो, र जब उहाँले त्यसलाई देख्नु हुनेछ तब मृत्यु त्यस घरलाई छोडी दिनेछ, रगत परमेश्‍वरको लागि चिन्ह थिएन। यो निकै नै स्पष्टता संग भन्दछ, कि रगत ‘तपाईंको लागि एउटा चिन्ह’– अर्थात् मानिसहरुको लागि चिन्ह थियो। यो साथै नै हामी सबैको लागि पनि चिन्ह हो जसले यस वृतान्तलाई पढ्छन्। तर कसरी यो एउटा चिन्ह हो? एउटा महत्वपूर्ण सुराग यो हो कि यस घटना घटित हुनु पश्चात् परमेश्‍वरले उनीहरुलाई यो आज्ञा दिनुभयो:

यस कारण त्यो दिन तिमीहरुले पुस्तौं सम्म एउटा रही रहने विधि स्वरूप मान्नु। जब तिमीहरु परमप्रभुले प्रतिज्ञा गरेर दिनु भएको देश पस्ने छौँ… तब तिमीहरुले यो चाड मान्नु… यो परमप्रभुको निस्तार-चाडको बलिदान हो (प्रस्थान 12:17)।

Jewish man with lamb at Passover
निस्तार-चाडमा भेडाको साथमा एउटा यहूदी व्यक्ति

इस्राएलिहरुलाई प्रत्येक वर्षको त्यसै दिन निस्तार-चाड मनाउने आज्ञा दिइएको थियो। यहूदी पात्रो, चन्द्रमा आधारित पात्रो हुनुको कारण, पश्चिमी पात्रो भन्दा थोरै भिन्न छ, यदि तपाईं यसको आंकलन पश्चिमी पात्रो अनुसार गर्नु हुन्छ भने तब तपाईंले यस्तो पाउनु हुन्छ कि वर्षमा दिनहरुको गिन्ती प्रत्येक वर्ष परिवर्तित हुदै जाद्छ। तर आजको दिन पनि, लगभग 3500 वर्ष पश्चात्, यहूदी मानिसहरु निरन्तर निस्तार-चाड अर्थात् पर्वलाई प्रत्येक वर्ष त्यही दिन दिइएको आज्ञा पालन गर्दै त्यस घटनाको स्मृतिमा मनाउद छन्।

निस्तार-चाडको चिन्ह प्रभु येशूको तर्फ संकेत गर्दै थियो

र इतिहासमा यस पर्वको खोजी गर्दा हामी केहि आसाधारण कुराहरुलाई नोट गर्न सक्छौं। तपाईंले यो सुसमाचारहरुमा पनि ध्यानले नोट गर्न सक्छौं कि जहाँ निर यो येशूलाई पक्राउमा पर्नु र परिक्षामा पर्नु (प्रथम निस्तार-चाडको विपत्तिको 1500 वर्ष पश्चात्) को विवरणहरुलाई उल्लेख गरेको छ:

“तब तिनीहरुले येशूलाई… रोमी सम्राट [पिलातस] को महल मा लागे… तर बितुलीएर निस्तार-चाडको भोज खान पाउदैनौं भनेर डरले तिनीहरु महल भित्र पसेन्न”… [पिलातस]ले [यहूदी अगुवहरुलाई] भने “…निस्तार-चाडमा एक जना मैले तिमिहरुक्को निम्ति छोडी दिने तिमीहरुको प्रथा छ। अत: त के तिमीहरु चाहन्छौँ,  कि ‘यहूदिहरुक राजा’ लाई छोडीदिऊँ?” तब तिनीहरुले फेरी यसो भन्दै कराए, “यसलाई होइन…” (यूहन्ना 18:28, 39-40)

दोस्रो शब्दहरुमा, येशूको पक्राई पछि र कूस्रीकरणको लागि यहूदी पात्रो अनुसार ठीक निस्तार-चाडको दिन मा नै पठाईएको थियो। येशूलाई दिइएको एउटा शिर्षक मध्य एउटा यो थियो

भोलिपल्ट यूहन्नाले येशूलाई आफुतिर आइरहनुभएको देखेर भएँ, “हेर, संसारको पाप उठाई लैजाने परमेश्‍वरका थुमा। उनी उहाँनै हुनुहुन्छ जसको विषयमा मैले भनेको थिए, ‘म पछि एक जना मानिस आउनु हुनेछ, जो म भन्दा उच्च हुनुहुन्छ, किन भने उहाँ म भन्दा अघिबाटै हुनुहुन्थ्यो’” (यूहन्ना 1:29-30)

यहाँ निर हामी हेर्न सक्छौ कि कसरी निस्तार चाडको नाटक हाम्रो लागि एउटा चिन्ह हो। येशू, ‘परमेश्‍वरको भेडा लाई वर्षको ठीक त्यसै दिन  क्रूसित (अर्थात् बलिदान) गरिएको थियो जब सबै यहूदी प्रथम निस्तार चाडको स्मरणमा भेडाको बलिदान गर्दथे जो 1500 वर्ष पहिले घटित भएको थिए। यो दुइ छुट्टिहरुले वार्षिक समयको व्याख्या गर्दछ जुन प्रत्येक वर्ष – समान्तर रूपमा घटित हुँदछ जसमा हामीहरुले कम नै ध्यान दिन्छौ र यहाँ सम्म कि धेरै कम सोध्छौ कि ‘किन’ यस्तो घटित हुन्छ? यहूदिहरुको निस्तार-चाड प्रत्येक वर्ष लगभग त्यसै समय घटित हुन्छ जब ख्रीष्टियनको ईस्टर पर्व आउद – आफ्नो पात्रोलाई जाचँ गरुन। (प्रत्येक 19औ वर्षको एउटा  महिनामा विचलन यहूदिहरु पात्रोको चन्द्र-आधारित लीप वर्षको चक्रको कारण हुन्छ)। त्यसैले नै ईस्टर अघि को तर्फ बढ्द छ किनकी यो निस्तार-चाडको माथि आधारित छ र निस्तार-चाडको समय यहूदी पात्रो द्वारा निर्धारित हुँदछ जुन वर्षको गणना पश्चिमी पात्रो भन्दा भिन्न रूपमा गर्दछ।

अब एक मिन्टको लागि यो विचार गरौ ‘चिन्ह’ ले के गर्दछ। तपाई केहि चिन्हहरुलाई तल यहाँ निर हेर्न सक्नु हुन्छ।

Flag_of_India
नेपालको एउटा चिन्ह

व्यावसायिक चिन्हहरुले हामीलाई मैक्डोनाल्डस् र नाईकलाई सोच्नको लागि मजबूर गर्दछन

झंडा वा ध्वजा नेपालको चिन्ह वा प्रतीक हो। हामी केवल एउटा सिधुरी र एउटा निलो पट्टीलाई नै त्रिकोणको रूपमा मात्र न ‘हेरौ’। होइन, जब पनि हामी झन्डालाई हेर्दछौं, हामी नेपाललाई सोच्छौ। ‘सुनौलो चापको आकार’ हामीलाई मैक्डोनाल्डस् लाई सोच्न मजबूर गर्दछ। टेनीस खिलाड़ी नाडॉल को टाउकोमा बँधीएको पट्टीमा दिएको चिन्ह

Signs‘✔’नाईकको लागि सोच्नमा मजबूर गर्दछ। नाईकले चाहन्छ कि हामी उनीहरुको बारेमा सोचौ जब पनि हामी नाडॉलको टाउकोमा बाँधेको पट्टीमा दिएको चिन्हलाई देख्दछौँ। दोस्रो शब्दमा, चिन्ह हाम्रो मनहरुको लागि यस्तो संकेत हो जसले हाम्रो सोचलाई इच्छित गरिएको वस्तुको तर्फ निर्देशित गर्दछ।

हिब्रू वेदको प्रस्थान मा दिइएको निस्तार-चाडको वृतान्त स्पष्ट रूपले यो भन्दछ कि चिन्ह मानिसहरुको लागि दिइएको थियो, न कि सृष्टिकर्ता परमेश्‍वरको लागि (यद्यपि त्यो अहिले पनि रगतको तर्फ हेर्नु हुनेछ र यदि उहाँले यसलाई त्यस घरहरुमा देख्नु हुनेछ तब उनीहरुलाई छोडी दिनु हुनेछ)। कुनै पनि दिइएको चिन्ह जस्तै, जब हामी निस्तार-चाडको तर्फ हेर्दछौँ तब त्यो हाम्रो मनहरुको सोच बाट के इच्छा राख्दछ? भेडाको बलिदानको उल्लेखनीय समय त्यही दिन थियो जुन दिन येशूको बलिदान भएको थियो, त्यसैले येशूको बलिदान तर्फ एउटा संकेत गर्ने  हुनु पर्दछ।

यसले हामीलाई मनहरुमा त्यसै गरी कार्य गर्दछ जस्तै मैले तल दिइएको चित्रमा देखेको छु। चिन्ह यहाँ निर येशूको बलिदानको तर्फ संकेत गर्नको लागि दिइएको थियो।

निस्तार-चाड प्रति येशूको बलिदानको त्यस समयमा घटित हुने एउटा चिन्ह थियो

passover-and-jesus
निस्तार गर्न येशूको बलिदानको सही समय एक साइन छ

प्रथम निस्तार-चाडको समय भेडाको बलिदान भएको थियो र रगत लगाएको थियो ता कि मानिसहरुलाई बचाउन सकिओस। र यस प्रकार, यो चिन्ह येशूको तर्फ हामीलाई यो बताउनको लागि संकेत गर्दछ कि, ‘परमेश्‍वरको भेडा’ मृत्युको लागि बलिदान हुनको लागि दिइएको थियो र उहाँको रगत बगाईयो ता कि हामीले जीवनलाई प्राप्त गर्न सकौं।

हामीले अब्राहमको चिन्ह लेखमा देखेका थियौं जुन स्थानमा अब्राहमको परीक्षा उसको पुत्रलाई मोरीयाह पहाड़को माथि बलिदान द्वारा गरिएको थियो। त्यहि निर एउटा भेडालाई मारिएको थियो ता कि अब्राहमको पुत्र जीवित रहोस। मोरीयाह पहाड़

The Sign of Abraham was pointing to the location
अब्राहमको चिन्ह त्यस स्थानको तर्फ संकेत गर्दै थियो

ठीक त्यही स्थान थियो जहाँ निर येशूको बलिदान भएको थियो। यो चिन्ह हामीलाई त्यस स्थान को तर्फ संकेत गर्दै उहाँको मृत्युको अर्थलाई ‘हेर्न’ को लागि दिइएको थियो। निस्तार-चाडमा हामीले एउटा अर्को सूचकलाई वर्षको ठीक त्यही दिन लाई येशूको बलिदान तर्फ संकेत गरेको पाइन्छ। एक पटक फेरी भेडाको बलिदानको उपयोग – यो देखाउनको लागि गरिएको थियो कि यो येशूको बलिदान तर्फ संकेत गर्दै- घटनाको एउटा संयोग मात्र होइन। दुई भिन्न तरीकाहरुले (स्थानद्वारा र समयद्वारा) पवित्र हिब्रू वेदमा दिइएको दुई अति महत्वपूर्ण पर्व येशूको बलिदानको तर्फ स्पष्ट संकेत गर्दछ। म इतिहासमा कुनै पनि अन्य व्यक्तिको बारेमा सोच्न सक्दिन कि जसको मृत्युको प्रतिछाँया यस प्रकारले नाटकीय तरीकामा यसरी समानताहरुको साथ दिइएको छ। के तपाईंले सोच्न सक्नु हुन्छ?

यो चिन्ह यसकारण दिइएको थियो कि हामी त्यस निर्धक्क हुन् सकौं कि येशूको बलिदान वास्वतमा परमेश्‍वरको तर्फबाट योजनाबद्ध र ठहराइएको थियो। यो उदाहरणको रूपमा दिइएको छ ता कि हामी यो कल्पना गर्न सकौं कि कसरी येशूको बलिदानले हामीलाई मृत्युबाट बचाउदछ र पापबाट शुद्ध गर्दछ परमेश्‍वरको तर्फबाट त्यी सबैलाई दिइएको उपहार हो जसलाई सबैले प्राप्त गर्न सक्छौं

 

ऋषि अब्राहामको बलिदानको चिन्ह

धेरै समय अगाडि नै अब्राहामबाट, एउटा, ठूलो जाति खड्डा गर्नेछु भनी परमप्रभुले अब्राहामलाई दिनुभएको प्रतिज्ञालाई हामीले हेरेका छौँ । यहूदी र अरबका मानिसहरू अब्राहामको वंशबाट आएका हुन्, त्यसैले त्यस प्रतिज्ञा सत्य सावित भएको हामी जान्दछौँ र उनीचाहिँ इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण व्यक्ति हुन् । किनभने जुन प्रतिज्ञा अब्राहामलाई दिइएको थियो त्यस प्रतिज्ञाप्रति उनले भरोसा गरेको कारण धार्मिकता प्राप्त गरे र मोक्ष प्राप्त गरे जुन मोक्षचाहिँ उनले कुनै कठोर परिश्रमद्वारा नभई एउटा व्यक्तिले सामान्यरूपमा कुनै उपहार सित्तैमा प्राप्त गरेजस्तै गरी प्राप्त गरे ।

केही समयपश्चात्, अब्राहामले लामो समयसम्म प्रतिक्षा गरेको छोरो इसहाक प्राप्त गरे (जसबाट आज यहूदीहरू आफ्ना पूर्वजहरू आएका हुन भनी ठान्दछन्) । अब्राहाम विस्तारै जवान भए । तर परमप्रभुले अब्राहामलाई अचानक नाटकीय रूपबाट जाँच गरे । यसबारेमा पूर्ण विवरण तपाईँ यहाँ पढ्न सक्नुहुन्छ र हामी यस रहस्यात्मक जाँचको अर्थलाई उजागर गर्ने तथ्यहरूलाई हेर्नेछौँ—जसले गर्दा हामीलाई हाम्रो लागि कसरी धार्मिकता दिइएको थियो भन्ने कुरा बुझ्न सहायता पुग्दछ ।

अब्राहामको जाँच

यो जाँचको आरम्भ परमेश्‍वरले दिनुभएको नाटकीय आदेशद्वारा हुन्छ :

उहाँले भन्नुभयो, “तेरो छोरो, अर्थात तैले माया गरेको तेरो एउटै छोरो इसहाकलाई लिएर मोरीयाहको देशमा गई मैले तँलाई देखाएको डाँडामा त्यसलाई होमबलि गर् ।” (उत्पत्ति २२: २)

परमेश्‍वरले दिनुभएको आदेशको पालनको क्रममा अब्राहाम ‘अर्को दिनको सबेरै बिहान उठे’ र ‘तीन दिनको यात्रापछि’ उनीहरू त्यस डाँडामा पुगे । अनि

जब तिनीहरू परमेश्‍वरले बलिदानको बारेमा बताउँनुभएको ठाँउमा पुगे; तब अब्राहामले त्यहाँ एउटा वेदी बनाएर दाउरा तह लगाएर राखे । त्यसपछि तिनले आफ्नो छोरो इसहाकलाई बाँधेर त्यस वेदीमा दाउरामाथि राखे । १०अनि अब्राहामले आफ्नो छोरोलाई बलि गर्न छुरी उठाए । (उत्पत्ति २२:९–१०) ।

अब्राहाम परमेश्‍वरको आज्ञापालन गर्नको लागि तयार थिए । तर कुनै उल्लेखनीय घट्ना घट्यो :

११तर परमप्रभुका एकजना दूतले स्वर्गबाट तिनलाई हपारेर भने, “अब्राहाम ! अब्राहाम !”

तिनले भने, “म यहीँ छु ।”

१२उनले भने “तेरो हात त्यस केटामाथि नउठा,” र   “त्यसलाई केही हानी नगर ।” अब मैले थाहा पाँए तैँले परमेश्‍वरको भय मान्दोरहेछस्, किनकि तेरो छोरो, तेरो एकमात्र छोरोलाई पनि मबाट तैले रोकेर राखिनस् ।”

१३अब्राहामले माथितिर हेरे र एउटा भेड्डा झाड्डीमा सिङ अल्झेर फसेको देखे । अब्राहाम गएर त्यस भेड्डालाई ल्याए र तिनका छोरो इसहाकको सट्टामा त्यसैलाई होमबलि गरे । (उत्पत्ति २२: ११–१३)

अन्तिम क्षणमा आएर इसहाकलाई मृत्युबाट बचाइयो र अब्राहामले एउटा भेड्डालाई देखे र इसहाकको सट्टामा त्यसै भेड्डालाई बलि दिए । परमेश्‍वरले एउटा मन्नको प्रवन्ध गर्नुभयो र मन्नले इसहाकको ठाउँ लियो ।

भविष्यतिर हेर्दै :  बलिदान

अनि अब्राहामले त्यस ठाउँको नाँउ राखे । हेर्नुहोस् है त उनले त्यस ठाउँको नाँउ के राखे ।

यसकारण अब्राहामले त्यस ठाउँको नाँउ परमप्रभुले जुटाउनुहुन्छ राखे । परमप्रभुको डाँडामा जुटाइनेछ भनी आजपर्यन्त पनि भनिन्छ । (उत्पत्ति २२:१४)

परमप्रभुले जुटाउनुहुन्छ भनी अब्राहामले त्यस ठाउँको नाँउ राखे । अब यहाँ एउटा प्रश्न उठ्छ । त्यो नाँउ भूतकाल, वर्तमान काल वा भविष्यत् काल कुन कालमा लेखिएको छ त? त्यो नाँउ स्पष्टरूपमा भविष्यत् कालमा लेखिएको छ । र अगाडि आउनेवाला टिप्पणीले पनि यसबारेमा अझ स्पष्टरूपबाट दोहोन्याँदछ “…यसको उपाय अप्नाइनेछ ”।  यो पनि भविष्यत् कालमा नै छ – त्यसैले यसले भविष्यलाई देखाइरहेको छ । तर यो नाँउ दिने कामचाहिँ इसहाकको सट्टामा (एक पुरूष) भेड्डालाई बलि दिएपश्चात् भएको हो । धेरै जनाले सोच्ने गर्दछन् कि अब्राहामले त्यस ठाउँको नाउँ त्यसरी राख्ने बेला उनले झाड्डीमा अल्झेर रहेको र उसको छोरोको सट्टामा बलि दिएको भेड्डालाई उल्लेख गरिरहेका थिए । तर यसबेला सम्ममा बलि दिने काम र जलाउने काम अघि नै भइसकेका थिए । यदि अब्राहामले त्यस भेडा्लाई त्यसरी उल्लेख वा सोचिरहेका थिए भने –त्यो त अघि नै मरिसकेका, बलि दिइएका र जलाइसकिएका थिए–अनि उनले परमेश्‍वरले जुटाउनुभयो भनी त्यस ठाउँलाई नाँउ दिएकोहुनसक्थ्यो, जुन भूत् कालमा हुन्थ्यो । ‘अनि आजको दिनसम्म पनि “परमेश्‍वरको डाँडामा जुटाइयो”’ भनी त्यस टिप्पणीलाई उल्लेख गरिएको हुन्थ्यो । तर अब्राहामले यसलाई स्पष्टरूपमा भविष्यत्तकालमा नाँउ राखे र त्यसैकारणले गर्दा उनले अघि नै बलि दिएका र मरिसकेका भेड्डालाई उल्लेख गरिरहेका थिएन । उसलाई केही भिन्न कुराप्रति आत्मजागृत गराइएको थियो । उसमा भविष्यको बारेमा केही कुराप्रति आत्मबोध थियो तर त्यो के थियो त ?

जहाँ बलिदानको घटना घट्यो

तपाईँ त्यस डाँडालाई सम्झनुहोस् जहाँ परमेश्‍वरद्वारा अब्राहामलाई बलिदानको निम्ति जान भनिएको थियो :

“तेरो छोरो, अर्थात तैले माया गरेको तेरो एउटै छोरो इसहाकलाई लिएर मोरीयाहको देशमा जा… ।” (पद २)

यसरी यो घटना ‘मोरीयाह’ देशमा घट्यो । त्यो कहाँ छ त ? यद्यपि योचाहिँ अब्राहामको समय (ईसापूर्व २०००) मा जङ्गली क्षेत्र थियो, एक हजार वर्ष पछि  (ईसापूर्व १०००) मा राजा दाउदले त्यहाँ यरूशलेम सहर स्थापना गरे र उनको छोरा सोलोमनले त्यहाँ पहिलो मन्दिर निर्माण गरे । हामी पछि पुरानो करारको ऐतिहासिक पुस्तकमा हेर्दछौँ कि :

तब सोलोमनले तिनका पिता दाउदले परमप्रभुको दर्शन पाएर यबूसी अरौनाको खलामा एउटा स्थान तयार पारेका यरूशलेमको मोरीयाह डाँडामा परमप्रभुको मन्दिर निर्माण गर्न सुरु गरे, (२ इतिहास ३: १)

अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, अब्राहामको समयामा (ईसापूर्व ४०००) ‘मोरीयाह डाँडा’ जङ्गलमा रहेको एउटा एकान्त र सुनसान पहाड थियो तर त्यसको १००० वर्षपछि दाउद र सोलोमनको माध्यमबाट इस्राएलका मानिसहरूका लागि एउटा मुख्य सहर बन्यो जहाँ तिनीहरूले सृष्टिकर्ताको लागि मन्दिर निर्माण गरे । अनि आजसम्म यहूदी मानिसहरूका लागि एउटा पवित्र स्थान र इस्राएल देशको लागि राजधानी भएको छ ।

येशू ख्रीष्टयेशू सत्संगर अब्राहामको बलिदान

अब येशूले पाउनुभएको नाम वा उपनामहरूका बारेमा सोच्नुहोस् । येशूसँग आफूसँग सम्बधित धेरै उपनामहरू छन् । यसमा सायद सबभन्दा सुपरिचित उपनामचाहिँ ‘ख्रीष्ट’ हो । तर उहाँलाई दिइएको एउटा अर्को उपनाम पनि उहाँसँग छ जुनचाहिँ एकदमै महत्पूर्ण छ । हामी उहाँको यस महत्वपूर्ण उपनामलाई यूहन्नाको सुसमाचारको पुस्तकमा बप्तिस्मा दिने यूहन्नाले उहाँको बारेमा यसो भन्दै गर्दा देख्दछौँ :

भोलिपल्ट उनले (बप्तिस्मा दिने यूहन्ना) येशू (येशू सत्संग) लाई आफूतिर आइरहनुभएको देखेर भने, “हेर, संसारको पाप उठाइलैजाने परमेश्‍वरको थुमा । उनी उहाँ नै हुनुहुन्छ जसको विषयमा मैले भनेको थिएँ, ‘मपछि एकजना मानिस आउनुहुन्छ जो मभन्दा उच्च हुनुहुन्छ किनभने उहाँ मभन्दा अघिबाटै हुनुहुन्थ्यो”’। (यूहन्ना १: २९–३०)

अर्को शब्दमा भन्दा, येशू परमेश्‍वरको थुमा को रूपमा चिनिनुभयो । अब तपाईँ येशूको जीवनको अन्तको बारेमा विचार गर्नुहोस् । उहाँलाई कहाँ पक्राउ गरियो र क्रुसमा चढ्ढाइयो ? उहाँलाई यरूशलेममा पक्राउ गरिएको थियो (जसलाई हामीले = ‘मोरियाहको डाँडा’ को रूपमा हेरेका छौँ) । यो कुरालाई उहाँको पक्राउको बेलामा स्पष्टसँग दिइएको छ किः

अनि उहाँ हेरोदको इलाकाका मानिस रहेछन् भन्ने थाहा पाएर उनले [पिलातस] उहाँलाई हेरोदकहाँ पठाइदिए, ती दिनमा हेरोद आफै पनि यरूशलेममा थिए । (लूका २३: ७)

येशूको पक्राउ, जाँच र क्रुसको दुःख सबै यरूशलेम (= मोरीयाहको डाँडा) मा नै भयो । तल दिइएको समयरेखाले मोरीयाह डाँडामा घटेका सबै घटनाहरूलाई देखाउँदछ ।

इतिहासमा मोरीयाहको डाँडामा घटेका मुख्य घटनाहरू
इतिहासमा मोरीयाहको डाँडामा घटेका मुख्य घटनाहरू

आउँनुहोस् अब फेरि अब्राहामको बारेमा सोचौँ । उनले त्यस ठाउँको नाँउ किन ‘परमेश्‍वरले जुटाउनुहुनेछ’ भनी भविष्यत कालमा राखे ? भविष्यमा केही कुरा ‘जुटाइनेछ’ भनी उनले कसरी जान्न सक्यो त जो अति नजिकबाट उस्तै घटना घट्यो जस्तो कि उसले मोरीयाहको डाँडामा गरेका थिए ? यसबारेमा सोच्नुहोस्—अब्राहामको जाँचमा अन्तिम क्षणमा आएर इसहाक (उसको छोरो) लाई मृत्युबाट बचाइयो किनभने इसहाकको सट्टामा एउटा भेड्डालाई बलि दिइयो । यसको दुई हजार वर्षपछि आज येशू ख्रीष्टलाई ‘परमेश्‍वरको थुमा’ भनिन्छ र उहाँलाई सोही स्थानमा बलि दिइएको छ ! ‘यही नै त्यस स्थान’ हुनसक्छ भनेर अब्राहामले कसरी जानेको हुनसक्छ त? यदि उसमा प्रजापति जो सृष्टिकर्ता आफैबाट आत्मजागृति भएको अवस्थामा मात्र उसले कुनै उल्लेखनीय कुराको बारेमा जानेको हुन तथा भविष्यवाणी गर्न सक्थ्यो ।

एउटा प्रकट गरिएको ईश्वरीय मन

मानौँ कि यहाँ यस्तो मन छ जसले दुईवटा घटनाहरू जो २००० वर्षको इतिहासमा छुट्टिएका छन् त्यसलाई उसको स्थानको कारणले गर्दा जोडेको छ ।

अब्राहामको बलिदान एउटा चिन्ह थियो—जसले अगाडिको २००० वर्षलाई—हामीलाई येशूको बलिदानको बारेमा सोच्नको लागि संकेत गरिरहेको थियो ।
अब्राहामको बलिदान एउटा चिन्ह थियो—जसले अगाडिको २००० वर्षलाई—हामीलाई येशूको बलिदानको बारेमा सोच्नको लागि संकेत गरिरहेको थियो ।

यो चि त्रले कसरी पहिलेको घटना (अब्राहामको बलिदान) ले पछिल्लो घटना (येशूको बलिदान) लाई उल्लेख गर्दछ भन्ने कुरालाई देखाउँदछ र यसको रचना हामीलाई यस पछिल्लो घटनाको स्मरण दिलाउनको लागि गरिएको थियो । प्रमाण यो हो कि यो मन (सृष्टिकर्ता) ले हजारौँ वर्ष अगाडि छुट्टिएको घटनाहरूलाई समन्वय गर्दै उहाँ आफैलाई हाम्रो माझमा प्रकट गरिरहनुभएको छ । यो एउटा चिन्ह हो कि परमेश्‍वर अब्राहाममा भएर बोल्नुभयो ।

तपाईँ र मेरो लागि एउटा शुभ समाचार

यो वृतान्त धेरै व्यक्तिगत कारणहरूले गर्दा हाम्रो लागि महत्वपूर्ण छ । निष्कर्षमा जानुपर्दा, परमेश्‍वरले अब्राहामलाई यो घोषणा गर्नुभयो कि

“…तेरै सन्तानद्वारा पृथ्वीका सबै जातिहरू आशीर्वादी हुनेछन् : किनकि तैँले मेरो वचन पालन गरिस् ” (उत्पत्ति २२: १८)

तपाईँको भाषा, धर्म, शिक्षा, उमेर, लिङ्ग, वा धनसम्पत्ति जे जस्तो नै भए पनि के तपाईँ यस ‘पृथ्वीका सबै जातिहरू’ मध्ये कुनै एकसँग सम्बन्धित हुनुहुन्न र ? अनि विशेषगरी तपाईँलाई दिइएको यो एउटा प्रतिज्ञा हो ! यो कुरा याद गर्नुहोस् कि यो प्रतिज्ञाचाहिँ परमेश्‍वर स्वयंबाट दिइएको एउटा ‘आशिष’ हो ! यो केवल यहूदीहरूलाई मात्र दिइएको आशिष थिएन तर सारा संसारका मानिसहरूलाई दिइएको थियो ।

यो ‘आशिष’ कसरी दिइयो त ? ‘वंश’ भन्ने शब्द एकवचनमा दिइएको छ । यो धेरै पूर्खाहरू वा मानिसहरू भन्ने शब्दमा जस्तो ‘वंशहरू’ भनी प्रयोग गरिएको छैन तर ‘ऊ’ भनेजस्तो एकवचनमा प्रयोग गरिएको छ । योचाहिँ ‘तिनीहरू’ भनेजस्तो धेरै मानिसहरू वा मानिसहरूको समूहद्वारा भएको होइन । यो इतिहासको सुरुमा दिइएको प्रतिज्ञासँग अक्षरस समानान्तर छ, जब ‘ऊ’ यहूदी वेदमा वर्णन गरिएको सर्पले ‘कुर्कुच्चो डस्नेछ’ साथै पुरूषासूकतामा दिइएको (ऊ) अर्थात पुरूषाको बलिदानको प्रतिज्ञासँग समानान्तर छ । यस चिन्हको साथ उही स्थान — मोरीयाह डाँडा (= यरूशलेम) को भविष्यवाणी यो प्राचीन प्रतिज्ञाको बारेमा अधिक विवरण दिदै गरिन्छन् । अब्राहामको बलिदानको नाटकको विवरणले हामीलाई यो आशिष कसरी दिइएको छ र धार्मिकताको लागि कसरी मूल्य तिरिएकोहुन सक्छ भन्ने कुरा बुझ्नको लागि सहायता गर्दछ ।

परमेश्‍वरको आशिष कसरी प्राप्त गरिन्छ

जसरी थुमाले इसहाकको सट्टामा मरेर उनलाई मृत्युबाट बचाए, त्यसरी नै परमेश्‍वरको थुमाले पनि उहाँको बलिदानीपूर्ण मृत्युले हामीलाई मृत्युको दण्ड र शक्तिबाट बचाउनुभयो । यसबारेमा बाइबलले यसरी घोषणा गर्दछ कि

…पापको ज्याला मृत्यु हो (रोमी ६: २३)

भनाइको यो एउटा अर्को तरिका हो कि हामीले गर्ने पापले कर्मलाई जन्माउँदछ जसले मृत्युको परिणाम दिन्छ।  तर मृत्युको छाँयालाई थुमाद्वारा इसहाकको ठाउँमा भएर तिरिदिनुभएको छ । अब्राहाम र इसहाकले सामान्यतया यस कुरालाई स्वीकार्नु थियो । उनी यसको लागि योग्य थिएन र  हुनसक्ने पनि थिएन । तर उनले यसलाई एउटा उपहारको रूपमा प्राप्त गर्न सक्थ्यो । यही वास्तवमा त्यो कुरा हो कि कसरी उसले मोक्ष प्राप्त गरे

हामीले जुन शैली वा ढाँचाको अनुशरण गर्नुपर्ने हो त्यो शैली वा ढाँचालाई यसले देखाँउदछ । येशू ‘परमेश्‍वरको थुमा हुनुहुन्थ्यो जसले संसारको पापलाई उठाएर लैजानुहुन्छ’ । यसमा तपाईँको पाप पनि पर्दछ वा तपाईँको पाप पनि उहाँले लैजानुहुन्छ । त्यसैले येशू जो थुमा हुनुहुन्छ, उहाँले तपाईँको पापको मोल तिरिसक्नुभएको कारण तपाईँको पापलाई उठाइलैजानको लागि उहाँले तपाईँलाई प्रस्ताव गर्नुहुन्छ । यसरी तपाईँको पाप येशूले उठाइलैजाने काममा तपाईँ योग्य त हुनुहुन्न तर तपाईँले यो उहाँबाट एउटा उपहारको रूपमा प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ । येशू जो पूरूषा हुनुहुन्छ उहालाई आफ्नो हृदयमा बोलाउँनुहोस् र तपाईँको पापलाई उठाइलैजानको निम्ति उहाँलाई भन्नुहोस् । उहाँलाई तपाईँको पाप उठाइलैजानको लागि शक्ति उहाँले क्रुशमा गर्नुभएको बलिदानले दिन्छ । हामी यो जान्दछौँ किनभने यसले संयोगवश मोरीयाह डाँडामाथि अब्राहामले आफ्नो छोरोलाई दिन लागेको  बलिदानको उल्लेखनीय वृतान्तलाई पहिले नै बताएको थियो, ठीक त्यही स्थान जहाँ २००० वर्षपछि यसको ‘प्रबन्ध येशूद्वारा गरिएको’ थियो ।